Aleksandra Rybak
Dołącz do grona ekspertów
Prawniczka, absolwentka Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Przez wiele lat związana z branżą energetyczną. Od kilku lat – dziennikarka prawna, specjalizująca się w prawie budowlanym, prawie pracy, ochronie zdrowia, ochronie środowiska oraz tematyce związanej z edukacją i pomocą społeczną. Współautorka poselskiego projektu ustawy dotyczącego wydłużenia urlopu macierzyńskiego dla matek wcześniaków, który został wniesiony do Sejmu X kadencji
W odpowiedzi na interpelację poselską – Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej potwierdziło, że zostało zobligowane do podjęcia prac nad „rozwiązaniem zgodnym z oczekiwaniami społecznymi osób, które ze względu na utratę sił będącą konsekwencją długiego okresu wykonywania pracy zarobkowej nie są w stanie kontynuować jej aż do momentu osiągnięcia wieku emerytalnego” – tj. nad opracowaniem stanowiska rządu dotyczącego projektów regulacji mających na celu wprowadzenie tzw. emerytur stażowych. W praktyce, wprowadzenie emerytur stażowych – umożliwiłoby przechodzenie na emeryturę nawet 7 lat wcześniej (kobietom już w wieku 53 lat, a mężczyznom odpowiednio – w wieku 58 lat).
Wraz z początkiem 2026 r. weszła w życie ustawa, na podstawie której ZUS – do 1 kwietnia 2026 r. – dokona przeliczenia wysokości emerytur ustalonych w czerwcu w latach 2009-2019 (tzw. emerytur czerwcowych) oraz rent rodzinnych po ubezpieczonych, którym ustalono emerytury w czerwcu w latach 2009-2019, z tego względu, że emerytury te zostały przyznane uprawnionym na poziomie niższym niż osobom, które wnioskowały o emeryturę w innych miesiącach roku. Ustawa ta uwzględnia korzystne dla emerytów i rencistów przepisy, na podstawie których otrzymają oni podwyżkę świadczeń bieżących, ale nie przewiduje rekompensaty za nawet 7 lat wypłaty zaniżonych świadczeń, ani nawet zapowiadanego przez MRPiPS – wyrównania za okres od 1 lipca 2025 r. do dnia, w którym zostanie ustalone świadczenie w nowej wysokości.
REKLAMA
Zniesienie obowiązku zdania matury (tj. posiadania świadectwa dojrzałości), jako jednego z warunków przyjęcia na studia, w odniesieniu do uczniów o specjalnych potrzebach edukacyjnych, jest przedmiotem petycji w zmiany art. 69 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, która w dniu 6 marca 2025 r. została złożona do Sejmu przez Fundację Dobre Państwo, bo – jak twierdzą autorzy postulatu – Polski nie stać „na utratę talentów na miarę Stephena Hawkinga”, a matura stanowi „barierę w dostępie do możliwości pogłębiania wiedzy”. Sejmowa Komisja do Spraw Petycji podjęła decyzję o skierowaniu sprawy do Ministerstwa Edukacji Narodowej (MEN).
Osoby mieszkające lub pracujące w Niemczech, nawet jeżeli mieszkają na stałe w Polsce – jeżeli spełniają określone warunki – mogą pobierać w Niemczech zasiłek rodzinny na dzieci (tzw. Kindergeld). Świadczenie to, przysługuje niezależnie od dochodu i można je uzyskać (choć wówczas w niepełnej wysokości) również w przypadku pobierania w Polsce jego odpowiednika, tj. 800 plus. Od 1 stycznia 2026 r. kwota Kindergeld została podwyższona.
REKLAMA
3 075 zł, zamiast 123 zł podatku od nieruchomości za 56-metrowe mieszkanie położone w Warszawie – do takiej kwoty, w 2027 r., miałby wzrosnąć podatek od nieruchomości od trzeciego i każdego kolejnego lokalu mieszkalnego, zgodnie z poselskim projektem ustawy o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz niektórych innych ustaw, który w dniu 20 marca 2026 r. został wniesiony do Sejmu. Zmiany w zasadach opodatkowania, uzależniające stawkę podatku od wartości nieruchomości obejmą jednak również pierwsze (i jedyne posiadane) mieszkanie. Przejście z modelu opodatkowania opartego wyłącznie na powierzchni nieruchomości, na model uwzględniający również jej wartość, ma – „zaradzić” trudnościom w zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych Polaków.
