Jak udowodnić zarobki zatrudnionych za granicą przed 1991 rokiem

Polscy pracownicy, którzy za zgodą polskich władz na podstawie umów międzynarodowych pracowali za granicą przed 1 stycznia 1991 r. (a w przypadku zatrudnienia w byłej Niemieckiej Republice Demokratycznej – przed 1 października 1991 r.) będą mieć ustaloną podstawę wymiaru kapitału początkowego za ten okres na podstawie tzw. wynagrodzenia zastępczego.

Zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia zastępczego wystawia pracodawca, u którego był zatrudniony pracownik przed wyjazdem za granicę i który udzielił mu urlopu bezpłatnego w związku z delegowaniem do pracy za granicą bądź rozwiązał z nim umowę o pracę. Wynagrodzenie zastępcze powinno być wykazane (na druku ZUS Rp-7) za lata pracy pracownika skierowanego do pracy za granicą. Do ustalenia wynagrodzenia zastępczego powinno być przyjęte wynagrodzenie przysługujące innemu pracownikowi zatrudnionemu w kraju, w takim samym lub podobnym charakterze, w jakim był zatrudniony pracownik oddelegowany do pracy za granicą przed wyjazdem z kraju, osiągane w okresie, w którym pracownik delegowany pracował za granicą.

Natomiast jeśli chodzi o pracowników, którzy byli zatrudnieni poza granicami Polski już po 31 grudnia 1990 r., to do ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego za okresy tego zatrudnienia (poczynając od 1 stycznia 1991 r.) przyjmuje się kwoty wynagrodzeń, od których opłacono składkę na ubezpieczenie społeczne w Polsce. Pracodawca kierujący do pracy za granicą potwierdza okres zatrudnienia za granicą. Ma obowiązek podać: okresy składkowe, nieskładkowe, okresy urlopów bezpłatnych oraz wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne. Wszystkie te informacje muszą być wpisane na druku ZUS Rp-7.

Pracownicy skierowani do pracy za granicą w polskich przedstawicielstwach dyplomatycznych i konsularnych oraz inni pracownicy skierowani do pracy za granicą, którzy z tytułu tej pracy otrzymywali wynagrodzenie na podstawie przepisów o wynagradzaniu pracowników dyplomatycznych i konsularnych mają inny niż pracownicy budów eksportowych system ustalania podstawy wymiaru. Za każdy miesiąc ich zatrudnienia w placówce dyplomatycznej (lub konsularnej) przypadający przed 1 stycznia 1991 r., przyjmuje się kwoty ryczałtowe. Ustala się je w zależności od grupy zaszeregowania pracownika, ze względu na zajmowane stanowisko. Przyjęto, że osoby zatrudnione w przedstawicielstwach dyplomatycznych i konsularnych będą mieć jako podstawę wymiaru składek np. wynagrodzenie na stanowisku dyrektora generalnego w ministerstwach i urzędach centralnych w Polsce.

W wielu przypadkach Polacy, którzy byli legalnie zatrudnieni u zachodnich pracodawców, sami zgłaszali się do dobrowolnego ubezpieczenia społecznego w Polsce i sami opłacali składki. W takim przypadku do ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego przyjmuje się kwotę podstawy wymiaru składki opłaconej na to ubezpieczenie.

Okres, za który została opłacona składka na ubezpieczenie społeczne, oraz wysokość jej podstawy wymiaru potwierdza sam ZUS, ale dopiero po złożeniu wniosku o ustalenie kapitału początkowego. Wnioskodawca, w kwestionariuszu ZUS Rp-6, powinien podać okres pracy u takiego pracodawcy oraz nazwę i adres jednostki organizacyjnej ZUS, do której były opłacane składki na ubezpieczenie społeczne.

Po wejściu Polski do Unii Europejskiej nastąpiły zmiany w ustalaniu kapitału początkowego w zakresie niektórych okresów zatrudnienia za granicą. Od tego momentu obowiązują wspólnotowe przepisy prawne, stanowiące podstawę koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego państw członkowskich, m.in. w zakresie emerytur i rent. Oznacza to, że przy ustalaniu kapitału początkowego i obliczaniu jego wysokości mogą być uwzględnione okresy ubezpieczenia przebyte w państwach członkowskich UE/EOG. Do tych krajów zaliczane są takie państwa jak: Austria, Belgia, Cypr, Czechy, Dania, Estonia, Finlandia, Francja, Grecja, Hiszpania, Irlandia, Islandia, Liechtenstein, Litwa, Luksemburg, Łotwa, Malta, Holandia, Niemcy, Norwegia, Portugalia, Słowacja, Słowenia, Szwecja, Węgry, Wielka Brytania, Włochy. Przy ustalaniu kapitału początkowego będą mogły być uwzględnione okresy ubezpieczenia w krajach UE przed 1 stycznia 1999 r. – wynoszące mniej niż jeden rok. Udowodnione okresy ubezpieczenia w kilku państwach członkowskich UE/ EOG krótsze niż 12 miesięcy traktowane są tak jak okresy polskie i sumowane z okresami ubezpieczenia przebytymi w Polsce. Możliwe jest to jednak, pod warunkiem że z tytułu tych okresów nie przysługują żadne świadczenia od instytucji zagranicznej.

Nadal są aktualne umowy dotyczące ubezpieczenia, które Polska zawarła z państwami, które nie są członkami Wspólnoty. Dotyczy to takich krajów jak: Bułgaria oraz państw b. Jugosławii, tj.: Chorwacji, Macedonii, Republiki Bośni i Hercegowiny oraz Serbii i Czarnogóry. Przy ustalaniu kapitału początkowego mogą być uwzględnione jedynie okresy ubezpieczenia przebyte w tych krajach krótsze niż 6 miesięcy.

Nieco odmienny sposób ustalania kapitału początkowego dotyczy osób, które posiadają okresy ubezpieczenia przebyte na terenie Niemiec i do 31 grudnia 1990 r. przesiedliły się z Niemiec do Polski. Okresy ubezpieczenia przebyte w Niemczech do tego dnia podlegają uwzględnieniu przy ustalaniu kapitału początkowego, tak jakby zaistniały w Polsce. Natomiast okresów ubezpieczenia w Niemczech przebytych do 31 grudnia 1990 r. nie uwzględnia się przy ustalaniu kapitału początkowego osobie, która po 31 grudnia 1990 r. przesiedliła się ponownie do Niemiec, a następnie powróciła do Polski. W takim przypadku zastosowanie mają przepisy wspólnotowe, a więc okresy ubezpieczenia w Niemczech wynoszące 1 rok i dłuższe obciążają stronę niemiecką. Tylko okres ubezpieczenia w Niemczech krótszy niż 1 rok zostanie uwzględniony przy ustalaniu kapitału początkowego.

WYZNACZONE ODDZIAŁY

KAPITAŁ POCZĄTKOWY – SZKOLENIA ZUS