REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

REKLAMA

REKLAMA

Mobbing to działania lub zachowania skierowane przeciwko pracownikowi, powodujące lub mające na celu poniżenie lub ośmieszenie pracownika, izolowanie go lub wyeliminowanie z zespołu współpracowników.

Jakie działania w praktyce powinien podjąć pracodawca, aby wywiązać się z obowiązku przeciwdziałania mobbingowi, a tym samym zwolnić się z odpowiedzialności za tego typu zajścia w firmie?

REKLAMA

Pracodawca jest zobowiązany co najmniej wprowadzić odpowiednie postanowienia do regulaminu pracy, które nie będą ograniczać się do wyartykułowania zakazu stosowania mobbingu, ale również wskazywać precyzyjnie przykładowe działania uważane za mobbing. W regulaminie powinna znaleźć się także informacja o konsekwencjach naruszenia tego zakazu. Pracodawcy powinni kontrolować jego przestrzeganie i stosować adekwatne sankcje wobec mobberów.

Należy pamiętać, że stosowanie mobbingu stanowi naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych, co w pewnych sytuacjach może stanowić podstawę do wypowiedzenia, a nawet rozwiązania umów o pracę w trybie art. 52 k.p. (zajmowanie przez pracownika stanowiska kierowniczego uzasadnia zastosowanie ostrzejszych kryteriów przy ocenie współmierności sankcji za stosowanie mobbingu). Łagodniejszymi środkami, jakie może podjąć pracodawca, jest wydanie polecenia zaprzestania takich naruszeń bądź zastosowanie kar porządkowych.

Poza przepisami regulaminu pracy warto wprowadzić w zakładzie pracy dodatkowe regulacje szczegółowo określające procedurę prewencji antymobbingowej w zakresie np. zasad postępowania w przypadku wystąpienia działań o charakterze mobbingu wśród współpracowników, procedurę składania skarg. Takie regulacje powinny być odpowiednio rozpowszechnione, a każdy z pracowników powinien złożyć oświadczenie o zapoznaniu się z tymi przepisami wewnętrznymi.

REKLAMA

Dobrym rozwiązaniem jest także przeprowadzenie szkoleń i ankiet dotyczących zjawiska mobbingu w zakładzie pracy, mających na celu wyczulenie pracowników na ten problem oraz uzyskanie przez pracodawcę informacji na temat skuteczności podjętych starań.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Celem lub skutkiem molestowania jest naruszenie godności albo poniżenie lub upokorzenie pracownika. Jak odróżnić zatem mobbing od molestowania?

Kodeks pracy definiuje mobbing jako działania lub zachowania dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko pracownikowi, polegające na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu pracownika, wywołujące u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, powodujące lub mające na celu poniżenie lub ośmieszenie pracownika, izolowanie go lub wyeliminowanie z zespołu współpracowników (art. 943 par. 2 k.p.), przy czym (zgodnie ze wskazówkami Sądu Najwyższego) ustawowe przesłanki mobbingu muszą być spełnione łącznie. Molestowanie to z kolei zachowanie, którego celem lub skutkiem jest naruszenie godności albo poniżenie lub upokorzenie pracownika (art. 183a par. 5 k.p.).

Odróżnienie mobbingu od molestowania w praktyce sprawia znaczne trudności. Powodem jest wprowadzenie w obu przepisach pojęć nieostrych. Każdy więc przypadek musi być traktowany indywidualnie. Mobbing ma miejsce wtedy, gdy nękanie i zastraszanie ma charakter długotrwały i uporczywy, natomiast brak jest tego warunku w przypadku molestowania, zatem może ono mieć także charakter jednorazowy.

Inne są także ustawowe podstawy roszczeń pracowników z tytułu naruszenia powyższych przepisów. W przypadku mobbingu pracownik może dochodzić odszkodowania za rozwiązanie przez niego stosunku pracy z tego powodu (art. 943 par. 4 k.p.), zadośćuczynienia w razie rozstroju zdrowia (art. 943 par. 3 k.p.) oraz zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych innych niż zdrowie na podstawie art. 448 k.c. W przypadku molestowania pracownik może domagać się odszkodowania w wysokości nie niższej niż minimalne wynagrodzenie na podstawie art. 183d k.p., a w sytuacji gdy pracownik z powodu molestowania rozwiązał umowę o pracę bez wypowiedzenia, także na podstawie art. 55 par. 11 k.p.

Czy mobbingowany pracownik może ubiegać się tylko o zadośćuczynienie za doznaną krzywdę na podstawie art. 943 k.p., czy również na podstawie przepisów kodeksu cywilnego, np. art. 444, 445 czy 448 k.c.?

