Aleksandra Rybak
Dołącz do grona ekspertów
Prawniczka, absolwentka Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Przez wiele lat związana z branżą energetyczną. Od kilku lat – dziennikarka prawna, specjalizująca się w prawie budowlanym, prawie pracy, ochronie zdrowia, ochronie środowiska oraz tematyce związanej z edukacją i pomocą społeczną. Współautorka poselskiego projektu ustawy dotyczącego wydłużenia urlopu macierzyńskiego dla matek wcześniaków, który został wniesiony do Sejmu X kadencji
Osoby mieszkające lub pracujące w Niemczech, nawet jeżeli mieszkają na stałe w Polsce – jeżeli spełniają określone warunki – mogą pobierać w Niemczech zasiłek rodzinny na dzieci (tzw. Kindergeld). Świadczenie to, przysługuje niezależnie od dochodu i można je uzyskać (choć wówczas w niepełnej wysokości) również w przypadku pobierania w Polsce jego odpowiednika, tj. 800 plus. Od 1 stycznia 2027 r. mają zostać wprowadzone zmiany (uproszczenia) w sposobie przyznawania świadczenia, a do 2028 r. planowana jest stopniowa podwyżka kwoty zasiłku.
Od 1 września 2025 r. liczba godzin lekcji religii w szkołach, została zmniejszona z dwóch godzin, do jednej godziny tygodniowo. Zmiana ta, została dokonana rozporządzeniem ministra edukacji, wydanym na podstawie upoważnienia zawartego w ustawie o systemie oświaty. Rzecznika Praw Obywatelskich (RPO), w swoim wystąpieniu do MEN poddał pod wątpliwość zgodność powyższych przepisów z Konstytucją, a w związku z brakiem (przez ponad rok) jakiejkolwiek odpowiedzi ze strony minister edukacji Barbary Nowackiej – w dniu 9 czerwca br., RPO skierował sprawę do Prezesa Rady Ministrów. W efekcie powyższego – w dniu 6 lipca br., MEN ustosunkowało się do wystąpienia rzecznika.
REKLAMA
Nowelizacja ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2025 r. i wprowadziła do polskiego systemu prawnego tzw. rentę wdowią, dla niektórych seniorów, którym został (lub w przyszłości miał zostać) przyznany dodatek pielęgnacyjny w związku z ukończeniem przez nich 75 roku życia – skutkuje tym, że w praktyce, dodatek ten nie będzie im wypłacany (lub zostanie wypłacony w odpowiednio pomniejszonej wysokości), w związku z przekroczeniem ustawowego limitu wypłacanych im świadczeń. Czyli niejako – w związku ze zbyt dużymi dochodami (wynikającymi z wypłacaniem im w zbiegu kilku świadczeń), choć – co do zasady – dodatek pielęgnacyjny przysługuje z urzędu i nie jest uzależniony od kryterium dochodowego. W sprawie „iluzorycznego świadczenia, nieprzekładającego się na faktyczną poprawę sytuacji materialnej osób uprawnionych” do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej interweniował RPO.
Przy podziale majątku, liczą się „nie tylko osiągnięcia czysto ekonomiczne”, ale również wkład włożony w wychowanie dzieci i prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego („osobiste zaangażowanie w organizowanie życia domowego”) – uznał w dniu 14 lipca 2026 r. Sąd Najwyższy. SN stanął w obronie kobiety, której mąż chciał pozbawić niemal całego dobytku, domagając się przyznania mu 90% majątku wspólnego, z tego powodu, że osiągał on wyższe zarobki.
REKLAMA
Zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych – kwota graniczna pomiędzy pierwszym i drugim przedziałem skali podatkowej wynosi 120 000 zł. W dniu 19 sierpnia 2026 r. premier Donald Tusk i minister finansów i gospodarki Andrzej Domański przedstawili plan rządu na podniesienie progów w skali podatkowej PIT, bo jak argumentowali – „nie może być tak, że to klasa średnia musi nieść na swoich barkach całość ciężaru związanego chociażby z rosnącymi nakładami na bezpieczeństwo.” Propozycja podniesienia pierwszego progu podatkowego do 130 000 zł nie spotkała się jednak z uznaniem przewodniczącego partii Rozwój Plus i byłego premiera Mateusza Morawieckiego, który ma inny plan na nową skalę podatkową.
W kontekście wysokości ogrodzenia nieruchomości – właściciele działek zazwyczaj skupiają się przede wszystkim na wynikających z ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane – 2,2 m, od których uzależnione jest to, czy przed rozpoczęciem robót budowlanych, jakimi jest budowa płotu – konieczne jest dokonanie zgłoszenia do właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej. Nie wszyscy są jednak świadomi, że dla nieruchomości, które objęte są postanowieniami aktu prawa miejscowego, jakim jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (MPZP) – wymogi w zakresie wysokości ogrodzeń (i nie tylko) mogą być dużo bardziej restrykcyjne. Wykonanie płotu niezgodnego z przepisami prawa miejscowego, to natomiast surowe konsekwencje dla właściciela nieruchomości – w tym zagrożenie nakazem rozbiórki ogrodzenia i ukaraniem grzywną.
Seniorzy, którzy przez wiele lat posiadali Kartę Dużej Rodziny (ale nie tylko – bo dotyczy to również młodszych posiadaczy karty), po śmierci współmałżonka, bywają zaskakiwani decyzją administracyjną wójta (burmistrza lub odpowiednio prezydenta miasta) o pozbawieniu ich prawa do świadczenia i konieczności niezwłocznego zwrotu karty, która podlegać będzie unieważnieniu. Co ciekawe – w takim przypadku, uprawnienia do posiadania Karty Dużej Rodziny nie tracą jednak dzieci, jeżeli spełniają określone w ustawie warunki programu MRPiPS.
Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - waloryzacja emerytur i rent przeprowadzana jest raz w roku, w dniu 1 marca. Na wskaźnik waloryzacji, który decyduje o kwocie podwyżki świadczeń - ma wpływ kilka czynników (w tym przede wszystkim ubiegłoroczna inflacja). Dotychczas, nie była zagwarantowana minimalna kwota podwyższenia świadczeń w ramach takiej corocznej waloryzacji (tj. kwota minimalnego podwyższenia). Stan ten - ma jednak ulec zmianie, w związku z projektem ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw, autorstwa Prezydenta Karola Nawrockiego. Czy nowe zasady waloryzacji świadczeń emerytalno-rentowych - zgodnie z założeniem przyjętym przez Prezydenta - będą miały zastosowanie w ramach waloryzacji, która odbędzie się 1 marca 2027 r.?
W dniu 31 sierpnia 2026 r. mija termin na uchwalenie przez wszystkie gminy w Polsce nowego dokumentu planistycznego – tzw. planu ogólnego gminy, który zastąpi dotychczasowe studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. W związku z ww. reformą planowania przestrzennego – już niebawem, bo od 1 września 2026 r. – miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego oraz decyzje o warunkach zabudowy będą musiały być zgodne z uchwalanymi przez gminy planami ogólnymi, a tym samym – gminy będą mogły uniemożliwić właścicielowi nieruchomości np. budowę domu na działce, która w ww. planie ogólnym zostanie zlokalizowana w strefie objętej zakazem zabudowy. Właściciele nieruchomości mają teraz ostatnią szansę, na wystąpienie do gminy w sprawie swoich nieruchomości.
W dniu 5 sierpnia 2026 r., do rozpatrzenia przez Radę Ministrów, został skierowany projekt rozporządzenia, z którego wynika, w jakim terminie – w 2026 roku – ma zostać wypłacone dodatkowe roczne świadczenie pieniężne, potocznie określane czternastą emeryturą lub po prostu czternastką. Świadczenie to przysługuje nie tylko seniorom, ale nawet osobom, które ukończyły 18 rok życia, jeżeli spełniają określone warunki ustawowe do jej otrzymania. Nie zawsze czternasta emerytura musi również odpowiadać kwocie najniższej, gwarantowanej ustawowo wysokości emerytury. Co oczywiste – może to być również kwota niższa, ale ustawodawca pozostawił także „furtkę” dla rządu do przyznania uprawnionym beneficjentom świadczenia w kwocie wyższej. Jakiej czternastki należy zatem spodziewać się w 2026 r.? Niektórzy uprawnieni do świadczenia, powinni również rozważyć wystąpienie do ZUS z wnioskiem, dzięki któremu kwota wypłaty będzie wyższa.
W dniu 15 lipca 2026 r. GUS wydał komunikat w sprawie wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych w pierwszym półroczu 2026 r. w stosunku do pierwszego półrocza 2025 r. Choć, biorąc pod uwagę literalne brzmienie projektowanego art. 89a ust. 1 i 5 ustawy FUS, który przewiduje dodatkową waloryzację świadczeń emerytalno-rentowych – nie jest to wskaźnik za pierwsze półrocze roku 2026, w stosunku do drugiego półrocza roku 2025 i nie dotyczy on stricte wzrostu cen dla gospodarstw domowych emerytów i rencistów – z dużym prawdopodobieństwem, na jego podstawie, już dzisiaj, możemy udzielić odpowiedzi na pytanie – czy we wrześniu 2026 r. będzie miała miejsce druga waloryzacja emerytur i rent (a zatem – czy seniorzy mogą liczyć na kolejną podwyżkę świadczeń?).
Od 1 lipca 2025 r. owdowiałe seniorki i seniorzy – w ramach tzw. renty wdowiej – mogą pobierać jednocześnie własne świadczenie emerytalno-rentowe i rentę rodzinną (stanowiącą część emerytury lub renty po zmarłym mężu lub żonie). W zależności od wybranej konfiguracji – jest to aktualnie 15% własnego świadczenia i 100% renty rodzinnej lub 15% renty rodzinnej i 100% własnego świadczenia. Od 1 stycznia 2027 r. wysokość własnego świadczenia lub odpowiednio renty rodzinnej wypłacanej w zbiegu (w ramach tzw. renty wdowiej), wzrośnie natomiast z 15% do 25%. Niektóre owdowiałe Polki i Polacy, mogą jednak liczyć na jeszcze wyższe świadczenia – sięgające nawet 55% lub 60% emerytury lub renty zmarłego współmałżonka lub współmałżonki.
Każdy właściciel nieruchomości (ale nie tylko, bo obowiązek ten obejmuje również współwłaścicieli, użytkowników wieczystych i inne podmioty władające nieruchomością), która jest zamieszkała i na której powstają odpady komunalne (potocznie – śmieci), ma obowiązek złożenia do gminy deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i do uiszczania tej opłaty. Nie każdy jednak jest świadomy, że na podstawie jednego oświadczenia, złożonego w ramach ww. deklaracji – każdy właściciel domu jednorodzinnego może skorzystać z ulgi w opłacie za odpady.
Od 1 stycznia 2026 r. – w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 9 maja 2025 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw – zmieniła się kwota zasiłku pogrzebowego oraz wprowadzono zasadę, zgodnie z którą świadczenie to podlega waloryzacji od marca każdego roku, jeżeli wskaźnik waloryzacji zasiłku będzie wyższy niż 105. Na podstawie komunikatu Prezesa GUS w sprawie inflacji w pierwszym półroczu 2026 r. oraz rządowych wieloletnich założeń makroekonomicznych – już dziś, można oszacować czy jest szansa na kolejną podwyżkę zasiłku pogrzebowego od 1 marca 2027 r.
W dniu 19 sierpnia 2026 r. Prezydent Karol Nawrocki zawetował ustawę z dnia 31 lipca 2026 r. o zmianie ustawy o publicznym transporcie zbiorowym oraz niektórych innych ustaw, która – jak podkreśla Minister Infrastruktury – „miała likwidować białe plamy komunikacyjne w Polsce”, rozwiązując problem wykluczenia transportowego m.in. seniorów z obszarów wiejskich. „Prezydent Nawrocki zablokował 10 milionom Polaków, którzy mieszkają na wsiach i w małych miasteczkach, możliwość dojazdu do pracy, do lekarza czy do szkoły” – zarzuca Dariusz Klimczak, a Karol Nawrocki odpowiada – „Nie podpiszę ustawy, która zamiast poprawiać lokalny transport, może doprowadzić do likwidacji kolejnych połączeń”.
Od września 2026 r. (czyli po raz pierwszy – w odniesieniu do roku szkolnego 2026/2027) – ustawą z dnia 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw – Ministerstwo Edukacji Narodowej (MEN) wprowadziło kolejne zmiany w zasadach odrabiania prac domowych przez uczniów. Tym razem chodzi o odrabianie lekcji podczas pobytu w świetlicy szkolnej.
Wprowadzenie nowego świadczenia w wysokości dwukrotności obecnie obowiązującego 800 plus (tj. w kwocie 1600 zł miesięcznie) dla rodziców, którzy podjęli się trudu wychowania co najmniej dwojga dzieci, które pracują w Polsce i odprowadzają w naszym kraju podatki, zapewniając tym samym stabilność finansów publicznych – jest postulatem petycji obywatelskiej, która została wniesiona do Sejmu. W sprawie podobnego żądania – sejmowa Komisja do Spraw Petycji wystąpiła już wcześniej z dezyderatem do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. W dniu 29 kwietnia 2026 r. posłowie zdecydowali, co dalej z nowym świadczeniem dla seniorów.
Seniorom, którzy ukończyli 75 lat (niezależnie od osiąganych dochodów) – przysługuje od ZUS dodatkowe, comiesięczne świadczenie, które od 1 marca 2027 r. – zgodnie z najnowszym komunikatem Rady Ministrów – wzrośnie co najmniej do kwoty 379,44 zł (z dotychczasowych 366,68 zł). Niezależnie od kryterium wiekowego – dodatek ten, należy się również osobom, które są całkowicie niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji. Pomimo, że świadczenie to nie jest zależne od dochodów, niektórzy seniorzy, którzy przekroczą inny ustawowy limit, mogą go jednak nie otrzymać (lub otrzymać w odpowiednio obniżonej wysokości).
2% podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) na rzecz wybranego kościoła lub związku wyznaniowego wpisanego do rejestru MSWiA zamiast obecnego Funduszu Kościelnego, który „finansowany z budżetu państwa kwotą ok. 260 mln zł rocznie, obciąża wszystkich podatników, niezależnie od ich wyznania lub światopoglądu” – to postulat petycji obywatelskiej, która w dniu 20 września 2025 r. została wniesiona do Sejmu. Posłowie, będący członkami sejmowej Komisji do Spraw Petycji, w lutym 2026 r., postanowili skierować w tej sprawie wystąpienie do Prezesa Rady Ministrów. Znamy już stanowisko premiera, z którego wynika, że trwają prace nad zmianami w systemie finansowania kościołów i związków wyznaniowych.
Zgodnie z interpretacją Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego (GUNB) z dnia 10 lutego 2026 r. – kompostownik ogrodowy, służący do okresowego gromadzenia odpadków roślinnych, należy uznać za obiekt małej architektury, który – w myśl art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane – stanowi obiekt budowlany. Czy w związku z powyższym – posadowienie na swojej nieruchomości kompostownika, wymaga uzyskania pozwolenia na budowę lub dokonania zgłoszenia do właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej?