Aleksandra Rybak
Dołącz do grona ekspertów
Prawniczka, absolwentka Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, przez wiele lat związana z branżą energetyczną. Od kilku lat – dziennikarka prawna, specjalizująca się w prawie pracy, ochronie zdrowia, ochronie środowiska oraz tematyce związanej z edukacją i pomocą społeczną. Prywatnie mama małej Lilki, miłośniczka długich leśnych i górskich wędrówek, wszelkiej maści rękodzieła i mruczących, czworonożnych przyjaciół.
W dniu 20 kwietnia 2026 r. w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów został opublikowany projekt ustawy o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, autorstwa Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, którym rząd rozszerza krąg osób uprawnionych do świadczenia wychowawczego 800 plus. Opiekunowie dzieci, którzy dotychczas byli pominięci w ustawowym katalogu osób, którym przysługuje świadczenie i w sprawie których interweniował RPO – nie będą już musieli walczyć o przyznanie 800 plus w sądzie.
Z uwagi na fakt, że istnieją w Polsce miejscowości i gminy, w których „powstały wręcz osiedla zbudowane dokładnie po to, żeby osoby przyjeżdżające spoza kraju wegetowały w tych pomieszczeniach i to są z reguły domy jednorodzinne, albo budynki typu bliźniak, w którym mieszka kilkadziesiąt osób w urągających warunkach, bez szacunku dla przepisów sanitarnych i przeciwpożarowych” – Ministerstwo Rozwoju i Technologii (MRiT) przygotowało przepisy wprowadzające rewolucję w wynajmie nieruchomości na cele zamieszkania okresowego. Na powyższy cel będzie można przeznaczyć już tylko 30% powierzchni nieruchomości, a wynajmujący, który nie wywiąże się z nowych obowiązków w zakresie zmiany sposobu użytkowania – będzie mógł zostać obciążony karą finansową do 10 tys. zł.
REKLAMA
W dniu 14 stycznia 2026 r., do Senatu, została wniesiona petycja zbiorowa autorstwa Fundacji „Można Lepiej”, w której petytorzy domagają się zmiany art. 130 par. 2 kodeksu pracy w taki sposób, aby zrównano zasady przyznawania dnia wolnego za święto przypadające w weekend – bez rozróżniania na sobotę i niedzielę. Czy to oznacza, że w zamian za Święto Narodowe Trzeciego Maja, które w 2026 r. wypada w niedzielę – przysługuje dodatkowy dzień wolny od pracy?
Majówka 2026: 5 500 zł kary za grill na balkonie, a za ognisko w ogrodzie – nawet 11 500 zł grzywny
02.05.2026
Można śmiało powiedzieć, że majówka to narodowe święto grilla (a w nieco mniejszym zakresie – również ogniska). Mieszkańcy bloków – z przyczyn oczywistych – mogą zdecydować się wyłącznie na to pierwsze, a posiadacze własnych ogródków – rozniecić nieco większy płomień. Czy jednak takie przyjemności – w obrębie własnych balkonów i ogródków są legalne? Okazuje się, że nie w każdym przypadku, a ich nieroztropnych amatorów, mogą niekiedy spotkać niemiłe konsekwencje, w postaci wysokich mandatów i grzywien.
REKLAMA
Projekt ustawy o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw, który w dniu 14 kwietnia 2026 r. został przyjęty przez Radę Ministrów – ogranicza krąg podmiotów uprawnionych do uzyskania decyzji o warunkach zabudowy do osób, które posiadają prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wszystko po to, aby decyzje WZ nie była wydawane przez gminy wyłącznie „w celu podwyższenia wartości nieruchomości”.
Egzamin ósmoklasisty w 2026 r., w terminie głównym, odbędzie się w dniach 11, 12 i 13 maja. Nie każdy rodzic jest świadomy, że istnieje możliwość zdawania tego egzaminu przez ucznia z wykorzystaniem komputera. Kto i na jakich zasadach może skorzystać z tego rodzaju dostosowania?
Na początku 2025 r. do Sejmu trafiła petycja w sprawie zniesienia obowiązkowej matury z matematyki, która – w ocenie jej autorki – jest „narzędziem segregacji i eliminacji, a nie wyrównywania szans” i „nie odpowiada różnorodnym potrzebom, talentom, możliwościom intelektualnym młodych ludzi w Polsce”. Po burzliwej dyskusji na posiedzeniu sejmowej Komisji do Spraw Petycji w dniu 25 czerwca 2025 r., w której głos zabrała m.in. przedstawicielka Biura Rzecznika Praw Dziecka – posłowie podjęli decyzję o wystąpieniu w tej sprawie do Prezesa Rady Ministrów, Ministerstwa Zdrowia, Ministerstwa Edukacji Narodowej oraz Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Według informacji przekazanej w dniu 23 lipca 2025 r. przez przewodniczącą sejmowej Komisji do Spraw Petycji – w MEN trwają analizy w zakresie matematyki, jako obowiązkowego przedmiotu na egzaminie maturalnym, które „mają zaowocować jakimiś zmianami”. Kiedy jednak można spodziewać się tych zmian?
W dniu 14 kwietnia 2026 r. w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów został opublikowany projekt ustawy o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz ustawy o ochronie praw lokatorów mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, autorstwa Ministerstwa Finansów, którego celem jest zapewnienie ochrony przed eksmisją „na bruk” („zagwarantowania ochrony przed bezdomnością osobom eksmitowanym, które nie są w stanie we własnym zakresie zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych”) lokatorom, do których zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie są oni bowiem chronieni przed eksmisją „na bruk” na takim samym poziomie, jak lokatorzy eksmitowani z lokali mieszkalnych w trybie egzekucji sądowej.
Matura 2026 tuż za rogiem, ponieważ pierwsze egzaminy rozpoczną się już 4 maja br. o godz. 9. Wielu maturzystów zaczyna zatem zadawać sobie pytania, o których wcześniej być może jeszcze nie myśleli – jak choćby – czy podczas egzaminu maturalnego można jeść i pić? Jest to istotna informacja, zwłaszcza biorąc pod uwagę czas trwania egzaminów maturalnych, który w niektórych przypadkach może wynosić nawet 360 minut, czyli aż 6 godzin.
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej opracowało projekt ustawy o zmianie ustawy pomocy społecznej oraz niektórych innych ustaw, który poszerza katalog osób zobowiązanych do płatności za pobyt seniora w domu pomocy społecznej – o osoby, które zostały obdarowane nieruchomością w zamian za opiekę (m.in. w ramach umowy dożywocia). Zmiana ta ma na celu „wzmocnienie zostanie ochrona interesów osób starszych i zależnych, które przekazały swój majątek w zamian za zapewnienie im opieki” oraz „zmniejszenie obciążenia finansowego systemu pomocy społecznej”.
Niewiele osób jest świadomych, że za niedotrzymywanie przez przedsiębiorstwo energetyczne (a konkretnie – operatora systemu dystrybucyjnego) ściśle określonych w przepisach prawa parametrów jakościowych energii elektrycznej (które może objawiać się np. migotaniem oświetlenia w domu), jak również za przerwy w dostawie energii elektrycznej ponad dopuszczalny czas trwania określony w przepisach – z mocy prawa, odbiorcom energii elektrycznej przysługuje bonifikata od rachunków za prąd.
Przestawienie zegarków na stałe o pół godziny (a nie o pełną godzinę) wcześniej od czasu letniego, stanowiłoby „kompromis”, który mógłby pogodzić zwolenników pozostawienia na stałe czasu letniego z osobami, które uważają, że lepiej „odnalazłyby się” w czasie zimowym – wynika z petycji Fundacji „Można Lepiej”, która w dniu 27 marca 2026 r. została złożona do Senatu. Pozostaje jednak pytanie – czy Polska może samodzielnie ustalić nowe zasady dotyczące zmiany czasu (lub przyjęcia ostatecznego czasu, który nie będzie podlegał dalszym, sezonowym zmianom), niezależnie od obowiązujących w tym zakresie przepisów UE?
Nowelizacja ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2025 r., dla niektórych seniorów, którym został (lub w przyszłości miał zostać) przyznany dodatek pielęgnacyjny w związku z ukończeniem przez nich wieku 75 lat – może skutkować tym, że w praktyce, dodatek ten nie będzie im wypłacany (lub zostanie wypłacony w odpowiednio pomniejszonej wysokości), w związku z przekroczeniem ustawowego limitu wypłacanych im świadczeń. Czyli niejako – w związku ze zbyt dużymi dochodami (wynikającymi z wypłacaniem im w zbiegu kilku świadczeń), choć – co do zasady – dodatek pielęgnacyjny nie jest uzależniony od kryterium dochodowego.
Podczas posiedzenia Rady Ministrów, które odbyło się w dniu 14 kwietnia 2026 r., rząd zdecydował o wydłużeniu ważnego dla właścicieli nieruchomości (oraz gmin) terminu w zakresie reformy planowania przestrzennego. W związku z ww. reformą – już niebawem, bo od 1 lipca 2026 r. (a jeżeli nowelizacja przyjęta przez Radę Ministrów wejdzie ostatecznie w życie – od 1 września 2026 r.) – miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego oraz decyzje o warunkach zabudowy będą musiały być zgodne z uchwalanymi przez gminy planami ogólnymi, a tym samym – gminy będą mogły uniemożliwić właścicielowi nieruchomości np. budowę domu na działce, która w ww. planie ogólnym zostanie zlokalizowana w strefie objętej zakazem zabudowy.
W odpowiedzi na interpelację poselską – Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej potwierdziło, że zostało zobligowane do podjęcia prac nad „rozwiązaniem zgodnym z oczekiwaniami społecznymi osób, które ze względu na utratę sił będącą konsekwencją długiego okresu wykonywania pracy zarobkowej nie są w stanie kontynuować jej aż do momentu osiągnięcia wieku emerytalnego” – tj. nad opracowaniem stanowiska rządu dotyczącego projektów regulacji mających na celu wprowadzenie tzw. emerytur stażowych. W praktyce, wprowadzenie emerytur stażowych – umożliwiłoby przechodzenie na emeryturę nawet 7 lat wcześniej (kobietom już w wieku 53 lat, a mężczyznom odpowiednio – w wieku 58 lat).
Wraz z początkiem 2026 r. weszła w życie ustawa, na podstawie której ZUS – do 1 kwietnia 2026 r. – dokona przeliczenia wysokości emerytur ustalonych w czerwcu w latach 2009-2019 (tzw. emerytur czerwcowych) oraz rent rodzinnych po ubezpieczonych, którym ustalono emerytury w czerwcu w latach 2009-2019, z tego względu, że emerytury te zostały przyznane uprawnionym na poziomie niższym niż osobom, które wnioskowały o emeryturę w innych miesiącach roku. Ustawa ta uwzględnia korzystne dla emerytów i rencistów przepisy, na podstawie których otrzymają oni podwyżkę świadczeń bieżących, ale nie przewiduje rekompensaty za nawet 7 lat wypłaty zaniżonych świadczeń, ani nawet zapowiadanego przez MRPiPS – wyrównania za okres od 1 lipca 2025 r. do dnia, w którym zostanie ustalone świadczenie w nowej wysokości.
Zniesienie obowiązku zdania matury (tj. posiadania świadectwa dojrzałości), jako jednego z warunków przyjęcia na studia, w odniesieniu do uczniów o specjalnych potrzebach edukacyjnych, jest przedmiotem petycji w zmiany art. 69 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, która w dniu 6 marca 2025 r. została złożona do Sejmu przez Fundację Dobre Państwo, bo – jak twierdzą autorzy postulatu – Polski nie stać „na utratę talentów na miarę Stephena Hawkinga”, a matura stanowi „barierę w dostępie do możliwości pogłębiania wiedzy”. Sejmowa Komisja do Spraw Petycji podjęła decyzję o skierowaniu sprawy do Ministerstwa Edukacji Narodowej (MEN).
Osoby mieszkające lub pracujące w Niemczech, nawet jeżeli mieszkają na stałe w Polsce – jeżeli spełniają określone warunki – mogą pobierać w Niemczech zasiłek rodzinny na dzieci (tzw. Kindergeld). Świadczenie to, przysługuje niezależnie od dochodu i można je uzyskać (choć wówczas w niepełnej wysokości) również w przypadku pobierania w Polsce jego odpowiednika, tj. 800 plus. Od 1 stycznia 2026 r. kwota Kindergeld została podwyższona.
3 075 zł, zamiast 123 zł podatku od nieruchomości za 56-metrowe mieszkanie położone w Warszawie – do takiej kwoty, w 2027 r., miałby wzrosnąć podatek od nieruchomości od trzeciego i każdego kolejnego lokalu mieszkalnego, zgodnie z poselskim projektem ustawy o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz niektórych innych ustaw, który w dniu 20 marca 2026 r. został wniesiony do Sejmu. Zmiany w zasadach opodatkowania, uzależniające stawkę podatku od wartości nieruchomości obejmą jednak również pierwsze (i jedyne posiadane) mieszkanie. Przejście z modelu opodatkowania opartego wyłącznie na powierzchni nieruchomości, na model uwzględniający również jej wartość, ma – „zaradzić” trudnościom w zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych Polaków.
W dniu 30 marca 2026 r. rozpoczął się nabór wniosków w ramach nowego programu rządowego, uruchomionego przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, w którym można uzyskać dofinansowanie m.in. do wiaty samochodowej posadowionej na swojej nieruchomości. Jednym z warunków przyznania dotacji jest jednak m.in. to aby, taka wiata – w swojej konstrukcji – zawierała ogniwa fotowoltaiczne, ponieważ jest to program skierowany do osób fizycznych, które inwestują w mikroinstalacje fotowoltaiczne i magazyny energii elektrycznej. Z ubieganiem się o dofinansowanie trzeba się pospieszyć, bo nabór wniosków potrwa tylko do wyczerpania budżetu programu (nie dłużej niż do 24 kwietnia 2026 r.).