Aleksandra Rybak
Dołącz do grona ekspertów
Prawniczka, absolwentka Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Przez wiele lat związana z branżą energetyczną. Od kilku lat – dziennikarka prawna, specjalizująca się w prawie budowlanym, prawie pracy, ochronie zdrowia, ochronie środowiska oraz tematyce związanej z edukacją i pomocą społeczną. Współautorka poselskiego projektu ustawy dotyczącego wydłużenia urlopu macierzyńskiego dla matek wcześniaków, który został wniesiony do Sejmu X kadencji
Seniorom, którzy ukończyli 75 lat (niezależnie od osiąganych dochodów) – przysługuje od ZUS dodatkowe, comiesięczne świadczenie, które od 1 marca 2027 r. – zgodnie z komunikatem Rady Ministrów odnośnie przyszłorocznej waloryzacji emerytur i rent – wzrośnie co najmniej do kwoty 379,44 zł (z dotychczasowych 366,68 zł). Niezależnie od kryterium wiekowego – dodatek ten, należy się również osobom, które są całkowicie niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji. Pomimo, że świadczenie to nie jest zależne od dochodów, niektórzy seniorzy, którzy przekroczą inny ustawowy limit, mogą go jednak nie otrzymać (lub otrzymać w odpowiednio obniżonej wysokości).
Wprowadzenie nowego świadczenia w wysokości dwukrotności obecnie obowiązującego 800 plus (tj. w kwocie 1600 zł miesięcznie) dla rodziców, którzy podjęli się trudu wychowania co najmniej dwojga dzieci, które pracują w Polsce i odprowadzają w naszym kraju podatki, zapewniając tym samym stabilność finansów publicznych – jest postulatem petycji obywatelskiej, która została wniesiona do Sejmu. W sprawie podobnego żądania – sejmowa Komisja do Spraw Petycji wystąpiła już wcześniej z dezyderatem do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. W dniu 29 kwietnia 2026 r. posłowie zdecydowali, co dalej z nowym świadczeniem dla seniorów.
REKLAMA
W dniu 30 października br. do Sejmu został wniesiony poselski projekt ustawy w sprawie objęcia kolejnych grobów wyłączeniem od prawa zarządu cmentarza do ich likwidacji (a dokładnie – wykorzystania grobu do ponownego chowania zwłok innej osoby), jeżeli po upływie 20 lat nikt nie zgłosi zastrzeżenia przeciw ponownemu użyciu grobu i nie zostanie uiszczona tzw. opłata prolongacyjna, a grób nie zostanie uznany przez władze cmentarza za posiadający wartość „pamiątki historycznej”.
Pozostawienie wskaźnika zbiegu świadczeń w ramach renty wdowiej na obecnym poziomie 15% i niepodwyższanie go do 25% od 1 stycznia 2027 r., miałoby „pozwolić na sfinansowanie ochrony młodszych wdów i wdowców, dla których strata męża lub żony w wieku młodszym [niż wiek emerytalny] jest ogromnym wstrząsem emocjonalnym i finansowym.” Sprawa obniżenia kryterium wiekowego uprawniającego do nabycia prawa do tzw. renty wdowiej z zamian za rezygnację z podwyżki wskaźnika zbiegu świadczeń (aby nie obciążać budżetu państwa i Funduszu Ubezpieczeń Społecznych), w dniu 2 października 2026 r., trafiła na biurko Prezydenta.
REKLAMA
Seniorzy, którzy przez wiele lat posiadali Kartę Dużej Rodziny (ale nie tylko – bo dotyczy to również młodszych posiadaczy karty), po śmierci współmałżonka, bywają zaskakiwani decyzją administracyjną wójta (burmistrza lub odpowiednio prezydenta miasta) o pozbawieniu ich prawa do świadczenia i konieczności niezwłocznego zwrotu karty, która podlegać będzie unieważnieniu. Co ciekawe – w takim przypadku, uprawnienia do posiadania Karty Dużej Rodziny nie tracą jednak dzieci, jeżeli spełniają określone w ustawie warunki programu MRPiPS.
