Grozi nam nowa pandemia? Pracoholizm i wypalenie zawodowe – dwa największe zagrożenia dla zdrowia psychicznego pracowników

• Zdrowie psychiczne w pracy: jakie zagrożenia
• Zdrowie psychiczne w pracy: ile zależy od pracodawcy
• Zdrowie psychiczne w pracy: jak wpływa na sytuację zdrowotną rodziny

Na nasze zdrowie psychiczne wpływa wszystko to, co wywołuje w nas emocje – życie prywatne, relacje z ludźmi, sytuacja ekonomiczna na świecie i wiele więcej. Wśród tych elementów, szczególnie ważna jest nasza praca. 

Zdrowie psychiczne w pracy: jakie zagrożenia

Możemy powiedzieć, że zdrowie psychicznie to, w uproszczeniu, nasze samopoczucie. Wi Zgodnie z definicją Światowej Organizacji Zdrowia zdrowie psychiczne to „dobrostan, w którym jednostka uświadamia sobie własne możliwości, potrafi radzić sobie z normalnymi stresami życiowymi, może produktywnie pracować i jest w stanie wnieść wkład do swojej społeczności” – mówi Magda Pietkiewicz, ekspert rynku pracy i twórczyni platformy Enpulse.
Praca może pozytywnie wpływać na nasze zdrowie psychiczne. Wykonując obowiązki służbowe zaspokajamy kilka bardzo istotnych, z psychologicznego punktu widzenia, potrzeb. W pracy mamy okazję wykazać się i zostać docenionym, jest to kluczowe dla poczucia własnej wartości.

Człowiek jest istotą społeczną a praca pozwala poczuć, że jesteśmy ważnym elementem szerokiej społeczności. Zaspokaja także naszą potrzebę bezpieczeństwa, zapewniając środki do życia. Dzięki pracy możemy się rozwijać – podejmować nowe wyzwania i poszerzać swoje kompetencje.
Paradoksalnie, praca może się również stać źródłem wielu negatywnych emocji zagrażających naszemu zdrowiu psychicznemu. 

– Do najpoważniejszych wyzwań związanych ze zdrowiem psychicznym w miejscu pracy, można zaliczyć wypalenie zawodowe i pracoholizm. To pierwsze jest efektem chronicznego stresu, rutyny czy braku sprawczości w pracy. Z kolei drugie jest niebezpiecznym uzależnieniem, które prowadzi do tego, że praca staje się priorytetem – wyjaśnia ekspertka.
– Zaciera się wtedy granica między życiem prywatnym a zawodowym co oddziałuje negatywnie nie tylko na życie społeczne, lecz także na zdrowie fizyczne i psychiczne. Oba te zjawiska to realne zagrożenia. Według niektórych szacunków nawet 80 proc. pracowników może być zagrożonych wypaleniem zawodowym, z kolei nawet 60 proc. może popaść w pracoholizm . To zatrważające dane – podkreśla Magda Pietkiewicz.
– Nie mniejszym zagrożeniem dla naszego dobrostanu jest monotonia w pracy czy poczucie bycia niedocenianym. Niezaspokojona potrzeba uznania – poczucie bycia niezauważonym i zbytecznym – to także pierwszy krok do dużo poważniejszych zmagań psychicznych – dodaje ekspertka.

Zdrowie psychiczne w pracy: ile zależy od pracodawcy

Firma to maszyna składająca się z bardzo wielu, drobnych i skomplikowanych elementów. W tej maszynie każdy pełni określoną rolę i każdy ma wpływ na działanie innych mechanizmów. Aby maszyna działała dobrze potrzebne są odpowiednie warunki – trzeba odpowiednio dopasować rytm i tempo działania tego skomplikowanemu organizmu do wszystkich członków organizacji. To zadanie pracodawcy. 

