Alternatywa dla kredytu

Aż się wierzyć nie chce, ale ten instrument finansowy znany był już w starożytności, lecz swojego rozwoju doczekał się w czasach osiemnastowiecznej kolonizacji Indii. Zasadniczy rozwój i wypracowanie współczesnych zasad faktoringu nastąpiło w USA w drugiej połowie XIX wieku – wówczas to zmieniła się funkcja faktora, pierwotnie występującego w roli pośrednika, na osobę finansującą dostawców towarów.

Tych kilka zdań historycznych o tyle ma znaczenie, że w Europie działalność faktoringowa przez wiele lat w ogóle nie była znana – rozpowszechniła się dopiero po II wojnie, a ściślej – w połowie lat pięćdziesiątych. Wśród przedsiębiorców rozwijała się wraz ze wzrostem zapotrzebowania na środki finansowe.

Mimo że ubiegły rok jest kojarzony z trudnymi warunkami rynkowymi i nadal występującymi trendami recesyjnymi w wielu krajach, łączny wolumen faktoringu wypadł znacznie lepiej niż większość innych działów branży bankowo-finansowej. Wartość transakcji faktoringu krajowego wyniosła w tym czasie ponad 760 mld euro, co w stosunko do roku poprzedniego oznacza wzrost o 5 proc., zaś transakcji faktoringu międzynarodowego – prawie 48 mld euro.

Dziś największym rynkiem usług faktoringowych jest Europa, na którą przypada prawie 70 proc. wartości globalnych transakcji. Kolejnymi rynkami są obie Ameryki – 18 proc. – oraz obszar Azji i Pacyfiku. W Europie Centralnej szczególny rozwój faktoringu odnotowywany jest na rynkach kilku nowych członków Unii Europejskiej – w Polsce, a także w Czechach i krajach nadbałtyckich.

Od 1974 r. prowadzone były prace nad specjalną konwencją o faktoringu międzynarodowym, która została uchwalona w 1988 r. w Ottawie. Odgrywa o­na znaczącą rolę, gdyż określa zarówno pojęcie, jak i istotę funkcjonowania faktoringu w obrocie międzynarodowym. Została o­na ratyfikowana przez kilkadziesiąt krajów.

W większości krajów – także w Polsce – brakuje jednak szczegółowych rozwiązań prawnych odnoszących się do faktoringu. Firmy zrzeszone w Konferencji Instytucji Faktoringowych (KIF) prowadzą działania mające na celu zmianę tej sytuacji – chodzi przede wszystkim o nowelizację ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych – w tym ujednolicenie przepisów dotyczących VAT, a także zapisy w ustawie o terminach płatności w obrocie gospodarczym, co związane jest z zasadami cesji.

Działalność firm faktoringowych ma niebagatelne znaczenie dla polskiej gospodarki. W ubiegłym roku obroty firm zrzeszonych w KIF osiągnęły przeszło 12 mld zł, co stanowi dziewięciokrotny wzrost w stosunku do odnotowanych w 1997 r., kiedy de facto zaczął być widoczny na rynku. Usługi oferowane przez faktorów pomagają w utrzymaniu płynności finansowej coraz większej liczbie przedsiębiorstw, przede wszystkim z branży komputerowej, meblowej, farmaceutycznej, tekstylnej i spożywczej.

Na polskim rynku usługi faktoringowe świadczą instytucje dwojakiego rodzaju: banki oraz firmy wyspecjalizowane w obsłudze należności (finansowanie, zarządzanie, monitorowanie, windykacja). Banki na ogół zajmują się standardowymi przypadkami i oferują jedynie finansowanie. Natomiast firmy faktoringowe oprócz finansowania oferują także inne usługi, jak prowadzenie rozliczeń, inkaso wierzytelności czy pomoc w ściąganiu przeterminowanych należności. Taka jest wersja oficjalna, związana ze ścisłym respektowaniem definicji faktora. Ale tak naprawdę powoli – w tempie na razie raczkującym – powstaje nowy w naszym kraju rynek usług faktoringowych, przeznaczonych dla małych podmiotów gospodarczych. Zaczynają powstawać firmy, które nie boją się podejmowania ryzyka obsługiwania niemających jeszcze renomy niewielkich podmiotów. o­ne same dysponując stosunkowo niewielkim kapitałem wywodzą się z kręgu małych i średnich firm, toteż właśnie dlatego ciążą ku obsłudze podobnych sobie przedsiębiorstw.