W sytuacji, gdy wartość relacji państwowego długu publicznego przekroczy określoną kwotę w stosunku do PKB – ustawa o finansach publicznych zobowiązuje Radę Ministrów do uruchomienia tzw. procedury ostrożnościowej, która jest równoznaczna m.in. z ograniczeniami w poziomie waloryzacji emerytur i rent w projekcie ustawy budżetowej na kolejny rok. Jak zatem przedstawia się aktualnie państwowy dług publiczny i jakie założenia w zakresie waloryzacji (podwyżki) świadczeń emerytalno-rentowych przyjęto w projekcie ustawy budżetowej na rok 2027, który w dniu 29 września br. został przyjęty przez Radę Ministrów, a 8 października br. odbyło się jego pierwsze czytanie w Sejmie?
2% podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) na rzecz wybranego kościoła lub związku wyznaniowego wpisanego do rejestru MSWiA zamiast obecnego Funduszu Kościelnego, który „finansowany z budżetu państwa kwotą ok. 260 mln zł rocznie, obciąża wszystkich podatników, niezależnie od ich wyznania lub światopoglądu” – to postulat petycji obywatelskiej, która w dniu 20 września 2025 r. została wniesiona do Sejmu. Posłowie, będący członkami sejmowej Komisji do Spraw Petycji, w lutym 2026 r., postanowili skierować w tej sprawie wystąpienie do Prezesa Rady Ministrów. Znamy już stanowisko premiera, z którego wynika, że trwają prace nad zmianami w systemie finansowania kościołów i związków wyznaniowych. W dniu 29 października 2026 r. do Sejmu został ponadto wniesiony poselski projekt ustawy w sprawie likwidacji Funduszu Kościelnego.
W związku z trwającym właśnie weekendem Wszystkich Świętych – wielu Polaków odbywa teraz dłuższe wyprawy samochodowe, aby odwiedzić groby swoich bliskich, korzystając przy tym z rejestratorów obrazu w postaci kamer samochodowych. Motywy rejestrowania jazdy są różne – ale większość kierowców robi to po prostu dla bezpieczeństwa (zarejestrowany obraz pełni funkcję dowodową w przypadku kolizji lub wypadku oraz może okazać się pomocy w namierzaniu „piratów drogowych”). Czy kierowcy korzystający z kamery samochodowej, nadal mogą nabawić się nie lada problemów (w postaci 5 tys. zł grzywny, konfiskaty sprzętu, a nawet aresztu), w związku z kontrowersyjnymi przepisami dotyczącymi zakazu fotografowania i filmowania, które w ubiegłym roku, odbiły się szerokim echem w krajowych mediach? Wyjaśniamy zawiłości prawne.
Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - waloryzacja emerytur i rent przeprowadzana jest raz w roku, w dniu 1 marca. Na wskaźnik waloryzacji, który decyduje o kwocie podwyżki świadczeń - ma wpływ kilka czynników (w tym przede wszystkim ubiegłoroczna inflacja). Dotychczas, nie była zagwarantowana minimalna kwota podwyższenia świadczeń w ramach takiej corocznej waloryzacji (tj. kwota minimalnego podwyższenia). Stan ten - ma jednak ulec zmianie, w związku z projektem ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw, autorstwa Prezydenta Karola Nawrockiego. Czy nowe zasady waloryzacji świadczeń emerytalno-rentowych - zgodnie z założeniem przyjętym przez Prezydenta - będą miały zastosowanie w ramach waloryzacji, która odbędzie się 1 marca 2027 r.?
Każda osoba (nie tylko w wieku senioralnym), która posiada miejsce zamieszczania na terytorium Polski (ponieważ jest to jedyne kryterium udziału w programie) – na wypadek swojej śmierci, może zaoszczędzić rodzinie nawet kilkanaście tysięcy złotych kosztów związanych z pogrzebem. W ramach Programu Świadomej Donacji, który prowadzi wiele uczelni wyższych w całym kraju – uniwersytety biorą na siebie cały koszt pochowania zwłok i opieki nad grobem (niezależnie od dochodów beneficjenta programu, zwanego – donatorem). Na czym dokładnie polega program i w jaki sposób można skorzystać z tego świadczenia (w postaci bezpłatnego pogrzebu)?
