10 800 zł bez ZUS na kwartał dla emeryta, rencisty, bezrobotnego i pracującego. Korzystne zmiany od 1 stycznia 2026

• Dorabianie poza etatem stało się codziennością
• Jedna kwota zmienia wszystko. Kiedy trzeba założyć działalność
• Działalność nierejestrowana w 2026 – pełne zasady i limit 10 800 zł
• Kogo obejmują zmiany – emeryci, renciści, bezrobotni i osoby pracujące
• Co się stanie po przekroczeniu limitu 10 800 zł
• Podatki przy działalności bez ZUS – co trzeba rozliczyć
• Brak ZUS – korzyść, ale i ograniczenie
• Obowiązki wobec klientów i ewidencja sprzedaży
• Czy zmiany od 2026 roku się opłacają?
• Podstawa prawna

Dorabianie poza etatem stało się codziennością

W ostatnich latach dorabianie poza etatem przestało być niszą. Coraz więcej osób sprzedaje swoje produkty i usługi w internecie,  od rękodzieła, biżuterii i dekoracji, przez grafiki, zdjęcia i teksty, po korepetycje czy drobne usługi realizowane zdalnie. 

Często są to działania okazjonalne, prowadzone po godzinach, bez ambicji budowania pełnoprawnej firmy. Dla wielu osób to po prostu sposób na wykorzystanie umiejętności, które do tej pory pozostawały hobbystyczne, i na uzyskanie dodatkowego dochodu bez wchodzenia w skomplikowane formalności.

Jedna kwota zmienia wszystko. Kiedy trzeba założyć działalność

Taka forma dorabiania ma jednak wyraźną granicę. Przepisy od lat zakładają, że po przekroczeniu określonej kwoty przychodów dodatkowa aktywność przestaje być traktowana jako okazjonalna i zaczyna nosić cechy działalności gospodarczej. 

Oznacza to obowiązek rejestracji firmy, rozliczania się na zasadach właściwych dla przedsiębiorców oraz,  konieczność opłacania składek ZUS. To właśnie ta granica sprawia, że osoby dorabiające online lub sprzedające rękodzieło muszą uważnie śledzić swoje przychody, bo jedno większe zlecenie lub kilka lepszych miesięcy może całkowicie zmienić ich sytuację formalną.

Działalność nierejestrowana w 2026 – pełne zasady i limit 10 800 zł

W 2024 roku oznaczało to próg 3181,50 zł brutto miesięcznie (przy minimalnym wynagrodzeniu 4242 zł), natomiast w 2025 roku, po podwyżce płacy minimalnej, limit wzrósł do 3499,50 zł brutto miesięcznie. Każdy miesiąc był rozliczany osobno, a przekroczenie progu choćby o złotówkę powodowało obowiązek rejestracji działalności gospodarczej. 

Jeden lepszy miesiąc, pojedyncze większe zlecenie lub sezonowy wzrost sprzedaży mogły całkowicie zmienić sytuację formalną osoby dorabiającej, niezależnie od tego, jak wyglądały jej dochody w skali całego roku.

Od 1 stycznia 2026 r. zmienia się sposób liczenia tego limitu. Zamiast dotychczasowego progu miesięcznego wprowadzony zostaje limit kwartalny, liczony jako 225 proc. minimalnego wynagrodzenia. Dzięki temu jednym kwartale będzie można osiągnąć przychód do około 10 800 zł i nadal pozostawać poza systemem składkowym ZUS.

To rozwiązanie ma szczególne znaczenie dla osób, które uzyskują przychody nieregularnie lub realizują pojedyncze, większe zlecenia.

Kogo obejmują zmiany – emeryci, renciści, bezrobotni i osoby pracujące

Nowe zasady są neutralne wobec statusu zawodowego. Z limitu 10 800 zł bez ZUS mogą korzystać osoby pracujące na etacie, emeryci i renciści, osoby zarejestrowane jako bezrobotne, a także osoby czasowo nieaktywne zawodowo.

Decydujące znaczenie ma nie to, kim jesteś, lecz czy spełniasz warunki działalności nierejestrowanej. Oznacza to m.in. brak prowadzenia działalności gospodarczej w ciągu ostatnich 60 miesięcy oraz nieprzekraczanie ustawowego limitu przychodu.

Dzięki temu zmiany od 2026 r. obejmą bardzo szeroką grupę Polaków, którzy dziś dorabiają okazjonalnie lub planują rozpocząć drobną działalność bez formalnej rejestracji firmy.

