Ustawa o L4 podpisana. Kiedy nowe kontrole ZUS i orzeczenia wejdą w życie?

• Ustawa podpisana. Co to oznacza dla osób na L4 i kiedy zmiany ruszą?
• Ustawa podpisana. Kiedy nowe zasady L4 wejdą w życie?
• Co wejdzie w życie w 2026 roku?
• Co zostało przesunięte na 2027 rok?
• Co to oznacza dla pracowników i osób na L4?
• Co dalej?

Ustawa podpisana. Co to oznacza dla osób na L4 i kiedy zmiany ruszą?

Prezydent RP Karol Nawrocki podpisał ustawę reformującą orzecznictwo lekarskie w ZUS oraz zasady kontroli zwolnień lekarskich. Oznacza to zakończenie procesu legislacyjnego na poziomie politycznym, ale nie oznacza jeszcze, że nowe zasady obowiązują od dziś.

To ważne, bo w ostatnich dniach pojawiały się sprzeczne informacje sugerujące, że zmiany w L4 weszły już w życie. Tak nie jest.

Ustawa podpisana. Kiedy nowe zasady L4 wejdą w życie?

W tej sprawie sytuacja jest jednoznaczna i wymaga rozróżnienia kilku etapów:

• Podpis prezydenta: TAK – ustawa została podpisana
• Publikacja w Dzienniku Ustaw: CZEKAMY (dopiero po publikacji przepisy mogą wejść w życie)
• Vacatio legis: 3 miesiące od dnia ogłoszenia ustawy
• Część przepisów zacznie obowiązywać w 2026 roku
• Część przepisów została odroczona do 2027 roku

Dopiero po publikacji w Dziennik Ustaw będzie można precyzyjnie wskazać konkretne daty, od których ZUS zacznie działać według nowych zasad.

Co wejdzie w życie w 2026 roku?

Po upływie vacatio legis – a więc najwcześniej w marcu 2026 roku, zaczną obowiązywać m.in.:

• nowe zasady organizacji orzecznictwa lekarskiego w ZUS,
• odejście od obligatoryjnych trzyosobowych komisji lekarskich w drugiej instancji,
• jednoosobowe orzekanie także po sprzeciwie lub zarzucie wadliwości,
• zmiany w zasadach zatrudniania i wynagradzania lekarzy orzeczników.

To właśnie te przepisy mają przyspieszyć wydawanie decyzji i ograniczyć wielomiesięczne oczekiwanie na rozstrzygnięcia.

Co zostało przesunięte na 2027 rok?

Ustawodawca zdecydował się odroczyć część najbardziej wrażliwych przepisów, w tym:

• pełne wdrożenie nowych zasad kontroli zwolnień lekarskich,
• rozszerzony dostęp ZUS do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4,
• rozwiązania wymagające zmian systemowych i organizacyjnych po stronie ZUS.

To oznacza, że w 2026 roku nie nastąpi jeszcze pełna rewolucja w kontrolach L4, choć kierunek zmian jest już przesądzony.

ZUS: podpis to nie to samo co obowiązywanie przepisów

Zarówno Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, jak i Zakład Ubezpieczeń Społecznych podkreślają, że:

• do czasu publikacji ustawy w Dzienniku Ustaw obowiązują stare zasady,
• ZUS nie prowadzi kontroli według nowych przepisów,
• informacje o rzekomym wejściu zmian w życie od 1 stycznia 2026 r. były nieprawdziwe.

Dopiero po zakończeniu całego procesu, czyli publikacji + vacatio legis, instytucja będzie informować o konkretnych skutkach dla ubezpieczonych.

Co to oznacza dla pracowników i osób na L4?

Na dziś sytuacja wygląda następująco:

• zwolnienia lekarskie są kontrolowane na dotychczasowych zasadach,
• ZUS nie ma jeszcze prawa żądać pełnej dokumentacji medycznej na nowych zasadach,
• komisje lekarskie formalnie nadal funkcjonują według starego modelu.

Zmiany są przesądzone, ale czas na przygotowanie nadal istnieje, zarówno dla pracowników, jak i lekarzy oraz pracodawców.

Co dalej?

Kolejnym krokiem będzie publikacja ustawy w Dzienniku Ustaw, która uruchomi bieg vacatio legis. Dopiero wtedy będzie można jednoznacznie odpowiedzieć, od kiedy dokładnie nowe zasady L4 i orzecznictwa ZUS zaczną obowiązywać.

Jedno jest pewne: reforma nie została zatrzymana. Została podpisana, ale wejdzie w życie etapami.