Artykuł 943 k.p. stanowi podstawę do dochodzenia roszczeń przez pracownika z dwóch tytułów - z tytułu wystąpienia rozstroju zdrowia wywołanego mobbingiem oraz z tytułu rozwiązania umowy o pracę z przyczyn związanych ze stosowanym wobec niego mobbingiem. Wydaje się, że ten przepis powinien stanowić podstawę roszczeń pracownika związanych z zadośćuczynieniem za krzywdy doznane przez pracownika w wyniku rozstroju zdrowia. Sąd Najwyższy przyjmuje, że zadośćuczynienie za rozstrój zdrowia może obejmować zarówno szkodę majątkową (koszty leczenia, przekwalifikowania się do innego zawodu, a nawet renty w razie utraty zdolności do pracy) oraz krzywdę niemajątkową (np. cierpienia w sferze psychicznej i fizycznej wynikające z rozstroju zdrowia). Nie ma przeszkód, by przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia na podstawie art. 933 k.p. uwzględniać zasady wypracowane dotychczas przez doktrynę i orzecznictwo sądowe na gruncie kodeksu cywilnego.

W stosowanie mobbingu niejako wpisane jest naruszanie innych niż zdrowie dóbr osobistych pokrzywdzonego (takich jak godność, dobre imię, wizerunek), co w konsekwencji może prowadzić do powstania określonych szkód niematerialnych (np. niższa samoocena, poczucie izolacji). W związku z tym, że kodeks pracy nie reguluje kwestii odpowiedzialności za naruszenie tych dóbr, na podstawie art. 300 k.p. uzasadnione jest w takich przypadkach stosowanie art. 448 k.c.

Czy pracownik, który rozwiązał umowę o pracę z powodu mobbingu, oprócz odszkodowania z art. 943 par. 4 k.p. może ubiegać się też o odszkodowanie z art. 55 par. 11 k.p., jeśli rozwiąże umowę bez wypowiedzenia, uznając mobbing za ciężkie naruszenie przez pracodawcę jego obowiązków?

Zgodnie z art. 943 par. 4 k.p. pracownik, który wskutek mobbingu rozwiązał umowę o pracę, ma prawo dochodzić od pracodawcy odszkodowania w wysokości nie niższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę. Natomiast na podstawie art. 55 par. 11 k.p. pracownik na skutek rozwiązania przez niego umowę o pracę bez wypowiedzenia, w związku z ciężkim naruszeniem podstawowych obowiązków pracodawcy, może wystąpić o odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia, a jeżeli umowa o pracę została zawarta na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy - za okres dwóch tygodni.

Możliwość dochodzenia przez pracownika odszkodowania z tytułu rozwiązania umowy o pracę na podstawie tych dwóch przepisów jednocześnie jest kwestią sporną. Wydaje się jednak, że więcej argumentów przemawia za możliwością kumulacji roszczeń. Zachowanie pracodawcy polegające na stosowaniu lub tolerowaniu mobbingu zawsze będzie co prawda stanowiło ciężkie naruszenie obowiązków pracodawcy (zwłaszcza jeżeli w jego wyniku pracownik zdecyduje się na rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia w trybie art. 55 k.p.), jednakże pracownik nie powinien, w mojej ocenie, ponosić negatywnych konsekwencji faktu, że zdecydował się na szybkie rozwiązanie stosunku pracy, w ramach którego prowadzono wobec niego działania mobbingowe.

Czy jeśli pracodawca zapłaci odszkodowanie pracownikowi mobbingowanemu np. przez bezpośredniego przełożonego, może domagać się od sprawcy szkody zwrotu wypłaconego odszkodowania?

Pracodawca będzie miał takie prawo, gdyż jak stanowi art. 114 k.p. pracownik, który wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych wyrządził pracodawcy szkodę, ponosi odpowiedzialność materialną. Działania mobbingowe, których dopuszczają się pracownicy, z natury swojej stanowią zawinione naruszenie obowiązków pracowniczych, natomiast stopień winy, jaki można przypisać pracownikowi, zależy od indywidualnego przypadku naruszenia. Kwestia ta jest niezwykle istotna, gdyż rodzaj winy pracownika ma zasadniczy wpływ na zakres jego odpowiedzialności materialnej.

W przypadku przyjęcia, że pracownik wyrządził szkodę nieumyślnie, odpowiada on za szkodę tylko w granicach rzeczywistej straty poniesionej przez pracodawcę i tylko za normalne następstwa działania. Maksymalne odszkodowanie należne od pracownika wynosi w takim przypadku równowartość jego trzymiesięcznego wynagrodzenia. Odpowiedzialność pracownika wyrządzającego szkodę w wyniku nieumyślnych działań może być także ograniczona, jeżeli wykaże on, że pracodawca lub inna osoba przyczyniły się do jej powstania albo zwiększenia. W razie stosowania mobbingu przez kilku pracowników każdy z nich ponosi odpowiedzialność za część szkody poniesionej przez pracodawcę stosownie do przyczynienia się do niej i stopnia winy.

