Aleksandra Rybak
Dołącz do grona ekspertów
Prawniczka, absolwentka Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Przez wiele lat związana z branżą energetyczną. Od kilku lat – dziennikarka prawna, specjalizująca się w prawie budowlanym, prawie pracy, ochronie zdrowia, ochronie środowiska oraz tematyce związanej z edukacją i pomocą społeczną. Współautorka poselskiego projektu ustawy dotyczącego wydłużenia urlopu macierzyńskiego dla matek wcześniaków, który został wniesiony do Sejmu X kadencji
Chociaż opracowany przez rząd „Poradnik bezpieczeństwa”, który ma przygotować Polaków na różne sytuacje kryzysowe, został opublikowany już w sierpniu ubiegłego roku – cały czas wiele osób zadaje sobie pytania: Czy będzie obowiązek tworzenia kryzysowego planu rodzinnego i co z przygotowaniem zapasów wody, żywności, leków i środków pierwszej potrzeby? MSWiA, w dniu 2 września br., przekazało nowe informacje o działaniach podejmowanych w kwestii zwiększenia bezpieczeństwa obywateli i przygotowania ich do sytuacji kryzysowych.
Od 1 stycznia 2026 r. – w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 9 maja 2025 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw – zmieniła się kwota zasiłku pogrzebowego oraz wprowadzono zasadę, zgodnie z którą świadczenie to podlega waloryzacji od marca każdego roku, jeżeli wskaźnik waloryzacji zasiłku będzie wyższy niż 105. Na podstawie komunikatu Prezesa GUS w sprawie inflacji w pierwszym półroczu 2026 r. oraz rządowych wieloletnich założeń makroekonomicznych – już dziś, można oszacować czy jest szansa na kolejną podwyżkę zasiłku pogrzebowego od 1 marca 2027 r.
REKLAMA
W dniu 20 września 2025 r. do Sejmu została wniesiona petycja obywatelska, której autor postuluje zmianę systemu finansowania kościołów i innych związków wyznaniowych w Polsce, poprzez – zastąpienie obecnego Funduszu Kościelnego systemem dobrowolnego odpisu podatkowego na rzecz kościoła lub związku wyznaniowego. Do wystąpienia sejmowej Komisji do Spraw Petycji w powyższej sprawie – w imieniu Prezesa Rady Ministrów, odniosło się Ministerstwo Obrony Narodowej.
Od 1 lipca 2025 r. owdowiałe seniorki i seniorzy – w ramach tzw. renty wdowiej – mogą pobierać jednocześnie własne świadczenie emerytalno-rentowe i rentę rodzinną (stanowiącą część emerytury lub renty po zmarłym mężu lub żonie). W zależności od wybranej konfiguracji – jest to aktualnie 15% własnego świadczenia i 100% renty rodzinnej lub 15% renty rodzinnej i 100% własnego świadczenia. Od 1 stycznia 2027 r. wysokość własnego świadczenia lub odpowiednio renty rodzinnej wypłacanej w zbiegu (w ramach tzw. renty wdowiej), wzrośnie natomiast z 15% do 25%. Niektóre owdowiałe Polki i Polacy, mogą jednak liczyć na jeszcze wyższe świadczenia – sięgające nawet 55% lub 60% emerytury lub renty zmarłego współmałżonka lub współmałżonki.
REKLAMA
ZUS poinformował o harmonogramie wypłat dodatkowego rocznego świadczenia pieniężnego, potocznie określanego czternastą emeryturą lub po prostu czternastką, w 2026 r. Świadczenie to przysługuje nie tylko seniorom, ale nawet osobom, które ukończyły 18 rok życia, jeżeli spełniają określone warunki ustawowe do jej otrzymania. Nie zawsze czternasta emerytura odpowiadać będzie kwocie najniższej, gwarantowanej ustawowo wysokości emerytury. Może to być kwota odpowiednio niższa, ale ustawodawca pozostawił także „furtkę” dla rządu do przyznania uprawnionym beneficjentom świadczenia w kwocie wyższej. Jakiej czternastki należy spodziewać się w 2026 r.?
Na Stały Komitet Rady Ministrów, w dniu 10 września 2026 r., trafił rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, który ustanawia nowe kryteria poboru oraz podwyższenia maksymalnej stawki tzw. opłaty miejscowej, uniezależniając je od konieczności spełnienia przez miejscowość kryterium korzystnych właściwości klimatycznych oraz od celu pobytu osoby, którą obciąża opłata. W konsekwencji – danina będzie mogła być pobierana przez miasta, które dotychczas pobierać jej nie mogły, takie jak np. Kraków, zwiększając tym samym dochód budżetu gminy.
Nowelizacja ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2025 r. i wprowadziła do polskiego systemu prawnego tzw. rentę wdowią, dla niektórych seniorów, którym został (lub w przyszłości miał zostać) przyznany dodatek pielęgnacyjny w związku z ukończeniem przez nich 75 roku życia – skutkuje tym, że w praktyce, dodatek ten nie będzie im wypłacany (lub zostanie wypłacony w odpowiednio pomniejszonej wysokości), w związku z przekroczeniem ustawowego limitu wypłacanych im świadczeń. Czyli niejako – w związku ze zbyt dużymi dochodami (wynikającymi z wypłacaniem im w zbiegu kilku świadczeń), choć – co do zasady – dodatek pielęgnacyjny przysługuje z urzędu i nie jest uzależniony od kryterium dochodowego. W sprawie „iluzorycznego świadczenia, nieprzekładającego się na faktyczną poprawę sytuacji materialnej osób uprawnionych” do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej interweniował RPO.
W komunikacie z dnia 17 sierpnia 2026 r. ZUS poinformował o dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym, które zostanie wypłacone w dniu 1 października 2026 r. Osobami uprawnionymi do tego świadczenia są osoby pobierające świadczenie przedemerytalne (a zatem – m.in. osoby znajdujące się w wieku przedemerytalnym, chociaż należy podkreślić, że wiek ubiegającego się o świadczenie/beneficjenta świadczenia nie jest jedynym warunkiem, od którego uzależnione jest prawo do ww. świadczenia). Do kogo zatem trafią dodatkowe pieniądze w październiku 2026 r.?
Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych – kwota graniczna pomiędzy pierwszym i drugim przedziałem skali podatkowej wynosi 120 000 zł. W dniu 21 sierpnia 2026 r., w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów, został opublikowany projekt ustawy przygotowanej przez Ministerstwo Finansów, który podnosi pierwszy próg podatkowy do 130 000 zł, bo – jak argumentował minister finansów i gospodarki Andrzej Domański – „nie może być tak, że to klasa średnia musi nieść na swoich barkach całość ciężaru związanego chociażby z rosnącymi nakładami na bezpieczeństwo.” Propozycja ta nie spotkała się jednak z uznaniem przewodniczącego partii Rozwój Plus i byłego premiera Mateusza Morawieckiego, który ma inny plan na nową skalę podatkową.
Od 1 kwietnia 2026 r. – w związku z zakończeniem okresu przejściowego przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2024 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących – usługa parkingu samochodów i innych pojazdów (na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej) – co do zasady – nie może być już świadczona bez prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kasy fiskalnej (i w związku z tym – bez wydawania paragonów). Od obowiązku tego Ministerstwo Finansów przewidziało jednak pewne wyjątki, czego potwierdzeniem jest interpretacja Szefa KAS z dnia 8 lipca 2026 r., którą ww. organ dokonał zmiany wcześniejszego stanowiska Dyrektora KIS w tym przedmiocie i uznał, że w określonym modelu gospodarczym nie ma podstaw do automatycznego traktowania najmu miejsca postojowego jako usługi parkingowej objętej obowiązkowym ewidencjonowaniem na kasie fiskalnej.
Azbest jest substancją o udowodnionym działaniu rakotwórczym. Szczególne zagrożenie dla zdrowia powstaje wtedy, gdy zawierające go materiały są uszkadzane – łamane, kruszone lub cięte – albo ulegają korozji. Osoby, które były narażone na szkodliwe działanie azbestu w związku z wykonywaną pracą, mogą – po spełnieniu warunków określonych w przepisach – ubiegać się w ZUS o świadczenie w wysokości niemal 2000 zł miesięcznie.
Bardzo częstym zjawiskiem jest obciążanie rodziców, przez szkoły, kosztami przygotowania posiłków w stołówce szkolnej, dla dzieci uczęszczających do szkół podstawowych (a w przypadku, gdy szkoła korzysta z usług firmy cateringowej – również kosztami ich dowozu). Jest to praktyka, która nie w każdym przypadku jest jednak zgodna z przepisami ustawy – Prawo oświatowe, a dodatkowo orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (w związku z najnowszym wyrokiem z dnia 6 marca 2026 r. jest w tej kwestii nie do końca jednolite). Jak zatem jest z tymi obiadami w szkołach (i przedszkolach), kto i w jakim zakresie ponosi ich koszt oraz którym uczniom przysługuje całkowite zwolnienie z opłat za posiłki w roku szkolnym 2026/2027?
Podczas konferencji prasowej premiera Donalda Tuska i ministra finansów i gospodarki Andrzeja Domańskiego, która odbyła się w dniu 19 sierpnia 2026 r. – został przedstawiony rządowy plan na zmianę skali podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT). Z nowych przepisów ma skorzystać około 3,5 mln podatników.
W dniu 15 lipca 2026 r. GUS wydał komunikat w sprawie wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych w pierwszym półroczu 2026 r. w stosunku do pierwszego półrocza 2025 r. Choć, biorąc pod uwagę literalne brzmienie projektowanego art. 89a ust. 1 i 5 ustawy FUS, który przewiduje dodatkową waloryzację świadczeń emerytalno-rentowych – nie jest to wskaźnik za pierwsze półrocze roku 2026, w stosunku do drugiego półrocza roku 2025 i nie dotyczy on stricte wzrostu cen dla gospodarstw domowych emerytów i rencistów – z dużym prawdopodobieństwem, na jego podstawie, już dzisiaj, możemy udzielić odpowiedzi na pytanie – czy we wrześniu 2026 r. będzie miała miejsce druga waloryzacja emerytur i rent (a zatem – czy seniorzy mogą liczyć na kolejną podwyżkę świadczeń?).
Aktualnie, z bezpłatnych lekcji nauki jazdy – w formie zajęć szkolnych, a nie kursu w Ośrodku Szkolenia Kierowców (OSK) – mogą skorzystać uczniowie przygotowujący się do niektórych zawodów z branży motoryzacyjnej, ogrodniczej, rolno-hodowlanej i transportu drogowego. Nie każdy uczeń szkoły ponadpodstawowej może zatem liczyć na „luksus” w postaci darmowego kursu na prawo jazdy. Zmiany w tym zakresie – w postaci nowego programu, nad którego założeniami pracuje obecnie działająca przy Prezydencie Rada ds. Młodzieży – Karol Nawrocki zapowiedział podczas briefingu prasowego w Juracie, który miał miejsce w dniu 29 sierpnia br.
W dniu 1 września 2026 r. wchodzą w życie przepisy prawa oświatowego, które wprowadzają nowe zasady korzystania z telefonów komórkowych i pokrewnych urządzeń w szkołach i przedszkolach. Okazuje się jednak, że „szkoła bez smartfonów” to wcale nie szkoła, do której uczniowie nie mogą wnosić telefonów komórkowych (i innych urządzeń umożliwiających komunikację na odległość lub rejestrowanie obrazu lub dźwięku) – tego bowiem, zgodnie z nowymi przepisami, szkoły zakazać, w swoich statutach, nie mogą.
Od 1 września 2026 r. obowiązują nowe zasady żywienia dzieci i młodzieży w szkołach i przedszkolach – wynikające z rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 16 lutego 2026 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach. Przepisy te wprowadzają możliwość całkowitego zastąpienia przez placówkę dotychczasowych dwóch porcji mleka (lub produktów mlecznych), które obligatoryjnie musiały zostać codziennie podane dziecku – napojami roślinnymi (czyli tzw. mlekiem roślinnym) lub roślinnymi alternatywami produktów mlecznych.
Osoby mieszkające lub pracujące w Niemczech, nawet jeżeli mieszkają na stałe w Polsce – jeżeli spełniają określone warunki – mogą pobierać w Niemczech zasiłek rodzinny na dzieci (tzw. Kindergeld). Świadczenie to, przysługuje niezależnie od dochodu i można je uzyskać (choć wówczas w niepełnej wysokości) również w przypadku pobierania w Polsce jego odpowiednika, tj. 800 plus. Od 1 stycznia 2027 r. mają zostać wprowadzone zmiany (uproszczenia) w sposobie przyznawania świadczenia, a do 2028 r. planowana jest stopniowa podwyżka kwoty zasiłku.
Osiągnięcie 60 roku życia w przypadku kobiet i 65 roku życia w przypadku mężczyzn uprawnia do przejścia na emeryturę w tzw. powszechnym wieku emerytalnym. Z przejściem na emeryturę wiąże się natomiast prawo do dodatkowego świadczenia pieniężnego od pracodawcy (tzw. odprawy emerytalnej) – w wysokości stanowiącej równowartość jednomiesięcznego wynagrodzenia (czyli – w przypadku pracownika zatrudnionego w pełnym wymiarze czasu pracy, z zastrzeżeniem pewnych wyjątków, wynikających z tego, że wysokość odprawy ustalana jest z uwzględnieniem zasad obowiązujących przy wyliczaniu ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy* – aktualnie co najmniej 4806 zł brutto) – którego wypłaty pracodawca nie może uzależniać od decyzji ZUS.
Od września 2026 r. (czyli po raz pierwszy – w odniesieniu do roku szkolnego 2026/2027) – ustawą z dnia 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw – Ministerstwo Edukacji Narodowej (MEN) wprowadziło kolejne zmiany w zasadach odrabiania prac domowych przez uczniów. Tym razem chodzi o odrabianie lekcji podczas pobytu w świetlicy szkolnej.