| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Prawo > Sprawy rodzinne > Dziecko i prawo > Władza rodzicielska > Władza rodzicielska- poradnik

Władza rodzicielska- poradnik

Władza rodzicielska oznacza sprawowanie opieki nad dzieckiem. Czy jednak w pełni zdajemy sobie sprawę, co kryje się pod pojęciem władzy rodzicielskiej. Kiedy ulega ona zawieszeniu? Czy rodzice mogą zostać pozbawieni władzy rodzicielskiej? Co dzieje się z władzą rodzicielską w czasie rozwodu i separacji.

1. Czym jest władza rodzicielska

1.1. Pojęcie władzy rodzicielskiej

Władza rodzicielska stanowi ogół obowiązków i praw względem dziecka, mających na celu zapewnienie mu należytej pieczy i strzeżenie jego interesów. Rodzice mają także względem dziecka prawa i obowiązki nie objęte władzą rodzicielską, nie stanowiące jej elementu, jak np. prawo do osobistej styczności z dzieckiem.

Wykonywanie władzy rodzicielskiej nie sprowadza się jedynie do stosunków między rodzicami i dziećmi. Obejmuje również relacje jakie zachodzą pomiędzy rodzicami i osobami trzecimi, a także między rodzicami i państwem. Podstawowym celem wykonywania władzy rodzicielskiej jest zapewnienie dziecku jak najlepszych warunków życia i rozwoju, a także strzeżenie jego praw.

1.2. Komu przysługuje władza rodzicielska

Władza rodzicielska rodziców powstaje najczęściej z mocy prawa na skutek urodzenia dziecka. Jednakże powstanie władzy rodzicielskiej może być następstwem orzeczenia sądu; tak jest w przypadku orzeczenia przez sąd przysposobienia. Na skutek orzeczenia o przysposobieniu władzę rodzicielską wobec dziecka przysposabianego nabywa lub nabywają przysposabiający oraz w przypadku sądowego ustalenia ojcostwa - ojciec, jeżeli sąd w wyroku ustalającym ojcostwo przyzna ojcu dziecka władzę rodzicielską. Władza rodzicielska może być przyznana ojcu dziecka przez sąd także po ustaleniu ojcostwa (art. 93 § 1 Kodeks rodzinny i opiekuńczy, dalej KRO).

Władza rodzicielska może powstać również na skutek czynności prawnej; tj. w sytuacji, gdy mężczyzna niebędący mężem matki dokona uznania dziecka przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego lub przed sądem opiekuńczym, a w przypadku uznawania za granicą – przed polskim konsulem lub osobą wyznaczoną do wykonywania funkcji konsula, o ile uznanie dotyczy dziecka, którego rodzice są obywatelami polskimi. W przypadku niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio życiu ojca lub dziecka możliwe jest dokonanie uznania dziecka przed notariuszem (art. 79 KRO). Dopuszczalne jest uznanie dziecka nawet nie urodzonego, jeżeli już zostało poczęte (art. 75 KRO). Jednakże w takiej sytuacji władza rodzicielska nie powstaje z chwila uznania dziecka, a dopiero z chwilą jego urodzenia.

Zgodnie z art. 93 § 1 KRO co do zasady władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom i to w takim samym zakresie niezależnie od tego, czy rodzice pozostają w związku małżeńskim. Jeżeli rodzice nie pozostają w związku małżeńskim każdemu z nich przysługuje władza rodzicielska w takim samym zakresie. Wyjątkowo, w przypadku sądowego ustalenia ojcostwa władza rodzicielska przysługuje ojcu dziecka tylko wtedy, gdy przyzna mu ją sąd w wyroku ustalającym ojcostwo.

Sąd opiekuńczy może przyznać ojcu dziecka władzę rodzicielską także po ustaleniu ojcostwa. Przyjąć należy, że sąd może tego dokonać aż do chwili uzyskania przez dziecko pełnoletniości, gdyż ustawa nie określa terminu w ciągu którego powinno to nastąpić. Powierzenie władzy rodzicielskiej ojcu jest uzależnione od stwierdzenia przez sąd, że władza ta będzie wykonywana przez ojca dziecka tak, jak wymaga tego dobro dziecka i interes społeczny (wyrok SN z dnia 8 czerwca 2000 r., V CKN 1237/00, niepubl.). Władza rodzicielska przysługuje ojcu dziecka od chwili uprawomocnienia się postanowienia sądu o przyznaniu mu tej władzy.

……………………………, dnia …… r.

                                                                                  Sąd Rejonowy w ………………

                                                                                  Wydział Rodzinny i Nieletnich

                                                                       Wnioskodawca: …………………….., zam. w…

                                                                                              ul. ……….., nr ………

                                                                                              kod pocztowy ………..

                                                                       Uczestnik:        1)…………………….., zam. w…

                                                                                              ul. ……….., nr ………

                                                                                              kod pocztowy ………..

2)małoletni………….., zam. w…

                                                                                              ul. ……….., nr ………

                                                                                              kod pocztowy ………..

Wniosek o przyznanie władzy rodzicielskiej

W imieniu własnym wnoszę o przyznanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim …………., urodzonym dnia …… r. …. w ……., który jest moim synem i synem uczestniczki postępowania ………….

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w …… ustalił moje ojcostwo wobec małoletniego ……. wyrokiem z dnia ….
(syg. akt ………). Syn nosi moje nazwisko. Sąd Rejonowy w wyroku ustalającym ojcostwo nie orzekł w przedmiocie przyznania mi władzy rodzicielskiej nad synem.

Dowód:

1) odpis zupełny aktu urodzenia małoletniego ……

2) odpis wyroku Sądu Rejonowego z dnia …….

Od ponad dwóch miesięcy uczestniczka postępowania zamieszkuje niedaleko mnie. Pozwala mi na częste, osobiste kontakty z dzieckiem. Wychodzimy razem na spacery. Często sam zajmuję się dzieckiem, kiedy jego matka nie może tego robić. Co miesiąc przekazuję uczestniczce kwotę 500 zł na utrzymanie dziecka, ponadto kupuję ubrania, zabawki i inne potrzebne rzeczy.

Uczestniczka postępowania nie sprzeciwia się przyznaniu mi władzy rodzicielskiej nad synem. W tym stanie rzeczy niemniejszy wniosek jest uzasadniony.

                                                                                              …………………………….

                                                                                                          (podpis)

Załączniki:

1) odpis zupełny aktu urodzenia małoletniego ……

2) odpis wyroku Sądu Rejonowego z dnia …….

  • Sprawa o przyznanie władzy rodzicielskiej podlega rozpoznaniu w postępowaniu nieprocesowym.
  • Sądem właściwym miejscowo do złożenia wniosku o przyznanie władzy rodzicielskiej jest sąd rejonowy miejsca zamieszkania osoby, której postępowanie dotyczy (dziecka), a w braku miejsca zamieszkania dziecka – sąd miejsca pobytu dziecka; jeżeli nie wiadomo gdzie dziecko przebywa, właściwy jest sąd rejonowy dla m.st. Warszawy - art. 569 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego (dalej KPC).
  • Wnioskodawcą o przyznanie władzy rodzicielskiej może być każdy z rodziców.

Władza rodzicielska przysługuje tylko jednemu z rodziców w następujących wypadkach:

  1. ojcostwo dziecka nie zostało ustalone – wtedy władza rodzicielska przysługuje jedynie matce;
  2. ojcostwo dziecka zostało wprawdzie ustalone sądownie, ale sąd w wyroku ustalającym ojcostwo nie przyznał ojcu władzy rodzicielskiej – wtedy władza rodzicielska przysługuje jedynie matce dziecka;
  3. drugi z rodziców nie żyje;
  4. drugi z rodziców nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych (z powodu niepełnoletności lub ubezwłasnowolnienia);
  5. drugi z rodziców został pozbawiony władzy rodzicielskiej lub została ona wobec niego zawieszona.

Jeżeli żadnemu z rodziców dziecka nie przysługuje władza rodzicielska (oboje nie żyją, są ubezwłasnowolnieni, zostali pozbawieni władzy rodzicielskiej) albo jeżeli rodzice dziecka są nieznani, dla dziecka ustanawia się opiekę (art. 94 § 3 KRO).

1.3. Miejsce zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodziców

Miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców lub tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej (po rozwodzie lub orzeczeniu separacji).

Jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obu rodzicom, którzy mają osobne miejsca zamieszkania, to miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa. Jeżeli dziecko nie przebywa stale u żadnego z rodziców, to jego miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy (art. 25 Kodeks cywilny, dalej KC).

1.4. Treść władzy rodzicielskiej

Władza rodzicielska obejmuje pieczę nad osobą dziecka, pieczę nad majątkiem dziecka oraz reprezentację ustawową dziecka.

1.5. Piecza nad osobą dziecka i nad majątkiem dziecka

Pojęcie pieczy nad osobą

Piecza nad osobą dziecka obejmuje obowiązek i prawo rodziców do wychowania dziecka i kierowania nim. W ramach tych obowiązków rodzice osobiście obowiązani są troszczyć się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka oraz przygotować je należycie do pracy dla dobra społeczeństwa, odpowiednio do jego uzdolnień (art. 96 KRO). Obowiązek i prawo wychowania dziecka obejmuje całokształt zabiegów polegających na dbaniu o rozwój fizycznych, duchowy, moralny i intelektualny dziecka, które ma je przygotować do życia w społeczeństwie.

Obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dziecka stanowi uszczegółowienie ogólnego obowiązku troszczenia się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka i należytego przygotowania go do pracy zawodowej. Obowiązek ten nie jest ograniczony przez żaden sztywny termin, a w szczególności - przez termin dojścia dziecka do pełnoletniości. Nie jest także związany ze stopniem wykształcenia w tym sensie, że nie ustaje z chwilą osiągnięcia przez dziecko stopnia podstawowego lub średniego wykształcenia. Jedyną miarodajną okolicznością, od której zależy trwanie lub ustanie tego obowiązku jest to, czy dziecko może utrzymać się samodzielnie; przy czym przyjmuje się, że nie można tego oczekiwać od dziecka małoletniego.

