Finanse publiczne

Ustawa z 27 lutego 2026 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 426) znowelizowała brzmienie art. 39 stanowiącego delegację ustawową dla Ministra Finansów do wydania rozporządzania określającego szczegółową klasyfikację dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o finansach publicznych, w tym paragrafy określające rodzaj wydatków zaliczanych do poszczególnych grup, o których mowa w art. 124 ust. 1, oraz wydatków zaliczanych do wydatków bieżących i majątkowych, o których mowa w art. 236 ust. 1–4 tej ustawy.

Planowanie budżetowe na 2027 rok odbędzie się na nowych zasadach, czyli na podstawie przepisów wykonawczych uchwalonych na mocy zmienionego upoważnienia ustawowego. Dla działów księgowych jednostek budżetowych będzie to prawdziwa rewolucja w ich codziennej pracy i już dziś szykują się do wdrożenia zmian, choć na razie znamy tylko postanowienia projektu rozporządzenia.

Kancelaria prezydenta poinformowała w środę, że prezydent Karol Nawrocki podpisał nowelizację ustawy o finansach publicznych, której celem jest dokończenie Reformy Systemu Budżetowego.

Polskie finanse publiczne znalazły się w krytycznym punkcie. Wydajemy znacznie więcej, niż zarabiamy, a dług rośnie w zastraszającym tempie. Najnowszy raport fundacji FOR i WEI, zatytułowany „Budżetowy S.O.S.”, to nie tylko alarmujący sygnał ostrzegawczy, ale i konkretna mapa drogowa, która ma uchronić nas przed gospodarczą katastrofą. Eksperci ostrzegają: jeśli nie zmienimy kursu, czekają nas lata stagnacji i drastyczne obniżenie poziomu życia. Proponują m.in. wprowadzenie jednolitego wieku emerytalnego dla kobiet i mężczyzn na poziomie 67 lat, ograniczenie 800+, likwidację 13. i 14. emerytur.

Deficyt publiczny osiąga rekordowe poziomy, państwo musi przeprowadzić konsolidację fiskalną - uważają ekonomiści Forum Obywatelskiego Rozwoju i Warsaw Enterprise Institute. Proponują m.in. jednolity wiek emerytalny - 67 lat, ograniczenie 800+, likwidację 13. i 14. emerytur, a także prywatyzację.

Nie czekaj, aż szpital trafi na OIOM finansów. Nowa ustawa nakazuje program naprawczy dopiero po stracie przekraczającej 1%, ale kto zwleka do tego momentu, ryzykuje terapię przymusową. Dyrektor, który wcześniej sięgnie po narzędzia „pre-naprawcze”, ma szansę poprawić wynik własnym tempem, bez ustawowej kroplówki i kwartalnych raportów. Nowe przepisy dotyczące programów naprawczych w publicznych podmiotach leczniczych komentuje adwokat Grzegorz Prigan.

Finanse samorządów to temat, który wraca w debacie publicznej regularnie. Ostatnie lata przyniosły jednak szczególnie istotne zmiany – od wprowadzenia Polskiego Ładu, po ustawę z października 2024 roku, która znacząco przeorganizowała sposób zasilania budżetów gmin, powiatów i województw. O tym, co w praktyce oznacza nowy model finansowania, mówił podczas Forum Ekonomicznego w Karpaczu prof. Paweł Felis ze Szkoły Głównej Handlowej.

Zmiany w procesie budżetowym. Rada Fiskalna - niezależna instytucja o charakterze ekspercko-doradczym. Sejm przyjął ustawę o Radzie Fiskalnej. Chodzi m.in. o poprawę transparentności finansów publicznych.

W wykazie prac legislacyjnych rządu opublikowana została informacja o projekcie nowelizacji ustawy o finansach publicznych. Proponowane zmiany są związane z związek z wdrażaniem nowych przepisów unijnych, które weszły w życie z końcem kwietnia 2024 r.

W jaki sposób należy ująć w księgach rachunkowych odprawę pośmiertną - czy prawidłowy jest zapis: konto 409/§ 302? W jaki sposób należny ująć w księgach dodatkowe wynagrodzenie roczne oraz wynagrodzenie za rok bieżący? Czy wynagrodzenie, ekwiwalent za urlop należy wypłacić z konta 404/§ 401?

Od 1 lipca 2024 r. jednostki  sektora finansów publicznych będą miały obowiązek korzystania z Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF). Jakie działania powinny zostać podjęte przez te jednostki, aby wdrożenie przebiegło szybko i bezproblemowo? Czy KSeF będzie musiał być stosowany w każdej jednostce? Kto powinien wystąpić o nadanie uprawnień w KSeF w przypadku jednostek scentralizowanych o skomplikowanej strukturze? Na te i inne pytanie odpowiedzi udzielają eksperci w publikacji  "KSeF. Wdrożenie w sektorze finansów publicznych".

Ostatnie dni przynoszą wysyp alarmujących komentarzy sugerujących zły stan finansów publicznych w Polsce i nierealność założeń przyjętych na potrzeby konstrukcji przyszłorocznego budżetu państwa. Warto w tym kontekście odstawić emocje na bok i w oparciu o dostępne informacje pokusić się o próbę rzetelnej oceny sytuacji.

Mimo, że Polacy znają pojęcia budżetu państwa, inflacji, deficytu czy długu, to jednak nie rozumieją z reguły mechanizmów rządzących finansami publicznymi, błędnie porównując go z budżetem domowym. Dlatego Instytut Finansów przygotował opracowanie, które tłumaczy, w jaki sposób funkcjonuje budżet państwa i cały system połączony finansów publicznych. Sama edukacja szkolna zdaniem przedstawiciela instytutu ma niewielki wpływ na poziom wiedzy finansowej Polaków.

