W 2024 roku w ZUS mogą czekać pieniądze, które ci się należą po zmarłym. Jak je odebrać?

• Kiedy płacąc składkę na ubezpieczenie emerytalne ma się subkonto w ZUS 
• Jakie pieniądze ZUS gromadzi na subkoncie emerytalnym
• Co się dzieje z pieniędzmi zgromadzonymi na subkoncie w ZUS
• Jak załatwić wypłatę z ZUS z subkonta zmarłego

Takie pieniądze często nadal leżą w ZUS i czekają na wypłatę. A osoby uprawnione nie wiedzą, że im się należą, bo ZUS nie ma obowiązku ich o tym poinformować. Sprawdź więc czy nie jesteś w gronie takich osób, którym wypłata z ZUS pozwoliłaby mocno podreperować domowy budżet na 2024 rok

Kiedy płacąc składkę na ubezpieczenie emerytalne ma się subkonto w ZUS 

Zgodnie z przepisami ustawy o rentach i emeryturach z funduszu ubezpieczeń społecznych, część składki na ubezpieczenie emerytalne trafia do OFE lub na subkonto ZUS w ramach tak zwanego drugiego filaru emerytalnego. W określonych sytuacjach można domagać się od OFE lub ZUS wypłaty tych pieniędzy.

Składki na ubezpieczenie emerytalne, które wpływają do ZUS w ramach nowego systemu emerytalnego są dzielone na dwie części. Jedna z nich przekazywana jest do Otwartego Funduszu Emerytalnego, o ile tak zdecyduje przyszły emeryt przed wpływem do ZUS pierwszej składki, albo gromadzone na subkoncie w ZUS. Te właśnie mogą podlegać wypłacie.

Nie wszyscy jednak mają subkonto w ZUS lub konto w Otwartym Funduszu Emerytalnym (OFE). Osoby urodzone przed 1 stycznia 1949 r. nie mogą być członkami OFE. Oznacza to również, że nie mają subkonta w ZUS.

Każdej osobie ubezpieczonej (wpłacającej składki na ubezpieczenie emerytalne) zakładane jest indywidualne konto w ZUS na podstawie jej pierwszego zgłoszenia do ubezpieczeń, np. wtedy, gdy podejmuje ona pierwszą pracę. W ramach tego konta od 1 maja 2011 r. ZUS prowadzi także subkonto.

Jeśli ktoś w terminie czterech miesięcy od rozpoczęcia aktywności zawodowej nie zawrze umowy z OFE, jej składki w całości zostaną zapisane na subkoncie w ZUS. Żeby mieć subkonto w ZUS, nie trzeba zatem być już członkiem OFE.

Jakie pieniądze ZUS gromadzi na subkoncie emerytalnym

Obecnie na takie konto w ramach tak zwanego drugiego filaru ubezpieczeń emerytalnych trafia 7,3% podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne, jeśli osoba ubezpieczona nie przystąpiła do OFE lub jest członkiem OFE, ale zdecydowała, że składka jest przekazywana wyłącznie na jej subkonto w ZUS lub 4,38% podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne, jeśli osoba ubezpieczona jest członkiem OFE i zdecydowała, że składka w wysokości 2,92% podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne jest przekazywana do OFE.

W odróżnieniu od środków zgromadzonych na podstawowym koncie przyszłego emeryta w ZUS środki z subkonta (tak jak środki z OFE) są dzielone w przypadku:

• rozwodu,
• unieważnienia małżeństwa,
• ustania wspólności majątkowej w czasie trwania małżeństwa albo umownego wyłączenia lub ograniczenia wspólności ustawowej między posiadaczem subkonta a jego współmałżonkiem,
• śmierci osoby, dla której prowadzone jest subkonto w ZUS.

Co się dzieje z pieniędzmi zgromadzonymi na subkoncie w ZUS

W przypadku rozwodu, unieważnienia małżeństwa lub ustania wspólności majątkowej środki zgromadzone na subkoncie w ZUS, które przypadają byłemu współmałżonkowi w wyniku podziału majątku wspólnego małżonków, ZUS przekazuje w ramach wypłaty transferowej na subkonto byłego współmałżonka (nie wypłaca gotówki); wysokość wypłaty zależy od zapisów zawartych w dokumentach sądowych dotyczących podziału majątku wspólnego byłych współmałżonków.

Natomiast w przypadku śmierci osoby, dla której prowadzone jest w ZUS subkonto, dochodzi do tzw. dziedziczenia środków.

Jeśli w chwili śmierci osoba posiadająca subkonto pozostawała w związku małżeńskim, współmałżonek zmarłego otrzymuje w ramach wypłaty transferowej połowę środków znajdujących na subkoncie w ZUS w zakresie, w jakim środki te stanowiły przedmiot małżeńskiej wspólności majątkowej (nie ma więc wypłaty gotówki).

Pozostałe środki (albo wszystkie, jeśli osoba zmarła nie miała współmałżonka) ZUS przekazuje osobom wskazanym przez osobę zmarłą, a jeśli nie ma takich osób, środki te wchodzą w skład spadku.

Jeśli osoba ubezpieczona ma subkonto w ZUS i jednocześnie jest członkiem OFE, podział i wypłatę środków rozpoczyna OFE.
W takiej sytuacji w pierwszej kolejności należy złożyć wniosek we właściwym OFE, nie w ZUS.
Dopiero w ciągu 14 dni od podziału, który zrealizuje OFE, OFE przesyła do ZUS zawiadomienie o osobach, na rzecz których podzielił środki zgromadzone na rachunku, oraz o ich udziale w tych środkach. W ten sam sposób ZUS podzieli środki zapisane na subkoncie. Ma na to 3 miesiące od dnia, w którym dostanie zawiadomienie o podziale środków z OFE.

Ten proces przebiega inaczej, jeżeli osoba ubezpieczona nie jest już lub nigdy nie była członkiem OFE. Dotyczy to zarówno przypadku gdy ubezpieczony nie przystąpił nigdy do OFE jak i sytuacji, w której OFE przekazało już wszystkie zgromadzone pieniądze do ZUS na subkonto w ramach tzw. suwaka bezpieczeństwa.
OFE ma obowiązek rozpocząć taki proces na dziesięć lat przed osiągnięciem wieku emerytalnego przez członka OFE – czyli 50 lat dla kobiet i 55 lat dla mężczyzn. Robi to sukcesywnie przez dziesięć lat, a gdy już przekaże do ZUS wszystko, taka osoba jest wykreślana z Centralnego Rejestru Członów OFE.

Jak załatwić wypłatę z ZUS z subkonta zmarłego

Gdy cała drugofilarowa część składki emerytalnej jest na subkoncie w ZUS, proces wypłaty pieniędzy ZUS rozpocznie dopiero na wniosek osoby uprawnionej.

Taki wniosek należy złożyć na formularzu USS „Wniosek o transfer/wypłatę środków z subkonta osoby ubezpieczonej”.

ZUS wyjaśnił w specjalnym komunikacie, że nie może rozpocząć procedury przekazania pieniędzy z subkonta osobom uprawnionym bez wniosku, bo zgodnie z prawem w tej sprawie nie może działać z urzędu.

Jeśli osoba ubezpieczona złożyła w ZUS informację o tym, kogo wskazuje do otrzymania środków zgromadzonych na swoim subkoncie w ZUS, to po jej śmierci ZUS jedynie zawiadamia osoby uprawnione o tym, że mogą złożyć wniosek o wypłatę środków.

Ta sama zasada obowiązuje, gdy informację o osobach uprawnionych do dziedziczenia środków ZUS otrzymał z OFE po zakończeniu realizacji suwaka bezpieczeństwa (czyli po zwrocie wszystkich środków z OFE na subkonto w ZUS), jeśli osoba ubezpieczona złożyła takie wskazanie w OFE.

Gdy w ZUS nie ma takiej informacji, instytucja nie powiadomi nikogo o pieniądzach do odebrania.

Co ważne, roszczenie do ZUS o takie pieniądze nie ulega przedawnieniu czyli nie ma takiego terminu, w którym obligatoryjnie należy złożyć wniosek USS.

Oczywiście, jeśli osoba ubezpieczona w momencie, w którym osiągnęła powszechny wiek emerytalny (60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn), rezygnuje z aktywności zawodowej i przechodzi na emeryturę, to środki zgromadzone na jej subkoncie w ZUS, które uzyskała z tytułu tej aktywności, ZUS uwzględnia w podstawie przyznanego jej świadczenia emerytalnego.

Inaczej jest w przypadku osób ubezpieczonych, które korzystają z tzw. emerytur wcześniejszych. Środki zgromadzone na ich rachunku w OFE i zapisane na subkoncie w ZUS przekazywane są na dochody budżetu państwa. Jest to warunek niezbędny do tego, aby mogły one uzyskać tego rodzaju świadczenia.

Z kolei jeśli ZUS już zaczął wypłacać emeryturę należną z tytułu osiągnięcia ustawowego wieku emerytalnego, rodzina ma prawo do tzw. wypłaty gwarantowanej z ZUS, właśnie środków z subkonta. Natomiast po wypłaceniu 36. Emerytury po zmarłym emerycie z ZUS już nic się nikomu nie należy.