Z tej przyczyny, w odniesieniu do dzieci, które osiągnęły pełnoletniość, brać należy pod uwagę to, czy wykazują chęć dalszej nauki oraz czy osobiste zdolności i cechy charakteru pozwalają na rzeczywiste kontynuowanie nauki (zob. wyrok SN z dnia 14 listopada 1997 r., III CKN 217/97, niepubl.). Należyte przygotowanie dziecka do przyszłej pracy zawodowej może także obejmować studia wyższe, jeżeli uzdolnienia dziecka, jego ambicje i wytrwałość okażą się wystarczające do tego, aby studia te nie tylko rozpocząć, ale kontynuować i pomyślnie zakończyć. Obowiązek wspomagania w tym dziecka może jednak ustać w razie braku pozytywnych wyników studiów (zob. wyrok SN z dnia 12 lutego 1998 r., I CKN 499/97, niepubl.).

Rodzice dziecka są wspomagani w jego wychowaniu przez sąd opiekuńczy i inne organy państwowe, które są zobowiązane udzielać rodzicom pomocy, jeżeli jest ona potrzebna do należytego wykonywania władzy rodzicielskiej.

Decydowanie w istotnych sprawach dziecka

W ramach wychowania dziecka rodzicom przysługuje prawo do kierowania jego rozwojem. Kierowanie dzieckiem obejmuje prawo rodziców do decydowania w istotnych sprawach dziecka. Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego do istotnych spraw dziecka należą:

  • nadanie dziecku imienia i nazwiska, a także zmiany imienia i nazwiska;
  • wyjazd dziecka za granicę w celu spędzenia wakacji lub w celu podjęcia nauki;
  • określenie sposobu realizacji wierzytelności alimentacyjnych należących się dziecku od jednego z rodziców i dysponowania nimi przez drugiego z rodziców w ramach przysługującej mu władzy rodzicielskiej;
  • zabezpieczenie wykonania należnych dziecku alimentów od tego z rodziców, które zamierza wyjechać za granicę:
  • określenie miejsca pobytu dziecka;
  • określenie sposobu kontaktowania się dziecka z rodzicem, który nie pozostaje we wspólnych pożyciu z rodzicem, u którego zamieszkuje dziecko;
  • wybór kierunku nauki i wychowania, wybór szkoły;
  • wybór sposobu spędzania wolnego czasu przez dziecko (np. uprawianie sportów, nauka muzyki);
  • wybór sposobu leczenia dziecka.

Przy wykonywaniu tego prawa rodzice powinni kierować się przede wszystkim dobrem dziecka i uwzględniać stopień jego rozwoju. Prawo do kierowania dzieckiem nie obejmuje bezwzględnego uprawnienia rodziców do decydowania o wszystkich aspektach życia dziecka. Np. rodzice nie mogą narzucić dziecku obowiązku wyznawania określonej religii lub światopoglądu. Mają obowiązek szanować wolność sumienia i wyznania dziecka, tj. wolność dokonywania wyborów moralnych i wolność wyboru religii oraz praktyk religijnych.

O istotnych sprawach dziecka rodzice mają obowiązek rozstrzygać wspólnie. Jeżeli stopień rozwoju dziecka na to pozwala powinni oni uwzględnić także stanowisko dziecka. W przypadku, gdy rodzice mają odmienne zdanie w istotnej sprawie dziecka, każde z nich może zwrócić się do sądu opiekuńczego o rozstrzygnięcie sporu (art. 97 § 2 KRO). Rozstrzygniecie sądu w istotnej sprawie dziecka zastępuje zgodną wolę rodziców.

Wniosek o rozstrzygnięcie w istotnych sprawach dziecka – Wzór

……………………………, dnia …… r.

                                                                                  Sąd Rejonowy w ………………

                                                                                  Wydział Rodzinny i Nieletnich

                                                                       Wnioskodawca: …………………….., zam. w…

                                                                                              ul. ……….., nr ………

                                                                                              kod pocztowy ………..

                                                                       Uczestnik:        1)…………………….., zam. w…

                                                                                              ul. ……….., nr ………

                                                                                              kod pocztowy ………..

2)małoletni………….., zam. w…

                                                                                              ul. ……….., nr ………

                                                                                              kod pocztowy ………..

Wniosek o rozstrzygnięcie o istotnych sprawach dziecka

W imieniu własnym wnoszę rozstrzygnięcie, że od dnia 1 września 2009 roku, małoletni …….., urodzony dnia …… r. ….., syn mój oraz uczestnika postępowania …………..rozpocznie naukę w szkole baletowej ……… we Francji, w Paryżu.

Uzasadnienie

Małoletni …..jest moim synem i uczestnika postępowania ……. Dwa lata temu Sąd Okręgowy w …… orzekł w wyroku z dnia …….., syg. …. rozwiązania mojego małżeństwa z uczestnikiem postępowania, przyznając nam wspólnie wykonywanie władzy rodzicielskiej.

Dowód:

1) akt urodzenia małoletniego ….

2) odpis wyroku Sądu Rejonowego z dnia …., syg. akt….

Do chwili obecnej nie było między mną i uczestnikiem postępowania żadnych sporów czy rozbieżności dotyczących sposobu wychowania naszego syna. Syn od kilku lat uczęszcza na zajęcia baletowe. Jest wyjątkowo zdolnym uczniem i przejawia wielki talent w tym kierunku, co potwierdzają znawcy baletu. Syn wygrał szkolny konkurs baletowy, w którym nagrodą jest roczny pobyt w paryskiej szkole baletu. Uczestnik postępowania sprzeciwił się wyjazdowi, twierdząc, że 10-letni syn jest za mały na taki wyjazd, a ponadto nie powinien się kształcić w zakresie baletu, bo to nie jest zajęcie dla mężczyzny. Uczestnik odmawia zgody na wyjazd syna za granicę.

Podkreślam, że syn jest wielbicielem baletu i z wielką przyjemnością oddaje się ćwiczeniom. Bardzo chce jechać do paryskiej szkoły, w której będzie miał zapewnioną doskonałą opieką. Poza tym będę go tam odwiedzać co dwa tygodnie, gdyż często służbowo latam do Paryża.

Dowód:

1) opinia nauczyciela baletu i psychologa szkolnego

W związku z powyższym wniosek o rozstrzygnięcie w istotnej sprawie dziecka jest uzasadniony.

                                                                                              ……………………

                                                                                                (podpis)

Załączniki:

1) akt urodzenia małoletniego ….

2) odpis wyroku Sądu Rejonowego z dnia …., syg. akt….

3) opinia nauczyciela baletu i psychologa szkolnego

  • W niosek o rozstrzygnięcie w istotnych sprawach dziecka podlega rozpoznaniu w postępowaniu nieprocesowym.
  • Sądem właściwym miejscowo jest sąd rejonowy miejsca zamieszkania osoby, której postępowanie dotyczy (dziecka), a w braku miejsca zamieszkania dziecka – sąd miejsca pobytu dziecka; jeżeli nie wiadomo gdzie dziecko przebywa, właściwy jest sąd rejonowy dla m.st. Warszawy – art. 569 KPC.
  • Wnioskodawcą może być każdy z rodziców dziecka, może być ono także wszczęte z urzędu – art. 570 KPC.

Odebranie dziecka zatrzymanego przez osobę nieuprawnioną

W ramach obowiązku i prawa wykonywania pieczy nad dzieckiem rodzicom przysługuje żądanie odebrania dziecka zatrzymanego przez osobę nieuprawnioną. Każde z rodziców może zwrócić się do sądu opiekuńczego o odebranie dziecka zatrzymanego przez osobę nieuprawnioną. Żądać odebrania dziecka od osoby nieuprawnionej może jednak jedynie rodzic, któremu przysługuje władza rodzicielska. Wniosek o odebranie dziecka od osoby nieuprawnionej może zostać oddalony, jeżeli przemawia za tym dobro dziecka.

Wniosek o wydanie dziecka - Wzór

……………………………, dnia …… r.

                                                                                  Sąd Rejonowy w ………………

                                                                                  Wydział Rodzinny i Nieletnich

                                                                       Wnioskodawca: …………………….., zam. w…

                                                                                              ul. ……….., nr ………

                                                                                              kod pocztowy ………..

                                                                       Uczestnik:        1)…………………….., zam. w…

                                                                                              ul. ……….., nr ………

                                                                                              kod pocztowy ………..

2)małoletni………….., zam. w…

                                                                                              ul. ……….., nr ………

                                                                                              kod pocztowy ………..

Wniosek o wydanie dziecka

W imieniu własnym wnoszę o nakazanie uczestniczce postępowania ………….wydania mi małoletniego ………., syna ……….. i ………., urodzonego dnia …………….. w ………

Uzasadnienie

Małoletni …… urodzony…… w …….. jest synem moim i ………….

Dowód: odpis aktu urodzenia małoletniego ……….

W dniu ….. Sąd Okręgowy w ……. orzekł separację między mną i moim mężem ………, przyznając mi wykonywanie władzy rodzicielskiej. Ojciec dziecka był uprawniony do codziennych kontaktów w dzieckiem i zabierania go do swego miejsca zamieszkania.

Dowód: wyrok Sądu Okręgowego w ……. z dnia ….. syg. akt ……..

W dniu …… ojciec dziecka zabrał małoletniego ……. do swojego domu, w którym zamieszkuje wspólnie z matką - uczestniczką postępowania …….. w celu spędzenia z nim weekendu. W dniu ….. telefonicznie zażądałam odprowadzenia dziecka do mojego domu. Uczestniczka postępowania odmówiła, twierdząc, że teraz ona będzie opiekować się dzieckiem, ponieważ jestem złą matką, a jej syn musiał wyjechać za granicę.

