Samorząd, Ustrój jednostek

Czy sprzedaż alkoholu w butelkach o pojemności poniżej 300 ml przyczynia się do rozwoju uzależnień? Odpowiedź na to pytanie nie jest oczywista, jednak jedno jest pewne – tzw. małpki są istotnym problemem nie tylko w tym kontekście, ale również komunalnym i finansowym. Czy jest szansa na to, by regulacje prawne wyeliminowały je z rynku?

Samorządowcy z Pomorza apelują o pilne uchwalenie ustawy o związku metropolitalnym, ponad podziałami politycznymi. Zaznaczają, że wprowadzenie tej regulacji przyniesie wymierne korzyści dla mieszkańców, szczególnie w zakresie transportu, dostępu do usług oraz rozwoju gospodarczego regionu.

Nie cichnie dyskusja o bezdomnych zwierzętach po tym, gdy piosenkarka Dorota Rabczewska nagłośniła problem patoschronisk, działających często za wiedzą lokalnych władz. W tym kontekście pojawiają się nowe pomysły na rozwiązanie problemu. Jednym z nich jest propozycja gminy Słońsk, która chce zachęcać mieszkańców do adopcji psów poprzez wsparcie finansowe. To ma być „Becikowe na 4 łapy” wynoszące 1500 złotych. Podobne rozwiązanie wprowadził już samorząd w Chojnicach, który jest jeszcze bardziej hojny, bo oferuje 2 tysiące złotych.

Błędny numer to nie to samo, co brak opłaty. Kompetencje samorządu są ograniczone i nie może pobierać opłat w sytuacjach, których nie przewidziano w ustawie. Naczelny Sąd Administracyjny nie miał wątpliwości co do tego, że racja jest po stronie kierowcy.

Pierwszy kwartał roku to często okres zmian w zakresie gospodarowania odpadami. Dotyczą one nie tylko samej wysokości opłat, ale również wyboru metody ich ustalania i zasad odbioru odpadów. Należy jednak pamiętać, że te zmiany tak samo, jak i same opłaty, mają charakter lokalny.

Nowoczesny samorząd 2026 czyli jaki? Ten rok przyniesie polskim jednostkom samorządu terytorialnego konieczność wdrażania dojrzałych, odpowiedzialnych i zgodnych z prawem rozwiązań Smart City. Oto 5 głównych wyzwań inteligentnych miast wzbogaconych o komentarze prawników.

Sztuczna inteligencja w urzędach przestaje być abstrakcją. Ministerstwo Cyfryzacji zaprezentowało pierwszy kompleksowy przewodnik po AI dla administracji publicznej i ruszyło z bezpłatnymi szkoleniami dla urzędników. Na premierowej konferencji pojawiło się blisko 1700 samorządowców z całej Polski. AI w sektorze publicznym to już nie pytanie „czy", ale „jak".

Schrony, miejsca doraźnego schronienia i infrastruktura wspierająca ewakuację ludności - wszystko to wraca do planowania miast w Polsce. To skutek zmieniającej się sytuacji bezpieczeństwa w Europie. Czym są "punkty schronienia"? Będą wykorzystywane obiekty już istniejące oraz budowane nowe. Samorządy mają ważne zadanie do wykonania.

Czy samorządy odzyskają prawo do przeprowadzania pomiaru prędkości? Wszystko wskazuje na to, że tak, jednak zasady będą inne niż wcześniej. Na początek nowe fotoradary pojawią się w 16 miastach wojewódzkich.

Związek Gmin Wiejskich RP skierował do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej pismo, w którym domagał się kompleksowej reformy płac w jednostkach samorządu terytorialnego. Zagadnienia dotyczące wprowadzenia systemowych rozwiązań w zakresie wynagradzania pracowników samorządowych będą przedmiotem analiz – poinformowało MRPiPS.

Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej rozpoczęło konsultacje projektu ustawy o zrównoważonym rozwoju miast. Kluczowym rozwiązaniem ma być wprowadzenie tzw. związku rozwojowego, czyli nowej, elastycznej formy współpracy samorządów, która ma usprawnić planowanie, transport i dostęp do usług publicznych.

1179 samorządów otrzyma wsparcie z Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg w łącznej wysokości 2,7 mld zł - napisał w środę na platformie X minister infrastruktury Dariusz Klimczak. Poinformował jednocześnie o zatwierdzeniu listy zadań dla RFRD.

Z analiz Instytutu Ochrony Środowiska wynika, że na skutek zjawisk ekstremalnych takich jak m.in. powodzie, podtopienia, susze czy przymrozki wiosenne, Polska traci rocznie średnio około 6 miliardów złotych. Jak budować odporność rolnictwa na zmiany klimatu? Ogromna w tym rola samorządów gmin wiejskich.

Nowy rok kalendarzowy zazwyczaj wiąże się z podwyżkami. Tak jest również w 2026 roku, który przywitał Polaków wzrostem stawek m.in. podatków i opłat lokalnych. Jednak podwyżki nie obejmą wszystkich. Dlaczego?

Zapobieganie bezdomności zwierząt i zapewnienie opieki bezdomnym zwierzętom oraz ich wyłapywanie należy do zadań własnych gmin. Wywiązywanie się z tego obowiązku od lat wiąże się z wieloma trudnościami. Tymczasem właśnie mija termin, w którym samorządy powinny przekazać do zaopiniowania programy opieki nad bezdomnymi zwierzętami.

Wraz z debatą o bezpieczeństwie powraca pomysł zwolnień podatkowych w zamian za budowę schronów w budynkach i budowlach. W obecnym stanie prawnym jest to jednak rozwiązanie ryzykowne, niejednoznaczne i w praktyce mało użyteczne. Dlaczego?

Początek 2026 roku to dla jednostek samorządu terytorialnego moment, w którym zapadają decyzje rzutujące na finanse, inwestycje i bezpieczeństwo prawne przez kolejne dwanaście miesięcy. Z doświadczeń kontroli RIO i NIK wynika, że większość problemów ujawnianych w drugiej połowie roku ma swoje źródło w zaniedbaniach z pierwszych tygodni stycznia.

Jak najskuteczniej osiągnąć spadek zużycia energii elektrycznej? Odpowiedzi na to pytanie jeszcze nie znamy, jednak już niedługo instytucje publiczne będą musiały ją znaleźć. To co wiadomo na pewno to, że taki cel osiągnąć trzeba będzie, bo wymaga tego od Polski dyrektywa unijna.

Czy obniżenie wymiaru czasu pracy pomoże samorządom osiągnąć inny cel? Przed nimi obowiązkowe raportowanie zużycia energii i wyzwanie w postaci zmniejszenia jej zużycia. Jaki poziom ma zostać w tym zakresie osiągnięty?

Trzeba obniżyć zużycie energii elektrycznej. W tym celu określone podmioty będą zobowiązane do jego raportowania. Kto i od kiedy? Zanosi się na to, że czajniki elektryczne znowu wylądują w zamkniętych szafkach. O co chodzi?

Środki z Funduszu Pomocy przeznaczone na wsparcie edukacji dzieci z Ukrainy w polskich szkołach będą dostępne jedynie do końca 2025 roku. Samorządy mają obowiązek je wykorzystać i prawidłowo rozliczyć, a niewykorzystane pieniądze, wraz z naliczonymi odsetkami, wrócą do budżetu państwa. Szkoły powinny już przygotowywać dokumenty i procedury rozliczeniowe.

Będzie nowa zasada naliczania dochodów samorządów w 2026 r. Prezydent Karol Nawrocki podpisał ustawę nowelizującą ustawę o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Przy wyliczaniu dochodów samorządów w roku 2026 używane będą zaktualizowane dane podatkowe.

Pracownicy samorządowi w Polsce mogą liczyć na bardzo zróżnicowane świadczenia świąteczne z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych (ZFŚS). W 2025 roku kwoty „karpiowego” wahają się od zaledwie 90 zł do nawet 1450 zł. Najwyższe dopłaty wypłaci Poznań, ale w kilku dużych miastach – w tym w Krakowie i Lublinie – świątecznych dodatków dla urzędników nie będzie wcale.

Wnioski o dofinansowanie przewozów autobusowych w 2026 roku w samorządach województwa małopolskiego można składać do 5 grudnia 2025 roku. Na działania wieloletnie przeznacza się prawie 75 mln zł.

Resort klimatu i środowiska zapowiada zmiany, które mają umożliwić gminom różnicowanie wysokości opłat za odpady w zależności od ich masy oraz jakości segregacji. Pomysł, choć zgodny z europejskim trendem "płać za to, co wyrzucasz", budzi jednak wątpliwości – zwłaszcza wśród samorządów, które obawiają się skutków ubocznych w postaci wzrostu kosztów i nielegalnego pozbywania się odpadów.