| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Prawo > Sprawy karne > Prawo karne > Postępowanie karne > Nieświadomość bezprawności a odpowiedzialność karna

Nieświadomość bezprawności a odpowiedzialność karna

Nie popełnia przestępstwa ten, kto dopuszcza się czynu zabronionego w usprawiedliwionej nieświadomości jego bezprawności; jeżeli błąd sprawcy jest nieusprawiedliwiony, sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary.

W polskim Kodeksie karnym wyróżnia się trzy rodzaje błędu, które mają znaczenie z punktu widzenia odpowiedzialności sprawcy, a mianowicie:

  • błąd co do znamion typu czynu zabronionego – art. 28 kk,
  • błąd co do okoliczności wyłączającej bezprawność czynu albo winę– art. 29 kk,
  • błąd co do bezprawności czynu – art. 30 kk.

Zgodnie z treścią art. 30 kodeksu karnego nie popełnia przestępstwa ten, kto dopuszcza się czynu zabronionego w usprawiedliwionej nieświadomości jego bezprawności; jeżeli błąd sprawcy jest nieusprawiedliwiony, sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary. Jeżeli więc błąd jest usprawiedliwiony, to wyłącza on odpowiedzialność karną, jeżeli jest zawiniony, to z uwagi na zmniejszenie stopnia winy przewiduje się nadzwyczajne złagodzenie kary. Unormowanie błędu co do prawa w kodeksie karnym, przenosi zagadnienie świadomości bezprawności na obszar oceny, czy sprawcy danego czynu można postawić zarzut popełnienia przestępstwa. Aby w zupełności uniknąć odpowiedzialności za popełniony czyn, koniecznym jest wykazanie, usprawiedliwionej okolicznościami konkretnej sprawy, nieświadomości jego bezprawności. Pamiętać należy, że nie ma ogólnego obowiązku znajomości przepisów prawa. Przedmiotem świadomości sprawcy nie musi być jednak konkretny artykuł znajdujący się w ustawie. Dla uznania, że  dane zachowanie miało charakter bezprawny wystarczające jest wykazanie, iż sprawca wiedział, że swoim postępowaniem narusza pewną regułę postępowania, którą obowiązany był przestrzegać.

Zobacz serwis: Kodeks karny

Organy prowadzące postępowanie, starając się ustalić tą kwestię, powinny przeanalizować wszystkie czynniki (obiektywnych i subiektywnych), które mogły mieć ewentualny wpływ na kształtowanie się owego błędnego przekonania. Najczęściej stosowanym kryterium oceny dotyczącym usprawiedliwienia nieświadomości bezprawności jest kryterium obiektywne. W takim przypadku dochodzi do posłużenia się figurą abstrakcyjnego obywatela, który miałby być wskaźnikiem dla ewentualnego usprawiedliwienia błędu tzn. dochodzi do porównania  zachowanie sprawcy do zachowania „modelowego obywatela” i badania czy obywatel, będący w określonej sytuacji, miałby pełną świadomości co do bezprawności swojego czynu, czy mógłby on błędu uniknąć. Jeśli „wzorcowy” obywatel zachowałby się tak samo jak sprawca, to jego błąd należy uznać za usprawiedliwiony.

Zobacz serwis: Sprawy karne

reklama

Narzędzia

POLECANE

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Eksperci portalu infor.pl

Piotr Zentel

Prawnik

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »