Koniec "kopciuchów". Od 1 stycznia 2026 roku całkowity zakaz palenia w piecu. Inaczej grozi mandat 500 zł, a nawet grzywna 5000 zł

• Wymiana "kopciuchów": szczegółowy zakaz i terminy
• Terminy graniczne w regionach
• Sankcje i grzywny
• Dofinansowanie z programu Czyste Powietrze

Wymiana "kopciuchów": szczegółowy zakaz i terminy

W Polsce przyspiesza proces wymiany przestarzałych kotłów, co jest wynikiem realizacji uchwał antysmogowych w kolejnych województwach. Jest to część unijnej strategii mającej na celu osiągnięcie neutralności klimatycznej do 2050 roku. W praktyce oznacza to, że tysiące gospodarstw domowych musi wkrótce zrezygnować z tzw. "kopciuchów" (pieców bez klasy lub o niskiej sprawności), które są głównym źródłem zanieczyszczenia powietrza.

Terminy graniczne w regionach

Obowiązujące uchwały antysmogowe działają już w większości kraju, m.in. w województwach: małopolskim, śląskim, pomorskim, kujawsko-pomorskim, zachodniopomorskim, wielkopolskim, łódzkim, opolskim, świętokrzyskim, mazowieckim i dolnośląskim. Do tej listy od 2026 roku dołączą kolejne regiony. Najważniejsze daty i zmiany:

• Podkarpackie (od 1 stycznia 2026 roku): Wchodzi w życie całkowity zakaz palenia w piecach bezklasowych (na węgiel i drewno), które nie spełniają żadnych norm emisyjnych. Kotły klasy 3. i 4. będą dopuszczalne do końca 2027 roku. Kotły klasy 5. (zamontowane przed 2020 roku) pozostaną legalne najdłużej.
• Śląskie (do końca 2025 roku): To kluczowy termin. Mieszkańcy muszą wymienić wszystkie pozaklasowe kotły, których eksploatację rozpoczęto między styczniem 2013 a sierpniem 2017 roku. Region ten od lat zmaga się z największym smogiem.
• Łódzkie (od początku 2026 roku): Wszystkie piece i kominki zainstalowane przed 1 maja 2018 roku będą wymagały montażu urządzeń filtrujących.
• Świętokrzyskie (od lipca 2026 roku): Wprowadzony zostanie surowszy zakaz — nie będzie można używać nawet kotłów klasy 5. Właściciele domów z możliwością podłączenia do sieci gazowej lub ciepłowniczej będą mieli obowiązek tego przyłączenia.
• Lubelskie (do końca 2026 roku): Właściciele kotłów klasy 3. i 4. mają czas na ich wymianę.

Sankcje i grzywny

Za złamanie przepisów antysmogowych grożą surowe kary. Każde rozpalenie w piecu niespełniającym wymogów jest traktowane jako wykroczenie:

• Mandat: Strażnicy miejscy mogą nałożyć karę do 500 zł przy każdej kontroli.
• Grzywna: W przypadku powtarzających się naruszeń, grozi grzywna do 5 000 złotych. Kara ta nie jest jednorazowa i może być nakładana wielokrotnie.

Dofinansowanie z programu Czyste Powietrze

Głównym źródłem wsparcia finansowego pozostaje program rządowy "Czyste Powietrze". Program jest skierowany do właścicieli domów jednorodzinnych lub wydzielonych lokali z odrębną księgą wieczystą. Dotacje można przeznaczyć na: wymianę starego pieca, montaż pompy ciepła, przyłączenie do sieci gazowej lub modernizację instalacji grzewczej. Wnioski należy składać w Narodowym Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW). Dotychczas złożono wnioski na kwotę ponad 38,8 mld zł, z czego wypłacono już 16,7 mld zł.