Dzień Zaduszny (potocznie zwany Zaduszkami), który przypada 2 listopada, to w 2026 r. poniedziałek. Z tego powodu, że Wszystkich Świętych, czyli 1 listopada, w tym roku wypada w niedzielę – wiele szkół w Polsce podjęło decyzję o odwołaniu zajęć lekcyjnych w poniedziałek 2 listopada, aby zapewnić uczniom 3-dniowy weekend. Czy w tym dniu szkoły rzeczywiście mogą być zamknięte (tj. nie organizować dla uczniów ani zajęć dydaktycznych, ani wychowawczo-opiekuńczych) i co, w takiej sytuacji, z opieką nad dziećmi? To ważne informacje dla wszystkich pracujących rodziców, ponieważ praktyka jak i interpretacje przepisów (m.in. w zakresie prawa rodziców do zwolnienia od pracy, celem sprawowania opieki na dzieckiem) są niejednolite.
WSA w Bydgoszczy, w wyroku z dnia 4 marca 2026 r., unieważnił zarządzenie Prezydenta Miasta Torunia, z którego wynikał cennik opłat za korzystanie z cmentarzy komunalnych (w tym m.in. opłat za wjazd na teren cmentarza oraz postawienie nagrobka), stwierdzając istotne naruszenie prawa. Nie tylko w Toruniu cmentarze nie mogą pobierać określonych opłat, które wynikają z aktów prawa miejscowego (takich jak wspomniane zarządzenie), a osoby, które zostały nimi obciążone – mogą dochodzić zwrotu pieniędzy. Ci, którzy niebawem udadzą się na cmentarze (w związku ze zbliżającym się 1 listopada – Wszystkich Świętych) powinni natomiast być świadomi, jakich opłat cmentarz nie ma prawa się od nich domagać.
Pułapka na cmentarzach: 5000 zł grzywy za sprzątanie grobu po Wszystkich Świętych w 2026 r.
01.11.2026
W najbliższych dniach, w związku ze zbliżającym się 1 listopada (Wszystkich Świętych), wielu Polaków będzie odwiedzało groby swoich bliskich (i stawiało na nich znicze), a wciąż nie wszyscy zdają sobie sprawę z tego, że wyrzucenie takiego znicza do znajdującego się na cmentarzu pojemnika na odpady zmieszane, może wiązać się z poważnymi konsekwencjami – nie tylko dla środowiska naturalnego, ale również dla portfela sprawcy takiego wykroczenia (które niekiedy może nawet zostać uznane za przestępstwo). Mowa o coraz popularniejszych na polskich cmentarzach zniczach elektronicznych (w tym zniczach led) oraz zniczach solarnych.
Ustawa o bonie ciepłowniczym oraz o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia wysokości cen energii elektrycznej, która weszła w życie z dniem 30 września 2025 r. – wprowadziła nowe świadczenie, które ma stanowić wsparcie w pokryciu kosztów wynikających z rachunków za ogrzewanie. Na wypłatę świadczenia już w październiku 2026 r. – o ile złożyli wniosek o jego wypłatę – mogą liczyć m.in. seniorzy, którzy otrzymują emeryturę lub rentę na poziomie nie wyższym niż 3 272,69 zł netto miesięcznie (a ci którzy współdzielą gospodarstwo domowe z innymi osobami – których dochód na osobę w rodzinie, nie przekracza 2 454,52 zł), jeżeli korzystają z ciepła systemowego i ponoszą koszty ogrzewania powyżej 170 zł/GJ netto.
W odpowiedzi na interpelację poselską – Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej potwierdziło, że zostało zobligowane do podjęcia prac nad „rozwiązaniem zgodnym z oczekiwaniami społecznymi osób, które ze względu na utratę sił będącą konsekwencją długiego okresu wykonywania pracy zarobkowej nie są w stanie kontynuować jej aż do momentu osiągnięcia wieku emerytalnego” – tj. nad opracowaniem stanowiska rządu dotyczącego projektów regulacji mających na celu wprowadzenie tzw. emerytur stażowych. W praktyce, wprowadzenie emerytur stażowych – zgodnie z dwoma projektami ustaw, które trafiły do Sejmu, umożliwiłoby przechodzenie na emeryturę nawet 7 lat wcześniej (kobietom już w wieku 53 lat, a mężczyznom odpowiednio – w wieku 58 lat), chyba, że obecny rząd przychyliłby się pomysłu rządu Mateusza Morawieckiego, który emerytury stażowe chciał wprowadzić po 38 latach pracy w przypadku kobiet i odpowiednio – 43 latach pracy w przypadku mężczyzn (co umożliwiłoby przechodzenie na emeryturę nie 7, a 4 lata wcześniej).
W dniu 30 września 2026 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów, które wprowadza nowe świadczenie dla seniorów, którzy ukończyli 65. rok życia i potrzebują pomocy w codziennym funkcjonowaniu. Na poczet nowego Programu Bonu Senioralnego (bo o nim mowa), na lata 2026-2028 – jak poinformowała pełnomocnik rządu do spraw polityki senioralnej Marzena Okła-Drewnowicz – rząd zamierza przeznaczyć blisko miliard złotych z budżetu państwa. Pierwsze wnioski o zawarcie umowy o realizację bonu senioralnego, będzie można składać już w IV kwartale 2026 r.
Osobom, które posiadają (lub w przeszłości posiadały) na utrzymaniu co najmniej troje dzieci (i to nie tylko własne) – w ramach programu Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, przysługuje świadczenie w postaci dostępu do określonych towarów i usług na korzystniejszych warunkach, od ogólnie obowiązujących. Jest nim Karta Dużej Rodziny. W ocenie autorki petycji obywatelskiej, która w dniu 25 maja 2026 r. została wniesiona do Sejmu, świadczenie to jednak niewystarczająco rekompensuje trud włożony przez rodziców (a zwłaszcza matki) w wychowanie co najmniej trojga dzieci, dlatego zwróciła się ona z postulatem wprowadzenia specjalnego dodatku do emerytury dla seniorów.
Od 1 sierpnia 2026 r. każda kobieta w wieku od 25 do 64 roku życia może zaoszczędzić w budżecie domowym średnio ok. 200 zł, wykonując na NFZ nowoczesne badanie – test HPV HR, który zastępuje tradycyjną cytologię. Nowy program profilaktyki raka szyjki macicy ma pomóc w wykryciu najczęstszej przyczyny rozwoju tego nowotworu u kobiet (HPV jest bowiem odpowiedzialny za 75% przypadków raka płaskonabłonkowego szyjki macicy, 90% przypadków raka gruczołowego szyjki macicy i większość przypadków zmian przednowotworowych szyjki macicy).
Dodatkowy dzień wolny od pracy nie tylko za święto przypadające w sobotę, ale również w niedzielę, czyli tak jak miało to miejsce m.in. w tegoroczne Zielone Świątki i będzie miało miejsce 1 listopada, we Wszystkich Świętych – to postulat petycji zbiorowej, autorstwa Fundacji „Można Lepiej”, która została złożona do Sejmu. Czy w związku z powyższym – poniedziałek 2 listopada 2026 r., będzie dodatkowym dniem wolnym od pracy, w zamian za Święto Zmarłych wypadające, w tym roku, w niedzielę (tym samym sprawiając, że w listopadzie będzie można cieszyć się długim weekendem)? W dniu 13 maja 2026 r. zapadła w tej sprawie decyzja sejmowej Komisji do Spraw Petycji.
W ocenie autorów projektu ustawy o zmianie ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, który był przedmiotem obrad sejmowej Komisji Finansów Publicznych w dniu 16 września 2026 r. – obecnie obowiązująca regulacja, z której wynika, na jakich zasadach organy Krajowej Administracji Skarbowej, mogą uzyskać dostęp do rachunku bankowego polskich obywateli – pozwala na zbyt dużą „swobodę w kontrolowaniu rachunków bankowych, co stanowi odstępstwo od zasady tajemnicy bankowej oraz dużą ingerencję prawa do prywatności obywateli”. Rząd postuluje ponadto objęcie kontrolą sądu udostępniania informacji stanowiących tajemnicę bankową, na etapie postępowania przygotowawczego, będącego w fazie „in rem” (tj. przed postawieniem zarzutów konkretnej osobie).