– Tak naprawdę, chodzi o stworzenie wartościowego środowiska pracy, czyli, najogólniej rzecz ujmując, miejsca, w którym pracownicy będą czuli się dobrze, gdzie będą się wzajemnie inspirować i wspierać – tłumaczy Magda Pietkiewicz.
– Aby wykreować taką przestrzeń pracodawca powinien być w pełni „zanurzony” w życie firmy. Znać ludzi, z którym przyszło mu pracować. Być uważnym na ich potrzeby i oczekiwania. Wspierać ich i otwarcie rozmawiać o otoczeniu, które wspólnie tworzą i zmianach, jakie mogą zostać wprowadzone by wszystkim pracowało się lepiej – dodaje ekspertka.

Trzeba podkreślić, że nie tylko od pracodawcy zależy dobrostan pracowników. Sami zainteresowani mogą, a nawet powinni, dbać o dobrostan.
Jedną z najważniejszych rzeczy, którą pracownicy mogą wykorzystać w tym celu jest sprawczość. Należy zacząć od zastanowienia się czego brakuje nam w pracy i przekazać to pracodawcy.

Nie zawsze jest to łatwe, ale zawsze warto próbować. Ważna jest też dbałość o zachowanie balansu pomiędzy życiem zawodowym i prywatnym. Oczywiście nie zawsze da się podzielić czas dokładnie 50/50.
Powinniśmy jednak dać sobie prawo do odpoczynku po wytężonej pracy. Trzeba o tym pamiętać szczególnie dziś, gdy coraz więcej pracowników korzysta z hybrydowego lub całkowicie zdalnego trybu pracy, w którym granice między tym co nasze a tym co służbowe są niemal niewidoczne. 

Zdrowie psychiczne w pracy: jak wpływa na sytuację zdrowotną rodziny

Praca jest niewątpliwie jednym z ważniejszych elementów determinujących nasze samopoczucie i zdrowie psychiczne. Wyniki badania „Zaangażowanie i Benefity 2024” wskazują, że 82 proc. pracowników uważa dobrostan za ważny elementem wpływający na to, w jaki sposób wykonują swoje obowiązki służbowe.
Trzeba jednak pamiętać, że to, czego doświadczamy w sferze zawodowej, ma wpływ na to, co czujemy również w sferze prywatnej. I odwrotnie. To trochę jak naczynia połączone.

– Każdego dnia zmagamy się z licznymi stresorami i z nadmierną ilością bodźców. Nasze zdrowie psychiczne zostaje wystawione na próbę. Niepewna sytuacja geopolityczna, wymagające otoczenie ekonomiczne i zmiany klimatyczne prowadzące do coraz częstszych kataklizmów, jak chociażby niedawna powódź, to wszystko wpływa na nasz dobrostan – tłumaczy ekspertka.
– Dodatkowo, nowe technologie, które miały nam pomagać, coraz częściej wprowadzają w nasze życie więcej zamieszania niż porządku. Świat rozwija się w niesamowitym tempie, trudno nadążyć, część z nas może nie podołać wyzwaniu, jakim będzie dopasowywanie się do coraz szybszych zmian – dodaje Magda Pietkiewicz.

10 października, przypada Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego. To, obchodzone od 1992 roku, święto ma na celu zwiększanie świadomości społecznej na temat zaburzeń psychicznych oraz tego, co wpływa na nasz dobrostan i jak sami możemy zadbać o nasze samopoczucie.
Jest to szczególnie ważne w kontekście prognoz Światowej Organizacji Zdrowia, która ostrzega, że w niedalekiej przyszłości może nas czekać pandemia chorób psychicznych. Jednymi z groźniejszych zaburzeń psychicznych są te związane z pracą, czyli wypaleniem zawodowym i pracoholizmem. 

– Według prognoz Światowej Organizacji Zdrowia , w niedalekiej przyszłości może nas czekać epidemia chorób psychicznych. Właśnie dlatego tak istotna staje się dziś samoświadomość – monitorowanie swoich emocji i uważność. Pracownicy powinni uczyć się tego, a pracodawcy wspierać ten proces. Tylko w ten sposób będziemy w stanie osiągnąć dobrostan i równowagę – podsumowuje Magda Pietkiewicz.