W tym stanie rzeczy wniosek jest uzasadniony.

                                                                                                          ………………..

                                                                                                          (podpis)

Załączniki:

1) odpis aktu urodzenia małoletniego ……….

2) wyrok Sądu Okręgowego w ……. z dnia ….. syg. akt ……..

  • Wnioskodawcą może być każdy z rodziców dziecka; uczestnikiem postępowania może być również prokurator, postępowanie może zostać wszczęte także z urzędu.
  • Sądem właściwym miejscowo jest sąd rejonowy miejsca zamieszkania osoby, której postępowanie dotyczy (dziecka), a w braku miejsca zamieszkania dziecka – sąd miejsca pobytu dziecka; jeżeli nie wiadomo gdzie dziecko przebywa, właściwy jest sąd rejonowy dla m.st. Warszawy – art. 569 KPC.
  • Postanowienie staje się skuteczne i wykonalne z chwilą uprawomocnienia się.
  • Od wniosku nie pobiera się wpisu.

Piecza nad majątkiem dziecka

Piecza nad majątkiem dziecka obejmuje zarząd majątkiem dziecka, pozostającego pod władzą rodzicielską. Zarząd ten rodzice powinni sprawować z należytą starannością (art. 101 § 1 KRO). Zarząd sprawowany przez rodziców nie obejmuje zarobku dziecka ani przedmiotów oddanych mu do swobodnego użytku (art. 101 § 2 KRO). Zgodnie z przepisami KP osoba, która ukończyła 16 lat może zawrzeć umowę o pracę. Osoba taka może bez zgody rodzica rozporządzać swoim zarobkiem.

Pojęcie zarobku należy interpretować szeroko; są to nie tylko pieniądze, ale również inne przedmioty majątkowe uzyskane w zamian za pracę. W wyjątkowych wypadkach, kiedy zarobione przez dziecko pieniądze są wydawane w niewłaściwy sposób (np. na alkohol lub narkotyki), można zwrócić się do sądu opiekuńczego, aby postanowił, że dziecko nie będzie mogło samodzielnie rozporządzać swoim zarobkiem (art. 21 KC).

Dziecko, które ma dochody z własnej pracy, powinno przyczyniać się do pokrywania kosztów utrzymania rodziny, jeżeli mieszka u rodziców. Dziecko, które pozostaje na utrzymaniu rodziców i mieszka u nich, jest zobowiązane pomagać im we wspólnym gospodarstwie (art. 91 KRO).

W odniesieniu do przedmiotów oddanych dziecku do swobodnego użytku, może ono dokonywać samodzielnie czynności prawnych, które dotyczą takiego przedmiotu; wyjątek stanowią czynności, do których dokonania nie wystarcza według ustawy zgoda przedstawiciela ustawowego - rodzica (art. 22 KC).

Majątek dziecka to rzeczy i inne prawa majątkowe nabyte przez dziecko, najczęściej w drodze darowizny, spadkobrania lub zapisobrania, ale również nabyte przez rodziców w imieniu dziecka, jak również pasywa.

Zarząd majątkiem to dokonywanie czynności fatycznych i prawnych w odniesieniu do przedmiotów majątkowych składających się na majątek dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską, a także czynności polegających na reprezentowaniu dziecka w sprawach jego majątku. Zarząd majątkiem dziecka powinien być wykonywany w taki sposób, aby przede wszystkim mieć na względzie dobro dziecka. W przypadku, kiedy wykonywanie zarządu zagrażałoby dobru dziecka, sąd może powierzyć sprawowanie zarządu majątkiem dziecka ustanowionemu w tym celu kuratorowi (art. 109 § 3 KRO).

Kodeks rodzinny i opiekuńczy wyróżnia czynności zwykłego zarządu majątkiem dziecka oraz czynności przekraczające zwykły zarząd. Zwykły zarząd obejmuje czynności związane ze zwykłym korzystaniem z rzeczy lub prawa (np. utrzymywanie jest w stanie zdatnym do prawidłowego użytku).

Czynności przekraczające zwykły zarząd majątkiem dziecka

Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie definiuje czynności przekraczających zwykły zarząd majątkiem dziecka. Miernikiem czynności przekraczającej zwykły zarząd jest ciężar gatunkowy dokonywanej czynności, jej skutków w sferze majątku małoletniego, wartość przedmiotu danej czynności oraz szeroko pojęte dobro dziecka i ochrona jego interesów życiowych. W praktyce i orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że czynnościami przekraczającymi zwykły zarząd majątkiem dziecka są:

  • odpłatne nabycie przez dziecko składnika majątkowego o znacznej wartości (np. nabycie mieszkania);
  • nabycie w drodze darowizny nieruchomości obciążonej zobowiązaniami wobec darczyńcy lub osób trzecich (np. nabycie w drodze umowy darowizny przez dziecko od dziadków własności mieszkania obciążonego na rzecz dziadków prawem dożywocia);
  • rozporządzenie nieruchomością (np. zbycie nieruchomości gruntowej odziedziczonej przez dziecko);
  • zrzeczenie się roszczeń odszkodowawczych wobec osoby zobowiązanej do naprawienia szkody (np. dziecko jest uprawnione do odszkodowania z tytułu uszkodzenia ciała doznanego na skutek wypadku);
  • zrzeczenie się prawa własności wartościowej rzeczy;
  • zaciągniecie pożyczki o znacznej kwocie, przekraczającej bieżące potrzeby dziecka;
  • zawarcie ugody w sprawie o dział spadku (np. dziecko jest jednym ze spadkobierców, a rodzice chcą zawrzeć w jego imieniu ugodę co do sposobu działu spadku);
  • zawarcie umowy dzierżawy nieruchomości należącej do dziecka;
  • odrzucenie spadku w imieniu dziecka.

Czynności przekraczające zwykły zarząd majątkiem dziecka nie mogą być dokonywane przez rodziców bez zezwolenia sądu opiekuńczego. Rodzice nie mogą też samodzielnie wyrazić zgody na dokonanie takich czynności przez dziecko (art. 101 § 3 KRO). Konsekwencją braku zezwolenia sądu opiekuńczego jest nieważność dokonanej czynności (zob. uchwała SN z dnia 30 kwietnia1977 r., III CZP 73/76, OSNCP 1978, Nr 2, poz. 19). Późniejsze uzyskanie zgody sądu opiekuńczego nie prowadzi do konwalidacji (uzdrowienia) takiej czynności.

Ograniczenia rodziców w zarządzie majątkiem dziecka mogą też dotyczyć przedmiotów majątkowych, które dziecko nabyło w drodze darowizny lub dziedziczenia testamentowego. W umowie darowizny lub w testamencie można zastrzec, że przedmioty przypadające dziecku z tytułu darowizny lub testamentu nie będą objęte zarządem sprawowanym przez rodziców. W takim wypadku, gdy darczyńca lub spadkodawca nie wyznaczył zarządcy, zarząd jest sprawowany przez kuratora ustanowionego przez sąd (art. 102 KRO).

Wniosek o zezwolenie na dokonanie przez rodziców czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka - Wzór 

……………………………, dnia …… r.

                                                                                  Sąd Rejonowy w ………………

                                                                                  Wydział Rodzinny i Nieletnich

                                                                       Wnioskodawcy:

1)………………….., zam. w…

                                                                                              ul. ……….., nr ………

                                                                                              kod pocztowy ………...,

2 ) …………………, zam. w…

                                                                                              ul. ……….., nr ………

                                                                                              kod pocztowy ………..

                                                                       Uczestnik:        małoletni………….., zam. w…

                                                                                              ul. ……….., nr ………

                                                                                              kod pocztowy ………..

Wniosek o zezwolenie na dokonanie przez rodziców czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka

W imieniu własnym jako rodzice małoletniego …….. wnosimy o zezwolenie na zawarcie w imieniu syna urodzonego …….. w ……., właściciela nieruchomości lokalowej, dla której Sąd Rejonowy w …… Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą Nr ……….., o pow. ………., umowy sprzedaży nieruchomości za cenę ……….

Uzasadnienie

Nasz syn jest właścicielem nieruchomości lokalowej położonej w ……., dla której Sąd Rejonowy w …… Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą Nr ……….., o pow. ……….. Prawo własności tej nieruchomości nabył na podstawie umowy darowizny zawartej w dniu ………, z dziadkiem ……….

Dowód:

1) odpis skrócony aktu urodzenia małoletniego ……

2) księga wieczysta nr …..

3) umowa darowizny z dnia …….

W dniu ….. syn uległ wypadkowi, w którym doznał poważnego złamania kości obu nóg. Powikłania spowodowane wypadkiem spowodowały konieczność posługiwania się wózkiem inwalidzkim. Syn potrzebuje długotrwałej i kosztownej rehabilitacji. Dochody uzyskiwane przez nas nie pozwalają na pokrycie jej kosztów. Syn zdecydował, że powinniśmy sprzedać należące do niego mieszkanie i środki w ten sposób uzyskane przeznaczyć na jego leczenie.

Dowód: dokumentacja medyczna leczenia małoletniego …..

………………..

                                                                                                          (podpis)

Załączniki:

1) księga wieczysta nr …….

2) księga wieczysta nr …..

3) umowa darowizny z dnia ……

4) dokumentacja leczenia małoletniego …..

  • Wnioskodawcą może być każdy z rodziców dziecka; uczestnikiem postępowania może być również prokurator.
  • Sądem właściwym miejscowo jest sąd rejonowy miejsca zamieszkania osoby, której postępowanie dotyczy (dziecka), a w braku miejsca zamieszkania dziecka – sąd miejsca pobytu dziecka; jeżeli nie wiadomo gdzie dziecko przebywa, właściwy jest sąd rejonowy dla m.st. Warszawy – art. 569 KPC.
  • Postanowienie staje się skuteczne i wykonalne z chwilą uprawomocnienia się.