W dniu 30 marca 2026 r. rozpoczął się nabór wniosków w ramach nowego programu rządowego, uruchomionego przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, w którym można uzyskać dofinansowanie m.in. do wiaty samochodowej posadowionej na swojej nieruchomości. Jednym z warunków przyznania dotacji jest jednak m.in. to aby, taka wiata – w swojej konstrukcji – zawierała ogniwa fotowoltaiczne, ponieważ jest to program skierowany do osób fizycznych, które inwestują w mikroinstalacje fotowoltaiczne i magazyny energii elektrycznej. Z ubieganiem się o dofinansowanie trzeba się pospieszyć, bo nabór wniosków potrwa tylko do wyczerpania budżetu programu (nie dłużej niż do 24 kwietnia 2026 r.).
W dniu 2 kwietnia br. Prezydent Karol Nawrocki złożył swój podpis pod ustawą z dnia 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw, która nadaje organom Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) uprawnienie do wydawania decyzji administracyjnych o przekształceniu nieprawidłowo zawartych umów cywilnoprawnych (czyli umów zlecenia i umów o dzieło) oraz B2B w umowy o pracę. Ma to istotnie ograniczyć nadużycia pracodawców względem pracowników, polegające na zawieraniu przez nich umów cywilnoprawnych lub nawiązywaniu stosunku B2B z pracownikami, w warunkach, w których powinna zostać zawarta z nimi umowa o pracę. Jednocześnie jednak – pomimo podpisania ustawy – Karol Nawrocki zastrzegł, że w trybie kontroli następczej, skierował ją do Trybunału Konstytucyjnego.
W związku z korzystnym układem w kalendarzu dni ustawowo wolnych od pracy, weekendu i egzaminów maturalnych – na wydłużoną majówkę w 2026 r., mogą liczyć uczniowie szkół ponadpodstawowych, którzy w tym roku nie przystępują do egzaminu maturalnego. To łącznie może dać im nawet 6 lub 10 dni wolnego, które będą mogli przeznaczyć na majowy odpoczynek.
Od 30 marca do 24 kwietnia 2026 r. (lub do wyczerpania środków) potrwa nabór wniosków w ramach nowego programu rządowego, który ma umożliwić realne obniżenie kosztów energii elektrycznej w gospodarstwie domowym. Mowa o nowym programie dotacji dla osób fizycznych inwestujących w mikroinstalacje fotowoltaiczne, magazyny energii i magazyny ciepła, uruchomionym przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. W ramach programu można otrzymać nawet 28 tys. zł dofinansowania.
W dniu 7 lipca 2026 r. wchodzi w życie ustawa z dnia 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw na podstawie której – urzędnik Państwowej Inspekcji Pracy (PIP), swoją jednostronną decyzją, będzie mógł przekształcić umowę cywilnoprawną (w tym umowę o dzieło) oraz kontrakt B2B, które spełniają cechy stosunku pracy, w umowę o pracę. Dotyczy to również osób, które są już w wieku przedemerytalnym (i nie spełniają warunku w zakresie minimalnego stażu/okresu składkowego i nieskładkowego, który uprawnia do otrzymania emerytury z ZUS lub odpowiednio – emerytury w zagwarantowanej ustawowo najniższej wysokości), jak i aktywnych zawodowo emerytów.
Coraz popularniejsze rowery elektryczne – bo o nie chodzi, mogą przysporzyć ich nieświadomym właścicielom niemałych problemów. Określone parametry pojazdu, mogą bowiem przesądzić o tym, że tak naprawdę ma się do czynienia z motorowerem, a nie z rowerem wyposażonym w pomocniczy napęd elektryczny. Z tymi pierwszymi natomiast – wiąże się cały szereg obowiązków formalno-prawnych, za których niedopełnienie grożą surowe kary.
W dniu 25 czerwca 2025 r. odbyło się posiedzenie sejmowej Komisji do Spraw Petycji, podczas którego posłowie obradowali nad kwestią zniesienia obowiązkowej matury z matematyki. Jak bowiem argumentuje autorka petycji w tej sprawie – „obecny system edukacyjny, który wymaga od każdego ucznia przystąpienia do egzaminu maturalnego z tego przedmiotu, nie odpowiada różnorodnym potrzebom, talentom, możliwościom intelektualnym młodych ludzi w Polsce”.
Od 1 kwietnia 2026 r. – w związku z zakończeniem okresu przejściowego przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2024 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących – usługa parkingu samochodów i innych pojazdów (na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej), nie może być już świadczona bez prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kasy fiskalnej (i w związku z tym – bez wydawania paragonów). Od obowiązku tego Ministerstwo Finansów przewidziało jednak pewne wyjątki.
W komunikacie z dnia 3 kwietnia 2026 r. Biuro Bezpieczeństwa Narodowego poinformowało o wydanym przez Prezydenta Karola Nawrockiego postanowieniu o skierowaniu wojska polskiego (Sił Zbrojnych RP) na granicę Polski. Zgodnie z podstawą prawną ww. postanowienia, które wchodzi w życie z dniem 5 kwietnia 2026 r. – zostało ono wydane na wniosek Prezesa Rady Ministrów.
Do 31 grudnia 2023 r. świadczenie pielęgnacyjne przysługiwało również opiekunom dorosłych osób z niepełnosprawnościami, ale jednym z warunków była rezygnacja przez nich z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W wyroku z dnia 25 marca 2026 r. Trybunał Konstytucyjny uznał powyższą przesłanką za niegodną z Konstytucją, w związku z czym – istnieje teraz możliwość wznowienia postępowań w sprawie świadczenia, w których doszło do odmowy jego przyznania w oparciu o ww. niekonstytucyjny przepis. I o ww. wznowienie (i wypłatę świadczenia) mogą starać się nie tylko rodzice i opiekunowie niepełnosprawnych dzieci, ale również – opiekunowie dorosłych osób z niepełnosprawnościami. Na wystąpienie z wnioskiem jest jednak niewiele czasu.
Dodatkowe roczne świadczenie pieniężne, potocznie określane trzynastą emeryturą (13. emeryturą) lub po prostu trzynastką – przysługuje nie tylko seniorom, ale nawet osobom, które ukończyły 18 rok życia, jeżeli spełniają określone warunki ustawowe do jej otrzymania. W przypadku czternastej emerytury (14. emerytury), zwanej również czternastką – istnieje „furtka” ustawowa do przyznania jej w kwocie wyższej niż zagwarantowana ustawowo najniższa emerytura. Czy dotyczy to również trzynastej emerytury i uprawnieni beneficjenci mają szansę na otrzymanie świadczenia w 2026 r. w kwocie wyższej niż 1 978,49 zł?
Wielkimi krokami zbliża się sezon Pierwszych Komunii Świętych w Kościele katolickim, a wraz z nim – wiele dzieci przystępuje do spowiedzi. W październiku 2024 r., do Sejmu została wniesiona petycja obywatelska, w której jej autorzy wnieśli o podjęcie przez Komisję inicjatywy ustawodawczej, której skutkiem byłoby wprowadzenie zakazu „spowiadania dzieci poniżej 18 roku życia w Kościele katolickim i innych kościołach, jeśli ją stosują”, ponieważ w ich ocenie – „żadna obca osoba dorosła nie ma prawa przesłuchiwać dziecka sam na sam, bez nadzoru opiekunów i psychologów”. Nie chodzi jednak wyłącznie o praktyki kościoła Katolickiego, ale wszystkich związków wyznaniowych, które stosują spowiedź indywidualną. Petycja ta, była przedmiotem obrad Komisji do Spraw Petycji w dniu 3 kwietnia 2025 r. – czy postulat wprowadzenia zakazu spowiadania dzieci spotkał się z uznaniem posłów i czy spowiedź dzieci przynależących do związków wyznaniowych, może zostać zabroniona w drodze ustawy?
W związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, w którym TK uznał za niezgodny z Konstytucją przepis, który do 31 grudnia 2023 r. uzależniał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem – istnieje teraz możliwość wznowienia postępowań w sprawie świadczenia, w których doszło do odmowy jego przyznania w oparciu o ww. niekonstytucyjny przepis. Tysiące rodziców (i nie tylko) będących opiekunami niepełnosprawnych dzieci – za sprawą powyższego wyroku, ma szansę odzyskać nawet kilkadziesiąt tysięcy złotych świadczenia (nawet 29 496 zł za sam rok 2023), ale mają na to ograniczony czas.
W dniu 15 maja 2025 r., przez grupę posłów Lewicy, do Sejmu został wniesiony poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami, ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego oraz ustawy o finansowym wsparciu niektórych przedsięwzięć mieszkaniowych, który przewiduje likwidację uprawnienia rad gmin do stosowania bonifikat przy sprzedaży mieszkań komunalnych, wchodzących w skład zasobów gminy. W ocenie autorów projektu – proponowane zmiany, polegające na likwidacji możliwości sprzedaży mieszkań komunalnych z bonifikatą, mają doprowadzić do – „zahamowania prywatyzacji, wzmocnienia mieszkalnictwa publicznego i zwiększenia dostępność lokali dla rodzin o niskich dochodach”.
W dniu 3 listopada 2025 r., Prezydent Karol Nawrocki, podczas swojej wizyty w Sochaczewie, złożył podpis pod kolejną ze swoich inicjatyw ustawodawczych - projektem ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (określanym przez Kancelarię Prezydenta - projektem ustawy „Godna emerytura”). Ww. projekt zakłada dodanie do ustawy FUS zupełnie nowego rozdziału, z którego wynikać ma kwota minimalnego podwyższenia emerytury lub renty, dokonywanego w ramach waloryzacji.