Aleksandra Rybak
Dołącz do grona ekspertów
Prawniczka, absolwentka Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Przez wiele lat związana z branżą energetyczną. Od kilku lat – dziennikarka prawna, specjalizująca się w prawie budowlanym, prawie pracy, ochronie zdrowia, ochronie środowiska oraz tematyce związanej z edukacją i pomocą społeczną. Współautorka poselskiego projektu ustawy dotyczącego wydłużenia urlopu macierzyńskiego dla matek wcześniaków, który został wniesiony do Sejmu X kadencji
W związku z wysokimi kosztami doręczenia emerytur i rent w formie gotówkowej (tj. przekazem pocztowym), które znacznie podwyższają łączne koszty działalności Zakładu – ZUS zawnioskował o całkowite wycofanie tej formy wypłaty świadczeń, poprzez uchylenie przepisu ustawy o FUS, który taką możliwość dopuszcza. Dla emerytów i rencistów oznaczałoby to, że listonosz już więcej nie doręczyłby świadczenia w kopercie, a forma gotówkowa wypłaty emerytur i rent, która – według badania przeprowadzonego przez ZUS – zapewniała niektórym seniorom poczucie kontroli – przeszłaby do przeszłości. Do postulatu Zakładu (wycofania gotówkowej formy wypłaty świadczeń) ustosunkowało się Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS).
Ustawa o bonie ciepłowniczym oraz o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia wysokości cen energii elektrycznej, która weszła w życie z dniem 30 września 2025 r. – wprowadziła nowe świadczenie, które ma stanowić wsparcie w pokryciu kosztów wynikających z rachunków za ogrzewanie. Na wypłatę świadczenia już w październiku 2026 r. – o ile złożyli wniosek o jego wypłatę – mogą liczyć m.in. seniorzy, którzy otrzymują emeryturę lub rentę na poziomie nie wyższym niż 3 272,69 zł netto miesięcznie (a ci którzy współdzielą gospodarstwo domowe z innymi osobami – których dochód na osobę w rodzinie, nie przekracza 2 454,52 zł), jeżeli korzystają z ciepła systemowego i ponoszą koszty ogrzewania powyżej 170 zł/GJ netto.
REKLAMA
W sytuacji, gdy wartość relacji państwowego długu publicznego przekroczy określoną kwotę w stosunku do PKB – ustawa o finansach publicznych zobowiązuje Radę Ministrów do uruchomienia tzw. procedury ostrożnościowej, która jest równoznaczna m.in. z ograniczeniami w poziomie waloryzacji emerytur i rent w projekcie ustawy budżetowej na kolejny rok. Jak zatem przedstawia się aktualnie państwowy dług publiczny i jakie założenia w zakresie waloryzacji (podwyżki) świadczeń emerytalno-rentowych przyjęto w projekcie ustawy budżetowej na rok 2027, który w dniu 29 września br. został przyjęty przez Radę Ministrów, a 8 października br. odbywa się jego pierwsze czytanie w Sejmie?
„Szacuje się, że w portfelu przeciętnej polskiej rodziny może zostać średnio 1 000 zł miesięcznie” – poinformowała Kancelaria Prezydenta, po podpisaniu przez Karola Nawrockiego projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw, który został następnie wniesiony przez Prezydenta do Sejmu. Nowa ulga podatkowa ma być skierowana do osób z co najmniej dwójką dzieci (również już pełnoletnich – jeżeli będą spełniać określone w ustawie warunki), które nie przekraczają poziomu dochodów 140 tys. zł rocznie na małżonka, czyli 280 tys. zł rocznie na rodzinę. Od kiedy miałby przysługiwać zerowy PIT dla rodzin 2+2? Czy z ulgi będzie można skorzystać już w 2026 r., w ramach rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) za 2025 r. oraz – czy ulga obejmie wyłącznie rodziców na etatach i rozliczających się według skali podatkowej, czy również prowadzących działalność gospodarczą opodatkowaną ryczałtem?