Dochód z majątku dziecka

Majątek dziecka może przynosić dochody (np. czynsz najmu mieszkania należącego do majątku dziecka). Czysty dochód z majątku dziecka to dochód z całego majątku jaki pozostaje po odjęciu kosztów jego uzyskania i zobowiązań podatkowych. W takim wypadku rodzice zarządzający majątkiem dziecka mają obowiązek przeznaczać czysty dochód z majątku dziecka na utrzymanie i wychowanie dziecka oraz jego rodzeństwa, które wychowuje się razem nim.

Nadwyżka czystego dochodu z majątku dziecka powinna być natomiast przeznaczana na inne uzasadnione potrzeby rodziny (art. 103 KRO). Oznacza to, że w pierwszej kolejności czysty dochód powinien być przeznaczony na utrzymanie i wychowanie tego dziecka, następnie jego rodzeństwa, które się razem z nim wychowuje, a dopiero w dalszej kolejności może być przeznaczony na inne uzasadnione potrzeby rodziny. Nie powinien on być przeznaczany w całości np. na realizację zainteresowań rodziców.

Sporządzenie inwentarza majątku dziecka

Obowiązek sporządzenia inwentarza (spisu) majątku dziecka stanowi jedno z ograniczeń sprawowania zarządu majątkiem. Obowiązek taki może być nałożony przez sąd w sytuacji, gdy władza rodzicielska przysługuje tylko jednemu z rodziców. Rodzic może być zobowiązany przez sąd do sporządzenia inwentarza majątku dziecka i przedstawienia go w sądzie oraz do zawiadamiania sądu o ważniejszych zmianach w stanie tego majątku (art. 104 KRO).

Ustanie zarządu majątkiem dziecka

Po ustaniu zarządu majątkiem dziecka rodzica zobowiązani są oddać dziecku lub jego przedstawicielowi ustawowemu zarządzany przez nich majątek dziecka. Obowiązek złożenia przez rodziców rachunku z zarządu majątkiem dziecka powstaje tylko wtedy, gdy zażąda tego dziecko lub jego przedstawiciel ustawowy przed upływem roku od ustania zarządu. Żądanie takie nie może jednak dotyczyć dochodów z majątku pobranych w czasie wykowania władzy rodzicielskiej (art. 105 KRO).

1.6. Reprezentacja ustawowa dziecka

Rodzice są przedstawicielami ustawowymi dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską. Każde z rodziców może działać samodzielnie jako przedstawiciel ustawowy dziecka, jeżeli dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską obojga rodziców. Przedstawicielstwo ustawowe obejmuje umocowanie rodziców do działania (dokonywania czynności prawnych) w imieniu dziecka i ze skutkiem dla niego. Jeżeli władzę rodzicielską sprawują oboje rodzice, to każde z nich może działać samodzielnie jako przedstawiciel ustawowy dziecka (art. 97 § 1 KRO). Natomiast czynności prawne dokonane w imieniu dziecka przez rodziców pozbawionych władzy rodzicielskiej są bezwzględnie nieważne, dlatego że na skutek pozbawienia władzy rodzicielskiej rodzice tracą uprawnienie do reprezentowania dziecka.

W sytuacjach wskazanych w KRO rodzic nie może być przedstawicielem ustawowym dziecka polegającego jego władzy rodzicielskiej. Chodzi przede wszystkim o zapobieżenie zagrożeniu interesów dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską rodziców.

Żaden z rodziców nie może reprezentować swojego dziecka:

1) przy czynnościach prawnych między dziećmi pozostającymi pod ich władzą rodzicielską;

Rodzic nie może reprezentować swojego 17 – letniego syna przy umowie darowizny, w której syn zamierza podarować nieruchomość odziedziczoną w spadku po dziadku swojej 11 – letniej siostrze.

2) przy czynnościach prawnych między dzieckiem a jednym z rodziców lub jego małżonkiem, chyba że czynność prawna polega na bezpłatnym przysporzeniu na rzecz dziecka, albo że dotyczy należnych dziecku od drugiego z rodziców środków utrzymania lub wychowania;

1. Matka, nie pozostająca w związku małżeńskim z ojcem dziecka, nie może reprezentować dziecka przy umowie sprzedaży nieruchomości należącej do dziecka w sytuacji, kiedy nabywcą jest ojciec dziecka.
2. Matka może reprezentować dziecko w umowie darowizny, w której ojciec dziecka daruje dziecku nieobciążoną nieruchomość lokalową.
3. Matka dziecka reprezentuje dziecko przed sądem w procesie o alimenty przeciwko ojcu dziecka.

Powyższe wyłączenie reprezentacji dziecka odnosi się również do postępowania przed sądem lub innym organem państwowym (art. 98 KRO).

