Jak odliczyć darowizny za 2005 rok

Podatnicy, którzy chcieli skorzystać z odliczenia w związku ze swoją hojnością w 2004 r., mieli gorszą sytuację. Nie dość, że limit odliczenia ograniczono tylko do 350 zł, to niepewny był los odliczania darowizn kościelnych. Na całe szczęście w 2005 r. limit darowizny z ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych podniesiono do 6 proc. O możliwości nielimitowanego odliczania darowizn kościelnych przesądziła natomiast uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego. W konsekwencji w zeznaniu za 2005 r. można będzie skorzystać z limitowanej i nielimitowanej wersji odliczenia.

Podstawy prawnej odliczenia darowizn w wersji limitowanej należy szukać w art. 26 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).

Przepis ten uprawnia do odliczenia od dochodu wydatków poniesionych na darowizny. Konieczne jest, aby darowizna była przekazana na dwie kategorie celów. Pierwszą z nich są cele określone w ustawie o działalności pożytku publicznego, przekazane organizacjom pożytku publicznego, które je realizują. Drugim rodzajem są cele kultu religijnego.

Tak jak już wspomniałam, w zeznaniu za rok 2004 odliczeniu podlegało nie więcej jak 350 zł. Za rok 2005 można odliczyć dużo więcej. Limit odliczenia na 2005 r. wynosi do 6 proc. dochodu.

Limit ten dotyczy jednak wszystkich darowizn przekazanych przez podatnika na wszystkie cele określone w ustawie. Oznacza to, że jeśli podatnik obdarował kilka organizacji pożytku publicznego i przekazał pieniądze na cele kultu religijnego musi je zsumować. Jeżeli kwota nie przekracza 6 proc. dochodu może odliczyć całą kwotę. Ale jeśli wydatki były większe, będzie mógł odliczyć tylko kwotę odpowiadającą limitowi.

Warto pamiętać, że darowizna nie musi być pieniężna, ale może być także rzeczowa. Jeżeli przedmiotem darowizny są towary opodatkowane VAT, za kwotę darowizny uważa się wartość towaru uwzględniającą należny VAT. Przy określaniu wartości tych darowizn stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące określania wartości rzeczy i praw majątkowych. Będzie to wartość rynkowa towarów. Zgodnie z przepisami trzeba ją określić na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca odpłatnego zbycia.

Warto pamiętać o ograniczeniach. Przede wszystkim odliczeniu nie podlegają darowizny na rzecz osób fizycznych. Nie podlegają również przekazane określonym podmiotom gospodarczym zajmującym się m.in. wytwarzaniem wyrobów przemysłu elektronicznego, paliwowego, tytoniowego czy spirytusowego.

Nie można odliczyć tych samych pieniędzy dwa razy – raz odliczyć jako darowizny, a raz zmniejszyć o tę wpłatę podatku w ramach 1 proc. odliczenia.

Gdyby zdarzyło się tak, że podatnik otrzymał zwrot dokonanej darowizny, nie liczmy, że fiskus się o tym nie dowie. Obdarowany ma obowiązek przekazać urzędowi skarbowemu informację o zwróconej podatnikowi darowiźnie, w terminie miesiąca od jego dokonania.

Wydatki w ramach darowizny muszą być odpowiednio udokumentowane. Darowizny rzeczowe muszą być potwierdzone dokumentem, z którego wynika wartość darowizny, oraz oświadczeniem obdarowanego o jej przyjęciu. Poświadczeniem darowizny pieniężnej jest dowód wpłaty na rachunek bankowy obdarowanego. Pieniądze nie mogą być, więc przekazane bezpośrednio obdarowanemu. Ponadto warto zadbać, żeby z dowodu wpłaty jasno wynikało, kto, komu, ile i kiedy wpłacał.

Od tego roku w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych jasno określono też obowiązek ujawnienia w załączniku PIT/O zeznania danych dotyczących darowizny.

Podstawą odliczenia darowizn kościelnych nie jest ustawa podatkowa, ale odpowiednie przepisy zawarte w większości ustaw kościelnych regulujących stosunki państwa z poszczególnymi kościołami. W 2004 r. nie było pewności, czy prawo do odliczenia darowizny bez limitu nadal obowiązuje. Niektóre składy orzekające sądów administracyjnych stały na stanowisku, że przepisy dające prawo do odliczenia całości darowizny od dawna nie obowiązują. Na całe szczęście sprawą zajął się Naczelny Sąd Administracyjny, który w uchwale podjętej w składzie całej Izby Finansowej uznał prawo do odliczenia (uchwała z 14 marca 2005 r., FPS 5/04, opublikowana w o­nSAiWSA 2005/3/49).

Zasad odliczenia darowizn bez limitu na dwa największe kościoły w Polsce należy szukać w art. 55 ust. 7 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. nr 29, poz. 154 z późn. zm.) oraz art. 40 ust. 7 ustawy z dnia 4 lipca 1991 r. o stosunku Państwa do Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego (Dz.U. nr 66, poz. 287 z późn. zm.). Oba przepisy brzmią analogicznie.

Zgodnie z ich treścią darowizny na działalność charytatywno-opie-kuńczą kościelnych osób prawnych są wyłączone z podstawy opodatkowania darczyńców podatkiem dochodowym. W praktyce oznacza to, że cała kwota ufundowanej darowizny może być w zeznaniu rocznym odliczona od dochodu.

Nie dość, że odliczenia w ramach darowizn kościelnych są nielimitowane, to jeszcze podatnicy nie muszą spełniać uciążliwych wymogów dokumentacyjnych. Podstawowe warunki są dwa: kościelna osoba prawna przedstawia darczyńcy pokwitowanie odbioru darowizny oraz w okresie dwóch lat od dnia jej przekazania obdarowany musi przedstawić sprawozdanie o przeznaczeniu jej na tę działalność. Oznacza to, że podatnik, który z nielimitowanego odliczenia korzystał, musi pamiętać o uzyskaniu sprawozdania. Może pojawić się problem, jak szczegółowe powinno być sprawozdanie. Przepisy kościelne nie precyzują, jaką formę ma mieć takie sprawozdanie. Sprawa ta nie została przesądzona. W orzecznictwie powstała rozbieżność. Część składów orzekających opowiada się za szczegółowym opisem, na co pieniądze zostały wydatkowane. Inne uznają za wystarczające ogólne sprawozdania wskazując, że przepisy nie wymagają w tym zakresie szczególnej formy. Wydaje się jednak, że w związku z brakiem szczegółowych zasad wystawiania sprawozdań wystarczający będzie dokument wyjaśniający (opisujący), na co została spożytkowana darowizna.

Aleksandra Tarka

UŻYTKOWNICY PYTAJĄ

NIE. Trzeba pamiętać, że odliczeniu w ramach darowizn nie podlegają kwoty darowane na rzecz osób fizycznych. W przypadku akcji zbiórek pieniędzy na leczenie konkretnych osób, wpłat najlepiej dokonywać na konta organizacji pożytku publicznego, które zajmą się dystrybuowaniem pieniędzy. Wpłata na konto konkretnej osoby fizycznej nie podlega odliczeniu.

NIE. Ale jeden dowód wpłaty może być podstawą do skorzystania zarówno z odliczenia darowizny kościelnej, jak i zmniejszenia podatku o 1 proc. Takie stanowisko potwierdziło MF uznając, że ten sam wydatek podatnika nie może stanowić podstawy do odliczenia raz z tytułu wpłat na rzecz organizacji pożytku publicznego, a drugi raz jako darowizny na działalność charytatywno-opiekuńczą kościelnej osoby prawnej. Jednakże, gdy podatnik przy wpłacie zaznaczy, że określona kwota stanowi 1 proc. podatku na rzecz organizacji pożytku publicznego (uprawniająca do zmniejszenia podatku), a pozostała to darowizna na rzecz kościelnej osoby prawnej prowadzącej działalność charytatywno-opiekuńczą, nie ma przeszkód, by ten sam dowód wpłaty stanowił podstawę odliczenia. Z tym że w przypadku darowizny kościelnej podatnik musi dodatkowo posiadać potwierdzenie obdarowanego o przyjęciu darowizny.

AT