Finanse publiczne. Polacy znają pojęcia budżetu państwa, inflacji, deficytu czy długu. Nie rozumieją jednak mechanizmów rządzących finansami publicznymi. Czy raport opracowany przez Instytut Finansów pokazujący, w jaki sposób państwo finansuje swoje działania poszerzy tę wiedzę?

Wprowadzenie mechanizmu korygującego nadmierną nierównowagę finansów publicznych oraz „klauzulę obronną”, która pozwoli na szczególne traktowanie wydatków na obronność - przewiduje projekt noweli o finansach publicznych, który trafił do Sejmu.

Polski system zdrowia skrytykowany – jakie są zastrzeżenia? Według analizy prof. Johna Yfantopoulosa z greckiego Instytutu Badań Polityczno-Ekonomicznych i Społecznych IPOKE, polska opieka zdrowotna należy do najbardziej niedofinansowanych w UE. Dlatego koszty ponoszone przez pacjentów są bardzo wysokie, a 2/3 z nich dotyczy leków. Czy da się poprawić rentowność systemu zdrowia? 

Jednostka budżetowa (Ministerstwo) dokonuje płatności w walutach obcych, gdzie powstają różnice kursowe wynikające z różnicy kursu waluty tj. zobowiązanie wyceniane jest wg kursu średniego z dnia poprzedzającego dzień operacji gospodarczej, a płatność wg kursu obowiązującego danego dnia. Jeśli chodzi o różnice kursowe ujemne sprawa jest oczywista księgowanie odbywa się WN751/201MA, natomiast różnice kursowe dodatnie, które są przychodami finansowymi księgujemy WN221/MA750 i teraz pytanie czy takie różnice stanowią dochód budżetu państwa i należy je odprowadzić na dochody, czy też odzwierciedlają sytuację finansową jednostki i prezentowane są w RZiS, a nie są odprowadzane na dochody?

Zapraszamy na praktyczne webinarium „Rejestr umów - nowy obowiązek JSFP” z gwarantowanym imiennym certyfikatem, które odbędzie się 6 czerwca 2022 roku. Polecamy!

Centralny rejestr umów - od 1 lipca 2022 r. jednostki sektora finansów publicznych będą przekazywały do centralnego rejestru umów, szereg danych dotyczących m.in. pracowników instytucji publicznych oraz umów zawieranych przez urzędy (w tym umów o pracę zawartych z osobami pełniącymi funkcje publiczne). Same umowy nie będą przekazywane. Chodzi o niektóre informacje z umów.

Zlikwidowany został zakład budżetowy - zarząd budynków komunalnych - w celu przekształcenia w jednostkę budżetową (zgodnie z uchwałą rady miejskiej z dniem 31 grudnia 2021 r. ). Czy na dzień 31 grudnia 2021 r. należy zamknąć księgi rachunkowe zakładu budżetowego oraz zamknąć rachunki bankowe? Czy środki na rachunku depozytowym na 31 grudnia 2021 r. należy przekazać do budżetu jednostki samorządu terytorialnego? Czy na 1 stycznia 2022 r. otworzyć księgi rachunkowe nowej jednostki i otworzyć rachunki bankowe?

Rejestr umów JSFP. Od 1 lipca 2022 r. zostanie utworzony rejestr umów zawieranych przez jednostki sektora finansów publicznych. Kto nie wykonuje lub nie dopuszcza do wykonania obowiązku prowadzenia, aktualizacji, udostępnienia lub wprowadzania danych do rejestru umów, albo podaje w nim nieprawdziwe dane, będzie podlegał grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

Przepisy dają możliwość prowadzenia wspólnej działalności socjalnej przez kilku pracodawców zobowiązanych do tworzenia ZFŚS. Jest to na pewno korzystne zwłaszcza dla mniejszych jednostek, dysponujących niewielkimi środkami finansowymi. Wspólna działalność musi się opierać na zawarciu umowy pomiędzy pracodawcami. Skorzystanie z tego rozwiązania jest w pełni dopuszczalne także dla jednostek sfery budżetowej. W praktyce myśleć o tym mogą pracodawcy ze sobą powiązani, np. urząd gminy i gminne jednostki organizacyjne.

Dotacja z gminy a przedawnienie. Coraz więcej osób w swojej działalności stara się korzystać z różnych form pomocy. Jednym z popularnych rodzajów wsparcia, są różnego rodzaju dotacje – w tym dotacje z jednostek samorządu terytorialnego. W trakcie działalności podmiotu może jednak okazać się, że środki z dotacji zostały nieprawidłowo spożytkowane. W takiej sytuacji, zasadniczo, podatnik powinien zwrócić dotację – co w praktyce może jednak okazać się dla niego niemożliwe do wykonania (szczególnie po dłuższym czasie). Tak samo więc jak w innych przypadkach, ustawodawca przewidział odpowiedni okres przedawnienia dla konieczności zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Warto jednak dowiedzieć się, jak należy obliczać ten termin - w szczególności, że proces przyznania, korzystania i rozliczenia dotacji może być dość długi – i wskazywać na różne momenty, od których należałoby obliczać termin przedawnienia.

Audyt wewnętrzny - na czym polega i jakie są korzyści płynące z audytu? Maj jest międzynarodowym miesiącem świadomości o audycie wewnętrznym.

Split payment, MPP. - Przedsiębiorcy przyzwyczaili się do stosowania split payment i to rozwiązanie działa bardzo dobrze. Zastanawiamy się, czy obniżyć próg split paymentu – dziś to jest 15 tys. zł – lub nawet wprowadzić powszechny obowiązek podziału kont w przypadku podatku VAT - mówi Tadeusz Kościński, minister finansów w wywiadzie dla DGP.