Jeżeli żaden z rodziców nie może reprezentować dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską, to dziecko jest reprezentowane przez kuratora ustanowionego przez sąd opiekuńczy (art. 99 KRO). Zakres obowiązków kuratora określa sąd w orzeczeniu powołującym kuratora.

1.7. Wykonywanie władzy rodzicielskiej

Zgodnie z art. 95 § 3 KRO władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, to każde z nich jest obowiązane i uprawnione do jej wykonywania. Jednakże o istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie. Jeżeli rodzice nie dojdą do porozumienia w istotnych sprawach dziecka, mogą się zwrócić o rozstrzygnięcie do sądu opiekuńczego (art. 97 KRO).

Wykonywanie władzy rodzicielskiej oznacza, że rodzic osobiście zajmuje się sprawami dziecka. Chodzi tu o wykonywanie takich obowiązków, dzięki którym dziecko będzie wychowane w sposób zapewniający jego prawidłowy rozwój. Przy wykonywaniu władzy rodzicielskiej powinno uwzględniać się wiek dziecka, stan jego zdrowia, uzdolnienia, charakter. Władzę rodzicielską powinni wykonywać oboje rodzice, jednak może się zdarzyć, że na skutek różnych okoliczności wykonywanie władzy rodzicielskiej będzie powierzone jednemu z rodziców bez pozbawienia władzy rodzicielskiej drugiego z nich.

Korelatem władzy rodzicielskiej jest obciążający dziecko obowiązek posłuszeństwa wobec rodziców. Dziecko pozostające pod władzą rodzicielską winno rodzicom posłuszeństwo (art. 95 § 2 KRO). Posłuszeństwo oznacza obowiązek podporządkowania się woli rodziców.

Wniosek o powierzenie wykonywania władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, z równoczesnym ograniczeniem drugiego do określonych uprawnień i obowiązków w stosunku do osoby dziecka - Wzór

……………………………, dnia …… r.

                                                                                  Sąd Rejonowy w ………………

                                                                                  Wydział Rodzinny i Nieletnich

                                                                       Wnioskodawca:

1)………………….., zam. w…

                                                                                              ul. ……….., nr ………

                                                                                              kod pocztowy ………...,

Uczestnicy :    

1) …………, zam. w…

                                                                                              ul. ……….., nr ………

                                                                                              kod pocztowy ………..

2) małoletni………….., zam. w…

                                                                                              ul. ……….., nr ………

                                                                                              kod pocztowy ………..

Wniosek o powierzenie wykonywania władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców

W imieniu własnym wnoszę o powierzenie mi wykonywania władzy rodzicielskiej nad małoletnim ……… i zapewnienie uczestnikowi postępowania …………… uprawnienia do współdecydowania w kwestii związanej z wyborem szkoły i spędzania wolnego czasu z dzieckiem dwa razy w tygodniu.

Uzasadnienie

Małoletni ……. urodzony w dniu …… w …… jest dzieckiem moim i uczestnika postępowania. Uczestnik postępowania uznał je przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego w …… w dniu. …….

Dowód: odpis zupełny aktu urodzenia

Do dnia ……. r. zamieszkiwaliśmy wspólnie z uczestnikiem postępowania i wspólnie wychowywaliśmy dziecko. Nigdy nie zawarliśmy i nie zamierzaliśmy zawrzeć małżeństwa. Dwa miesiące temu podjęliśmy decyzję o rozstaniu. Uczestnik postępowania wyprowadził się z mojego mieszkania. Nadal odwiedza dziecko i dobrowolnie łoży na jego utrzymanie. Ze względu na pogorszenie się stosunków między mną i uczestnikiem postępowania, coraz częściej wspomina on, że zażąda od sądu powierzenia mu władzy rodzicielskiej i orzeczenia, aby dziecko zamieszkało z nim. Uczestnik postępowania nie ma własnego mieszkania i nie jest w stanie zapełnić dziecku właściwych warunków. Ponadto syn jest jeszcze mały i potrzebuje opieki matki. Chciałabym jednak, aby uczestnik postępowania mógł decydować o wyborze szkoły przez syna i spędzać z nim wolny czas.

W tym stanie rzeczy wniosek jest uzasadniony.

………………..

                                                                                                          (podpis)

Załączniki:

1) odpis zupełny aktu urodzenia małoletniego…..

2) odpis wniosku i załączników

  • Wnioskodawcą może być każde z rodziców dziecka.
  • Sądem właściwym miejscowo jest sąd rejonowy miejsca zamieszkania osoby, której postępowanie dotyczy (dziecka), a w braku miejsca zamieszkania dziecka – sąd miejsca pobytu dziecka; jeżeli nie wiadomo gdzie dziecko przebywa, właściwy jest sąd rejonowy dla m.st. Warszawy – art. 569 KPC.
  • Od wniosku nie pobiera się wpisu.
reklama

Narzędzia

POLECANE

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Eksperci portalu infor.pl

Sergiusz Felbur

Prawnik, specjalista ds. produktów prawnych

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »