Urodzenie dziecka w 2024 r. Jakie świadczenia przysługują?

• 800 plus
• Becikowe
• Kosiniakowe
• Zasiłek rodzinny i dodatki
• Zasiłek macierzyński

Wybraliśmy kilka ważnych świadczeń, jakie można otrzymywać zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami. Jeśli pojawią się zmiany, to będziemy informować o nich na bieżąco.

800 plus

W 2024 r. świadczenie wychowawcze wzrosło z 500 do 800 zł. Nie zmieniły się jednak inne kluczowe zasady dotyczące jego wypłaty m.in. na nowonarodzone dziecko. 

Przede wszystkim rodzice powinni pamiętać o zachowaniu terminu. Gdy wniosek zostanie złożony w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia urodzenia się dziecka, to prawo do świadczenia wychowawczego Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustali od miesiąca urodzenia się dziecka. W przypadku złożenia wniosku po tym terminie, prawo do świadczenia ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do końca danego okresu świadczeniowego. 

Okres taki trwa od 1 czerwca do 31 maja następnego roku kalendarzowego. Wnioski są jednak przyjmowane przez ZUS nieco wcześniej. Można je składać już od 1 lutego. Rodzice dzieci urodzonych w pierwszej do 31 maja 2024 r. złożą dwa wnioski o świadczenie: jeden na okres 203/2024, a drugi na 2024/2025.

Wniosek do ZUS składa się w formie elektronicznej przez mZU, PUE ZUS, portal Emp@tia lub bankowość elektroniczną.

Becikowe

W przeciwieństwie do świadczenia wychowawczego dla otrzymania tzw. becikowego niezbędne jest spełnianie kryterium dochodowego. Jednorazową zapomogę z tytułu urodzenia się dziecka wypłaca się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1922 zł. Świadczenie wynosi 1000 zł na jedno dziecko. Innym wymogiem ustawowym jest pozostawanie przez kobietę pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Wniosek składa się w urzędzie gminy lub miasta. Często obsługą wypłat świadczeń rodzinnych zajmują się ośrodki pomocy społecznej. O wsparcie można też wnioskować online za pośrednictwem portalu Emp@tia.  Termin na złożenie wniosku to 12 miesięcy do dnia narodzin dziecka.

Warto też sprawdzić czy w naszej miejscowości nie funkcjonuje tzw. gminne becikowe. Zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych rada gminy w drodze uchwały może przyznać zamieszkałym na terenie jej działania osobom jednorazową zapomogę z tytułu urodzenia ich dziecka. Szczegółowe zasady udzielania takiej zapomogi określa uchwała rady gminy.

Kosiniakowe

Świadczenie rodzicielskie, czyli „kosiniakowe” zostało przewidziane dla tych rodziców, którzy nie mogą skorzystać z zasiłku macierzyńskiego lub uposażenia macierzyńskiego (np. osoby bezrobotne).

W pierwszej kolejności wsparcie może otrzymać matka, a po spełnieniu określonych warunków – ojciec. Koniakowe wynosi 1000 zł miesięcznie i jest wypłacane przez gminę przez 52 tygodnie. W przypadku bliźniąt czas ten się wydłuża do 65 tygodni, a gdy urodzą się trojaczki, wsparcie jest wypłacane przez 67 tygodni. 

Osobie uprawnionej do świadczenia rodzicielskiego przysługuje w tym samym czasie jedno świadczenie rodzicielskie bez względu na liczbę wychowywanych dzieci.

Prawo do świadczenia ustala się, począwszy od miesiąca urodzenia dziecka, jeżeli wniosek został złożony w terminie 3 miesięcy, licząc od dnia narodzin. Gdy o wsparcie zawnioskujemy później, to prawo do świadczenia zostanie przyznane od miesiąca, w którym wpłynął wniosek.

Zasiłek rodzinny i dodatki

Osoby o niższych dochodach mogą ubiegać się o zasiłek rodzinny. To jedna z form wsparcia przewidziana w ustawie o świadczeniach rodzinnych (podobnie jak becikowe i kosiniakowe).

Zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Aby go otrzymać, dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie może przekroczyć 674 zł, a gdy członkiem rodziny jest niepełnosprawne dziecko – 764 zł. Zastosowanie ma tu mechanizm „złotówka za złotówkę”. Kwota zasiłku rodzinnego na dziecko w wieku do 5. roku życia to 95 zł miesięcznie. Warto pamiętać, iż do zasiłku przysługują różne dodatki w zależności od sytuacji rodziny. Dodatek z tytułu urodzenia dziecka wynosi jednorazowo 1000 zł. 193 zł miesięcznie na dziecko (nie więcej jednak niż 386 zł na wszystkie dzieci) wynosi dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka. W przypadku dzieci niepełnosprawnych kwota dodatku zostaje zwiększona o 80 zł (nie więcej niż o 160 zł na wszystkie dzieci). Dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej wynosi 95 zł miesięcznie. Dodatki nie funkcjonują samodzielnie. Aby je otrzymać, należy spełniać warunki niezbędne do uzyskania zasiłku.

Zasiłek macierzyński

Zasiłek macierzyński wypłacany jest podczas urlopu macierzyńskiego, rodzicielskiego czy ojcowskiego. Z takiego uprawnienia mogą też skorzystać rodzicie adopcyjni, dla których przewidziany jest urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego.

Prawo do zasiłku macierzyńskiego najczęściej kojarzone jest z zatrudnieniem na podstawie umowy o pracę. Warto jednak pamiętać, iż prawo do niego mają tez m.in. zleceniobiorcy czy osoby, prowadzące pozarolniczą działalność, jeżeli są objęci ubezpieczeniem chorobowym obowiązkowo lub dobrowolnie. 

Wypłaty zasiłku macierzyńskiego dokonuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych albo płatnik składek, który zatrudnia ponad 20 osób.

Jaka jest wysokość zasiłku macierzyńskiego? Co do zasady zasiłek za okres urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego oraz urlopu ojcowskiego, przysługuje w wysokości 100% podstawy wymiaru zasiłku. Za okres urlopu rodzicielskiego wypłaca się zaś 70% podstawy wymiaru zasiłku. 

Można również otrzymywać zasiłek w wysokości „uśrednionej”, wynoszącej 81,5% podstawy wymiaru zasiłku (nie dotyczy to 9-tygodniowej nieprzenoszalnej części tego urlopu dla ojca dziecka). Warunkiem jest tu jednak złożenie przez pracownicę wniosku o udzielenie jej po urlopie macierzyńskim urlopu rodzicielskiego w pełnym wymiarze. Taki wniosek trzeba złożyć nie później niż w ciągu 21 dni po porodzie.