REKLAMA
Wprowadzenie nowego świadczenia w wysokości dwukrotności obecnie obowiązującego 800 plus (tj. w kwocie 1600 zł miesięcznie) dla rodziców, którzy podjęli się trudu wychowania co najmniej dwojga dzieci, które pracują w Polsce i odprowadzają w naszym kraju podatki, zapewniając tym samym stabilność finansów publicznych – jest postulatem petycji obywatelskiej, która została wniesiona do Sejmu. W sprawie podobnego żądania – sejmowa Komisja do Spraw Petycji wystąpiła już wcześniej z dezyderatem do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. W dniu 29 kwietnia 2026 r. posłowie zdecydowali, co dalej z nowym świadczeniem dla seniorów.
Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - waloryzacja emerytur i rent przeprowadzana jest raz w roku, w dniu 1 marca. Na wskaźnik waloryzacji, który decyduje o kwocie podwyżki świadczeń - ma wpływ kilka czynników (w tym przede wszystkim ubiegłoroczna inflacja). Dotychczas, nie była zagwarantowana minimalna kwota podwyższenia świadczeń w ramach takiej corocznej waloryzacji (tj. kwota minimalnego podwyższenia). Stan ten - ma jednak ulec zmianie, w związku z projektem ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw, autorstwa Prezydenta Karola Nawrockiego. Czy nowe zasady waloryzacji świadczeń emerytalno-rentowych - zgodnie z założeniem przyjętym przez Prezydenta - będą miały zastosowanie w ramach waloryzacji, która odbędzie się 1 marca 2027 r.?
W związku z rokrocznym (począwszy od 2018 r.) spadkiem liczby urodzeń w Polsce, który w dłuższej perspektywie czasowej może doprowadzić do katastrofy demograficznej – eksperci z Klubu Jagiellońskiego, zaproponowali nowy program prorodzinny „200 000 Plus”, który miałby zastąpić świadczenie wychowawcze 800 plus i polegać na wypłacie na rzecz rodziców nowonarodzonego dziecka kwoty 208 800 zł, w ciągu miesiąca od narodzin malucha. Aby pozostał on neutralny dla budżetu państwa – konieczna jest jednak likwidacja trzynastej i czternastej emerytury (potocznie zwanymi „trzynastką” i „czternastką”).
Już niebawem czeka nas kolejna zmiana czasu – tym razem z letniego na zimowy. W tym roku, przypada ona szybciej, niż w roku ubiegłym. Czy już w najbliższy weekend przestawimy zegarki? W noc zmiany czasu, będziemy spali godzinę dłużej, tym samym jednak – zmrok będzie zapadał wcześniej. W związku z trwającą od kilku lat (zarówno na szczeblu krajowym, jak i UE) ożywioną dyskusją na temat likwidacji dwukrotnych zmian czasu w ciągu roku – wiele osób zadaje sobie pytanie, czy to tym razem, przestawimy zegarki po raz ostatni? Zmiana czasu letniego na zimowy, nie bez znaczenia pozostaje również dla wynagrodzenia osób pracujących w momencie, kiedy jest ona dokonywana.
W październiku 2026 r. część emerytów będzie zaskoczona, ponieważ otrzyma od ZUS nie jeden, a dwa przelewy. Czy poza świadczeniem emerytalnym, w październiku br. seniorzy otrzymają piętnastą emeryturę czy powód dodatkowego przelewu pieniężnego od ZUS jest zupełnie inny? Rozwiewamy wątpliwości i wyjaśniamy – komu ZUS aż dwukrotnie zasili w przyszłym miesiącu rachunek bankowy.
Dodatkowy dzień wolny od pracy nie tylko za święto przypadające w sobotę, ale również w niedzielę, czyli tak jak miało to miejsce m.in. w tegoroczne Zielone Świątki i będzie miało miejsce 1 listopada, we Wszystkich Świętych – to postulat petycji zbiorowej, autorstwa Fundacji „Można Lepiej”, która została złożona do Sejmu. Czy w związku z powyższym – poniedziałek 2 listopada 2026 r., będzie dodatkowym dniem wolnym od pracy, w zamian za Święto Zmarłych wypadające, w tym roku, w niedzielę (tym samym sprawiając, że w listopadzie będzie można cieszyć się długim weekendem)? W dniu 13 maja 2026 r. zapadła w tej sprawie decyzja sejmowej Komisji do Spraw Petycji.
2% podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) na rzecz wybranego kościoła lub związku wyznaniowego wpisanego do rejestru MSWiA zamiast obecnego Funduszu Kościelnego, który „finansowany z budżetu państwa kwotą ok. 260 mln zł rocznie, obciąża wszystkich podatników, niezależnie od ich wyznania lub światopoglądu” – to postulat petycji obywatelskiej, która w dniu 20 września 2025 r. została wniesiona do Sejmu. Posłowie, będący członkami sejmowej Komisji do Spraw Petycji, w lutym 2026 r., postanowili skierować w tej sprawie wystąpienie do Prezesa Rady Ministrów. Znamy już stanowisko premiera, z którego wynika, że trwają prace nad zmianami w systemie finansowania kościołów i związków wyznaniowych. W sierpniu 2026 r., postulat odnośnie zmiany sposobu finansowania kościołów, trafił ponadto na biurko Prezydenta.
W odpowiedzi na interpelację poselską – Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej potwierdziło, że zostało zobligowane do podjęcia prac nad „rozwiązaniem zgodnym z oczekiwaniami społecznymi osób, które ze względu na utratę sił będącą konsekwencją długiego okresu wykonywania pracy zarobkowej nie są w stanie kontynuować jej aż do momentu osiągnięcia wieku emerytalnego” – tj. nad opracowaniem stanowiska rządu dotyczącego projektów regulacji mających na celu wprowadzenie tzw. emerytur stażowych. W praktyce, wprowadzenie emerytur stażowych – zgodnie z dwoma projektami ustaw, które trafiły do Sejmu, umożliwiłoby przechodzenie na emeryturę nawet 7 lat wcześniej (kobietom już w wieku 53 lat, a mężczyznom odpowiednio – w wieku 58 lat), chyba, że obecny rząd przychyliłby się pomysłu rządu Mateusza Morawieckiego, który emerytury stażowe chciał wprowadzić po 38 latach pracy w przypadku kobiet i odpowiednio – 43 latach pracy w przypadku mężczyzn (co umożliwiłoby przechodzenie na emeryturę nie 7, a 4 lata wcześniej).
W dniu 14 października każdego roku, w Polsce obchodzony jest Dzień Edukacji Narodowej, potocznie zwany Dniem Nauczyciela. Czy w tym dniu szkoły mogą być zamknięte (tj. nie organizować dla uczniów ani zajęć dydaktycznych, ani wychowawczo-opiekuńczych) i co, w takiej sytuacji, z opieką nad dziećmi? To ważne informacje dla wszystkich pracujących rodziców, ponieważ praktyka jak i interpretacje przepisów (m.in. w zakresie prawa rodziców do zwolnienia od pracy, celem sprawowania opieki na dzieckiem) są niejednolite.
Osobom, które posiadają (lub w przeszłości posiadały) na utrzymaniu co najmniej troje dzieci (i to nie tylko własne) – w ramach programu Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, przysługuje świadczenie w postaci dostępu do określonych towarów i usług na korzystniejszych warunkach, od ogólnie obowiązujących. Jest nim Karta Dużej Rodziny. W ocenie autorki petycji obywatelskiej, która w dniu 25 maja 2026 r. została wniesiona do Sejmu, świadczenie to jednak niewystarczająco rekompensuje trud włożony przez rodziców (a zwłaszcza matki) w wychowanie co najmniej trojga dzieci, dlatego zwróciła się ona z postulatem wprowadzenia specjalnego dodatku do emerytury dla seniorów.
W lipcu 2026 r. w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów, została opublikowana nowa wersja projektu specustawy przeliczeniowej dotyczącej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r. (sygn. akt 140/20), na podstawie którego – niemal 200 tys. emerytów powinno otrzymać od ZUS ok. 64 tys. zł wyrównania za lata wypłaty zaniżonych świadczeń i podwyżkę bieżących świadczeń emerytalnych. W stosunku do pierwotnej wersji projektu – Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej rozszerzyło jego zakres podmiotowy i regulacją (oraz prawem do przeliczenia emerytury, skutkującej podwyżką) ma zostać objętych 196,5 tys. seniorów (a nie tylko 67 tys. osób, które zakładała pierwotna wersja projektu). Zmianie tej – ze względu na deficyt budżetu państwa – sprzeciwia się jednak Ministerstwo Finansów i Gospodarki.
W dniu 30 września 2026 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów, które wprowadza nowe świadczenie dla seniorów, którzy ukończyli 65. rok życia i potrzebują pomocy w codziennym funkcjonowaniu. Na poczet nowego Programu Bonu Senioralnego (bo o nim mowa), na lata 2026-2028 – jak poinformowała pełnomocnik rządu do spraw polityki senioralnej Marzena Okła-Drewnowicz – rząd zamierza przeznaczyć blisko miliard złotych z budżetu państwa. Pierwsze wnioski o zawarcie umowy o realizację bonu senioralnego, będzie można składać już w IV kwartale 2026 r.
W sytuacji, gdy wartość relacji państwowego długu publicznego przekroczy określoną kwotę w stosunku do PKB – ustawa o finansach publicznych zobowiązuje Radę Ministrów do uruchomienia tzw. procedury ostrożnościowej, która jest równoznaczna m.in. z brakiem podwyżek wynagrodzenia pracowników państwowej sfery budżetowej w projekcie ustawy budżetowej na kolejny rok. Jak zatem przedstawia się aktualnie państwowy dług publiczny i jakie założenia w zakresie podwyżek wynagrodzenia pracowników budżetówki przyjęto w projekcie ustawy budżetowej na rok 2027, który w dniu 29 września br. został przyjęty przez Radę Ministrów?
Niewiele osób jest świadomych, że za niedotrzymywanie przez przedsiębiorstwo energetyczne (a konkretnie – operatora systemu dystrybucyjnego) ściśle określonych w przepisach prawa parametrów jakościowych energii elektrycznej (które może objawiać się np. migotaniem oświetlenia w domu), jak również za przerwy w dostawie energii elektrycznej ponad dopuszczalny czas trwania określony w przepisach – z mocy prawa, odbiorcom energii elektrycznej przysługuje bonifikata od rachunków za prąd.
W kwietniu 2027 r. wchodzi w życie ustawa z dnia 17 października 2025 r. o zmianie ustawy o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego oraz Deweloperskim Funduszu Gwarancyjnym oraz niektórych innych ustaw, której celem jest uruchomienie nowego bezpłatnego i ogólnodostępnego Portalu Danych o Obrocie Mieszkaniami (inaczej zwanego „Portalem DOM”), który ma umożliwić każdemu zainteresowanemu dostęp do cen transakcyjnych mieszkań i domów w Polsce (również tych z rynku wtórnego) – ułatwiając tym samym podjęcie świadomej decyzji o zakupie mieszkania czy domu. Czy „dostęp do wiarygodnych i aktualnych danych o cenach transakcyjnych nieruchomości”, które pochodzić będą m.in. z aktów notarialnych – będzie zatem sprowadzał się do możliwości identyfikacji ceny, po której została nabyta i sprzedana konkretna nieruchomości?
Zgodnie z ustawą o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych – okresy ograniczenia aktywności zawodowej związane z wychowywaniem dzieci (o których mowa w art. 7 pkt 5 ww. ustawy), uwzględniane są w wymiarze emerytury i mogą podwyższać wysokość świadczenia – nie dłużej jednak niż za okres 3 lat na każde dziecko i – co do zasady – łącznie maksymalnie za okres 6 lat sprawowania opieki nad dziećmi (bez względu na liczbę tych dzieci). Zniesienie powyższego limitu stało się przedmiotem petycji obywatelskiej, która w dniu 31 maja 2026 r., została skierowana do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, jako iż ograniczenie to – w opinii petytora – „dyskryminuje matki wielodzietne”.