Natomiast, jeśli zostanie ustalone, że pracownik wyrządził szkodę umyślnie, pracownik będzie zobowiązany do naprawienia szkody w pełnej wysokości (art. 122 k.p.).

Jak w praktyce pracownik może udowodnić w sądzie, że był ofiarą mobbingu?

Pracownicy występujący z roszczeniami związanymi ze stosowanym wobec nich mobbingiem muszą liczyć się nie tylko z koniecznością wykazania, że działania o tym charakterze faktycznie miały miejsce, ale także - jeśli występują o zadośćuczynienie za rozstrój zdrowia - z koniecznością wykazania zaistnienia tego rozstroju oraz związku przyczynowego pomiędzy stanem zdrowia a mobbingiem.

W kwestii udowodnienia, że mobbing w stosunku do pracownika miał miejsce, najistotniejsze są dowody z zeznań świadków. Oczywiście, zdobycie korzystnych zeznań innych pracowników może w praktyce okazać się niełatwe, szczególnie jeśli potencjalni świadkowie są wciąż zatrudnieni u danego pracodawcy. Pracownik powinien jednak na bieżąco informować innych pracowników o swoich odczuciach oraz zadbać o utrzymywanie kontaktu z byłymi pracownikami lub osobami spoza zakładu pracy, które były świadkami mobbingu. Pracownik powinien również zabezpieczyć wszelkie dowody na piśmie, zwłaszcza w postaci e-maili, które często zawierają treści wskazujące na mobbing. Innym dowodem może być również nagranie wypowiedzi mobbera.

Moc dowodowa rozwiązań sugerowanych powszechnie w literaturze poświęconej mobbingowi polegających na sporządzaniu pisemnych notatek lub kalendarza zdarzeń jest ograniczona, gdyż wiarygodność i obiektywizm takich środków są oceniane przez sąd przez pryzmat sporządzenia ich przez osobę zainteresowaną rozstrzygnięciem sporu. Dużo ważniejsze mogą okazać się kopie pisemnych wystąpień pracownika dotyczących stosowanego wobec niego mobbingu do pracodawcy, jak również do jego przełożonych (np. skarga do zarządu, a nawet rady nadzorczej), związków zawodowych, organów publicznych (PIP) czy też instytucji pozarządowych zajmujących się przeciwdziałaniem mobbingowi. Bardzo istotne jest, aby w przypadku zauważonego pogorszenia stanu zdrowia dokładnie dokumentować przebieg występujących schorzeń, zachowując takie dokumenty jak zwolnienia chorobowe czy zaświadczenia o stanie zdrowia, o terminach i częstotliwości wizyt, o przyczynach zwolnień chorobowych.

AGNIESZKA FEDOR

adwokat i doradca w kancelarii WKB Wierciński, Kwieciński, Baehr. Kieruje Zespołem Prawa Pracy. Doradza polskim i zagranicznym podmiotom w zakresie indywidualnego i zbiorowego prawa pracy

Notowała MAŁGORZATA JANKOWSKA

Źródło: GP

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

QR Code
Infor.pl
Rząd chce dać rodzicom dodatkowe dni wolne na dzieci aż do 18. roku życia. Konfederacja Lewiatan ostrzega przed paraliżem i kosztami w firmach

Projekt nowelizacji przepisów przewiduje nie tylko nowy zasiłek opiekuńczy na ciężko chore dzieci, ale też rewolucyjną zmianę w Kodeksie pracy – wydłużenie prawa do 2 dni lub 16 godzin wolnego na opiekę aż do osiągnięcia przez dziecko pełnoletności. Przedsiębiorcy popierają wsparcie dla najbardziej potrzebujących rodzin, ale alarmują, że rozszerzenie zwolnień z art. 188 Kodeksu pracy wygeneruje nieplanowane absencje i poważne problemy organizacyjne.

Firma odmawia pracownikowi urlopu w terminie ustalonym w planie urlopów. Czy to naruszenie praw pracowniczych i kara dla pracodawcy

Plan urlopów, który jest tworzony zgodnie z przepisami kodeksu pracy nie daje pracownikowi pełnej gwarancji skorzystania z urlopu wypoczynkowego w zapisanym w nim terminie. Jeśli tego wymaga dobro firmy, pracodawca może odmówić pójścia na urlop. A co jeśli pracownik ma już zarezerwowany i opłacony hotel i poniósł także inne wydatki?

Masz na aucie rogi renifera i czerwony nos? Policja może zatrzymać dowód rejestracyjny i nałożyć 500 zł mandatu

Świąteczne ozdoby na samochodach to co roku prawdziwy hit na polskich ulicach. Pluszowe rogi nad szybami i czerwony nos na grillu wywołują uśmiech, ale dla drogówki mogą być powodem do surowej kary. Wystarczy jeden błąd przy montażu, by stracić nawet 500 zł, 8 punktów karnych i dowód rejestracyjny.

Świadczenia dla seniorów rosną. Niższa stopa zastąpienia równoważy mechanizm zdefiniowanej składki

W 1995 r. w 18 gminach w Polsce osoby w wieku 60+ stanowiły więcej niż 30% ogółu ludności. W 2025 r. było już 434 takich gmin. Zauważył to Łukasz Kozłowski, główny ekonomista Federacji Przedsiębiorców Polskich. Zauważył też, że choć Polska jest jednym z najszybciej starzejących się krajów UE, prognozowany wzrost wydatków publicznych z tego tytułu jest zaskakująco niewielki. Mamy bowiem mechanizm zdefiniowanej składki przy ustalaniu wysokości emerytur, który w warunkach dłuższego życia i stałego wieku emerytalnego sam równoważy się poprzez niższą stopę zastąpienia

REKLAMA

Nauczyciel nie wyjdzie wcześniej z pracy, żeby obejrzeć swoje dziecko w przedstawieniu szkolnym

Choć zwolnienie od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia przysługuje ogółowi pracowników wychowujących przynajmniej jedno dziecko w wieku do 14 lat, to jednak nie każdy pracownik wykorzysta je na takich samych zasadach. Grupą, której dotyczą w tym zakresie szczególne regulacje są nauczyciele.

Zwolnią 760 osób w Mławie. UBS przeniesie miejsca pracy z Krakowa i Wrocławia do Indii

Bank UBS przeniesie miejsca pracy głównie z oddziałów w Krakowie i Wrocławiu do Indii. Bank zatrudnia w Polsce 7500 osób. Nieznana jest liczba zwolnionych z obecnych pracowników. Cztery firmy z Mławy ze zwolnieniami grupowymi 759 pracowników. Dwie uciekają z Polski, a dwa pozostałe, w tym LG Electronics, ograniczą produkcję. To inny typ korzystania z przepisów o zwolnieniach grupowych niż np. 595 pracowników Veolii. W przypadku Veolii procedura ze zwolnień grupowych była związana z wypowiedzeniami zmieniającymi. Chodziło o zmiany umów pracowników (w tym chronionych), a pracodawca zapewniał, że skala zwolnień będzie znacząco mniejsza niż podana liczba. W przypadku banku UBS i Mławy są to prawdziwe zwolnienia z pracy.

Nagrody dla nauczycieli wciąż pełne kontrowersji. Czy samorządy pracują nad zmianami?

Toczą się prace nad wdrożeniem do polskiego ustawodawstwa zasad związanych z równością i przejrzystością wynagrodzeń. Mają one objąć wszystkich pracowników, a więc również nauczycieli. Tymczasem niektóre ze składników ich wynagrodzenia wciąż budzą wątpliwości.

Firma zwolniona z VAT omyłkowo naliczyła podatek w KSeF. Co rozstrzygnął KIS po korekcie?

Przedsiębiorczyni zwolniona z VAT przez pomyłkę wystawiła w KSeF trzy faktury z podatkiem według stawki 8 proc. Po wykryciu błędu je skorygowała, ale zostało pytanie, czy art. 108 ustawy o VAT i tak nie każe jej zapłacić wykazanego podatku. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał, że w jej sprawie korekta wystarczy.

REKLAMA

Czy można zwolnić pracownika z depresją lub innymi problemami psychicznymi? Ekspertka wyjaśnia, kiedy pracodawca ma do tego prawo

Depresja, zaburzenia lękowe czy inne problemy ze zdrowiem psychicznym nie oznaczają, że pracownik może zostać zwolniony z pracy. Nie dają mu jednak również całkowitej ochrony przed wypowiedzeniem umowy. Pracodawca w określonych sytuacjach może zakończyć stosunek pracy, nawet jeśli pracownik jest w trakcie leczenia psychiatrycznego lub psychoterapii.

Od nowego roku wyższe kary w Kościele – dla księży i wiernych. Nawet 99 tys. złotych

Dekret o karach finansowych w Kościele to nowość z 2026 r. Kary dotyczą wszystkich wiernych a więc np. księży, ale i parafian. Ich wysokość jest bowiązana z minimalnym wynagrodzeniem za pracę. Wzrosną więc z dniem 01.01.2027 r., tak jak rośnie najniższe wynagrodzenie zwane też najniższą krajową.

Zapisz się na newsletter
Najlepsze artykuły, najpoczytniejsze tematy, zmiany w prawie i porady. Skoncentrowana dawka wiadomości z różnych kategorii: prawo, księgowość, kadry, biznes, nieruchomości, pieniądze, edukacja. Zapisz się na nasz newsletter i bądź zawsze na czasie.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

REKLAMA