Opodatkowanie umów zlecenia i o dzieło

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (DzU z 2000 r. nr 14, poz. 176 ze zm. – zwana dalej ustawą opdof) dzieli przychody na kilka źródeł, wprowadzając różne sposoby opodatkowania w każdym z nich. Jednym ze źródeł są tzw. przychody z działalności wykonywanej osobiście, w którym ustawodawca wymienia kilka kategorii przychodów, jak np. przychody otrzymywane przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania, należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów stanowiących osób prawnych.

• osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej jednostki organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej (np. spółka jawna),

• właściciela (posiadacza) nieruchomości, w której lokale są wynajmowane, lub działającego w jego imieniu zarządcy albo administratora – jeżeli podatnik wykonuje te usługi wyłącznie na potrzeby związane z tą nieruchomością.

Koszty uzyskania przychodów w odniesieniu do przychodów osiąganych ze źródła „przychody z działalności wykonywanej osobiście” zostały określone w specyficzny sposób. Nie jest to kwota rzeczywistych kosztów, z jakimi mamy do czynienia w przypadku kosztów uzyskania przychodów ze źródła „pozarolnicza działalność gospodarcza”. Określenie kosztów uzyskania przychodów jest zbliżone do określenia kosztów w przypadku źródła przychodów osiąganych ze stosunku pracy. W obu przypadkach koszty określone są w sposób normatywny – tj. w określonej z góry wysokości, bez względu na faktycznie poniesione koszty z tą różnicą, że w przypadku kosztów obliczanych do przychodów ze źródła stosunek pracy mamy do czynienia z określeniem kosztów w sposób kwotowy (102,25 zł miesięcznie). Natomiast w przypadku kosztów uzyskania przychodu z działalności wykonywanej osobiście ustawodawca określił je w wysokości 20% uzyskanego przychodu, z tym że koszty te oblicza się od przychodu pomniejszonego o potrącone przez płatnika (tj. podmiot wypłacający wynagrodzenie zleceniobiorcy lub wykonawcy dzieła) w danym miesiącu składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe.

W tym miejscu warto zwrócić uwagę na kwestię przychodów osiąganych z tytułu rozporządzenia przez twórcę prawami autorskimi przysługującymi do dzieła. Koszty uzyskania przychodów z tytułu korzystania przez twórców z praw autorskich i artystów wykonawców z praw pokrewnych, w rozumieniu odrębnych przepisów, lub rozporządzania przez nich tymi prawami zostały określone na poziomie 50% uzyskanego przychodu. Podkreślenia jednak wymaga fakt, iż koszty te stosujemy do przychodów zakwalifikowanych do źródła określonego w art. 18 ustawy opdof, tj. przychód z praw majątkowych. Tak więc w umowie o dzieło należy wyraźnie zaznaczyć, jaka część wynagrodzenia przysługuje za wytworzenie dzieła – do tej części stosujemy koszty w wysokości 20% przychodów, a jaka część przysługuje za przeniesienie praw autorskich do wytworzonego dzieła – do tej części przychodu możemy zastosować 50% koszty uzyskania przychodów. Bezwzględnie należy więc pamiętać o właściwym oznaczeniu przychodów w rocznym PIT podatnika.

przykład

Z ostatnich informacji wynika, że rząd planuje zmiany w tym zakresie, chcąc pozbawić twórców możliwości uwzględniania 50% kosztów.

Przychody osiągane z określonych wyżej źródeł są opodatkowane według tzw. skali podatkowej wymienionej w art. 27 ustawy opdof. Skala określa 3 stawki podatkowe: 19% (stosowana do dochodów, jeżeli ich wysokość nie przekroczyła 37 024 zł), 30% (stosowana do dochodów, jeżeli ich wysokości nie przekroczyła 74 048 zł) oraz 40% (stawkę tę stosuje się, jeżeli wysokość dochodów osiągniętych w roku podatkowym przekroczy kwotę 74 048 zł).

Należy pamiętać, iż w przypadku zawarcia umowy zlecenia bądź umowy o dzieło w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej przychód osiągany przez podatnika będzie zaliczony do źródła „pozarolnicza działalność gospodarcza”, a w związku z tym sposób opodatkowania będzie różnił się od sposobu opodatkowania przychodów opisanego wyżej.

Po pierwsze koszty uzyskania przychodów nie mają charakteru „z góry określonego”, lecz kosztem w tym źródle są wszystkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodu.

przykład

W przypadku stawki opodatkowania mamy do wyboru opodatkowanie zgodnie z ww. skalą podatkową bądź możliwość wyboru opodatkowania 19% „liniową” stawką podatkową.

Aby móc skorzystać z tej stawki, należy złożyć właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego do dnia 20 stycznia roku podatkowego pisemne oświadczenie o wyborze tego sposobu opodatkowania, a jeżeli podatnik rozpoczyna prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej w trakcie roku podatkowego – do dnia poprzedzającego dzień rozpoczęcia tej działalności, nie później jednak niż w dniu uzyskania pierwszego przychodu.

Aby skorzystać z takiej formy opodatkowania, podatnik nie może uzyskać z pozarolniczej działalności gospodarczej prowadzonej samodzielnie lub w formie spółki niemającej osobowości prawnej przychodów ze świadczenia usług na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy, odpowiadających czynnościom, które podatnik lub co najmniej jeden ze wspólników wykonywał w roku poprzedzającym rok podatkowy, wykonywał lub wykonuje w roku podatkowym w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy.

Bartłomiej Sikora

doradca podatkowy