Pozwala to na większą elastyczność i mniejsze ryzyko przekroczenia limitu przy jednorazowym wyższym wpływie. Jednocześnie nowe przepisy nie znoszą kontroli limitu, jego przekroczenie w dowolnym momencie kwartału nadal uruchamia obowiązek założenia firmy.

Co się stanie po przekroczeniu limitu 10 800 zł

Przekroczenie limitu przychodu nie oznacza kary, ale powstanie obowiązku rejestracji działalności gospodarczej. Od dnia, w którym suma przychodów przekroczy dopuszczalny próg, osoba prowadząca działalność nierejestrowaną ma 7 dni na założenie firmy.

Od tego momentu pojawia się konieczność opłacania składek ZUS oraz rozliczania się jak przedsiębiorca. Przepisy nie przewidują okresu przejściowego ani tolerancji, przekroczenie limitu działa automatycznie. Dlatego w 2026 r. szczególnie ważne będzie bieżące monitorowanie przychodów w ujęciu kwartalnym.

Podatki przy działalności bez ZUS – co trzeba rozliczyć

Brak składek ZUS nie oznacza braku obowiązków podatkowych. Przychody osiągane w ramach działalności nierejestrowanej należy wykazać w rocznym zeznaniu podatkowym PIT-36 jako przychody z innych źródeł.

Podatek dochodowy płaci się od dochodu, czyli przychodu pomniejszonego o koszty jego uzyskania. Nie ma obowiązku wpłacania zaliczek w trakcie roku, rozliczenie następuje jednorazowo w zeznaniu rocznym.

To rozwiązanie wciąż pozostaje prostsze niż pełna księgowość, ale wymaga rzetelnej ewidencji przychodów.

Brak ZUS – korzyść, ale i ograniczenie

Jednym z głównych powodów popularności działalności nierejestrowanej jest brak obowiązku opłacania składek ZUS. Osoba osiągająca przychody do limitu 10 800 zł kwartalnie nie zgłasza się do ubezpieczeń społecznych ani zdrowotnych z tego tytułu.

Trzeba jednak pamiętać, że oznacza to również brak prawa do świadczeń z ZUS, takich jak zasiłek chorobowy czy podstawa do przyszłej emerytury. Dla emerytów i rencistów nie ma to znaczenia, ale dla osób młodszych może być istotnym czynnikiem przy planowaniu długoterminowej aktywności zawodowej.

Obowiązki wobec klientów i ewidencja sprzedaży

Działalność nierejestrowana nie zwalnia z obowiązków wobec konsumentów. Sprzedaż towarów i usług musi być dokumentowana, a na żądanie klienta należy wystawić rachunek lub fakturę.

Konieczne jest także prowadzenie prostej ewidencji sprzedaży, pozwalającej ustalić wysokość przychodów i kontrolować limit kwartalny. Nie jest wymagane specjalistyczne oprogramowanie, ale ewidencja musi być prowadzona rzetelnie i na bieżąco.

Czy zmiany od 2026 roku się opłacają?

Nowy limit 10 800 zł bez ZUS to zmiana korzystna, ale nie dla każdego w takim samym stopniu. Najwięcej zyskają osoby osiągające nieregularne przychody oraz te, które dotąd rezygnowały z jednorazowych zleceń w obawie przed przekroczeniem miesięcznego limitu.

Jednocześnie nowe zasady wymagają większej kontroli i świadomości konsekwencji. Działalność nierejestrowana pozostaje rozwiązaniem przejściowym, a nie alternatywą dla stałej działalności gospodarczej.

Warto przy tym podkreślić, że w przeliczeniu na miesiąc nowy limit nie oznacza rewolucji kwotowej. Średnio daje to około 3600 zł miesięcznie, czyli poziom bardzo zbliżony do dotychczasowych progów obowiązujących w 2024 i 2025 roku. 

Różnica polega jednak na sposobie liczenia przychodów. Limit kwartalny nie zmienia skali dopuszczalnych zarobków, ale daje znacznie większą elastyczność w czasie. Dzięki temu jednorazowe zlecenie lub lepszy miesiąc nie powodują automatycznego wypadnięcia z działalności nierejestrowanej, o ile łączny przychód w kwartale mieści się w dopuszczonych granicach.

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 10 października 2024 r. o zmianie ustawy – Prawo przedsiębiorców oraz niektórych innych ustaw