4 134 zł (a od 1 marca 2026 r. – 4 327 zł) po zmarłej osobie niepełnosprawnej przepadnie, jeżeli nie zdąży spełnić tego warunku. Absurdalne przepisy, które pozbawiają prawa do świadczenia z ZUS, bo uprawnieni umierają, zanim zdążą spełnić ten wymóg

• Świadczenie wspierające – komu przysługuje?
• Świadczenie wspierające – w jakiej wysokości przysługuje?
• Świadczenie wspierające – kto wydaje decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia, a kto ustala prawo do świadczenia?
• Świadczenie wspierające po zmarłej osobie niepełnosprawnej przepadnie, jeżeli nie zdąży ona spełnić tego warunku
• RPO: Osoby niepełnosprawne umierają, zanim uzyskają decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia, na podstawie której mogą ubiegać się w ZUS o przyznanie świadczenia wspierającego

Świadczenie wspierające – komu przysługuje?

Świadczenie wspierające przysługuje na podstawie ustawy z dnia z dnia 7.07.2023 r. o świadczeniu wspierającym – osobom niepełnosprawnym, które ukończyły 18 rok życia i posiadają decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia, w której ową potrzebę wsparcia określono na poziomie od 70-100 pkt.

Celem powyższego świadczenia, jest udzielenie osobom niepełnosprawnym, mającym potrzebę wsparcia, pomocy służącej częściowemu pokryciu wydatków związanych z zaspokojeniem szczególnych potrzeb życiowych tych osób.

Od powyższych zasad – ustawodawca zastrzegł jednak pewne wyjątki, zgodnie z którymi – świadczenie wspierające nie przysługuje, jeżeli:

• osoba niepełnosprawna została umieszczona w domu pomocy społecznej, w rodzinnym domu pomocy, zakładzie opiekuńczo-leczniczym, zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym, placówce zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku, zakładzie karnym, zakładzie poprawczym, areszcie śledczym albo schronisku dla nieletnich, jak również, jeżeli
• osobie niepełnosprawnej przysługuje za granicą świadczenie o podobnym charakterze do świadczenia wspierającego lub jej opiekunowi przysługuje za granicą świadczenie w związku ze sprawowaniem opieki, chyba, że dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Świadczenie wspierające – w jakiej wysokości przysługuje?

Świadczenie wspierające przysługuje co miesiąc – w zależności od ustalonego poziomu potrzeby wsparcia – w kwocie od 40% do maksymalnie 220% wysokości renty socjalnej. Aktualnie, tj. od 1 marca 2025 r. – renta socjalna opiewa na kwotę 1 878,91 zł, świadczenie wspierające przysługuje zatem w wysokości:

• w przypadku poziomu potrzeby wsparcia ustalonego na poziomie 95-100 pkt – 220% renty socjalnej, a zatem – 4 134 zł,
• 90-94 pkt – 180% renty socjalnej, a zatem – 3 382 zł,
• 85-89 pkt – 120% renty socjalnej, a zatem – 2 255 zł,
• 80-84 pkt – 80% renty socjalnej, a zatem – 1 503 zł,
• 75-79 pkt – 60% renty socjalnej, a zatem – 1 127 zł i odpowiednio
• 70-74 pkt – 40% renty socjalnej, a zatem – 752 zł.

Wysokość świadczenia wspierającego ustalonego w powyższy sposób, zaokrąglana jest do pełnych złotych w górę. W związku z coroczną waloryzacją świadczeń emerytalno-rentowych – od 1 marca 2026 r. ww. kwoty ulegną odpowiedniemu podwyższeniu (o wskaźnik waloryzacji emerytur i rent). Zgodnie z informacją opublikowaną przez Biuro Pełnomocnika Rządku do Spraw Osób Niepełnosprawnych – szacuje się, że od 1 marca br. świadczenie wspierające opiewać będzie na:

• ok. 788 zł – w przypadku poziomu potrzeby wsparcia ustalonego na poziomie 70-74 pkt,
• ok. 1 180 zł – przy 75-79 pkt,
• ok. 1 573 zł – przy 80-84 pkt,
• ok. 2 360 zł – przy 85-89 pkt,
• ok. 3 540 zł – przy 90-94 pkt i odpowiednio
• ok. 4 327 zł – przy 95-100 pkt.

Świadczenie wspierające – kto wydaje decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia, a kto ustala prawo do świadczenia?

Decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia, której posiadanie (i to pod warunkiem poziomu potrzeby wsparcia ustalonego w niej na wymaganym poziomie) – warunkuje prawo do ubiegania się o świadczenie wspierające – wydaje wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności (wojewoda) na wniosek osoby niepełnosprawnej, jej przedstawiciela ustawowego (np. opiekuna prawnego) albo za ich zgodą – na wniosek ośrodka pomocy społecznej lub centrum usług społecznych.

Na wydanie ww. decyzji – od dnia wpływu wniosku o jej wydanie – zgodnie z art. 6b⁴ ust. 5 ustawy z dnia 27.08.1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych – wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności ma 3 miesiące. Jak wynika z interwencji Rzecznika Praw Obywatelskich do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 lutego 2025 r. (znak III.7064.478.2024.JA) – termin ten, jest jednak niejednokrotnie drastycznie przekraczany przez organy orzecznicze na terenie całego kraju, nawet o kilkanaście miesięcy.

Po uzyskaniu decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia – celem ustalenia prawa do świadczenia wspierającego – należy następnie złożyć stosowny wniosek do ZUS, który zajmuje się przyznawaniem i wypłatą tego świadczenia.

Postępowanie w sprawie świadczenia wspierającego prowadzone jest przez ZUS w formie elektronicznej, a przyznanie świadczenia wspierającego nie wymaga wydania decyzji administracyjnej. Osoby ubiegające się o świadczenie otrzymują informację o jego przyznaniu za pośrednictwem PUE ZUS. Decyzje administracyjne wydawane są natomiast przez ZUS wyłącznie w przypadku odmowy przyznania świadczenia oraz uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia, a także w sprawach nienależnie pobranych świadczeń.

Świadczenie wspierające po zmarłej osobie niepełnosprawnej przepadnie, jeżeli nie zdąży ona spełnić tego warunku

Zgodnie z art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 7.07.2023 r. o świadczeniu wspierającym – w razie śmierci osoby uprawnionej do świadczenia wspierającego – świadczenie za pełny miesiąc w którym nastąpił zgon uprawnionego (o ile nie zostało ono mu już wypłacone) – przysługuje osobie, która wspólnie zamieszkiwała i gospodarowała ze zmarłym.

RPO: Osoby niepełnosprawne umierają, zanim uzyskają decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia, na podstawie której mogą ubiegać się w ZUS o przyznanie świadczenia wspierającego

Na problem nadmiernie „przeciągającej” się procedury uzyskiwania przez osoby niepełnosprawne decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia (na podstawie której można ubiegać się o świadczenie wspierające), zwrócił uwagę Rzecznik Praw Obywatelskich (RPO), w swojej interwencji do MRPiPS z dnia 3 lutego 2025 r. (pismo znak III.7064.478.2024.JA). Konkretnie – chodzi o drastyczne przekraczanie przez wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności 3-miesięcznego terminu na wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, który, dla ubiegających się o wsparcie osób niepełnosprawnych, niesie za sobą poważne konsekwencje. Jak poinformował RPO – skutkuje to bowiem pozbawieniem możliwości uzyskania przez osoby z niepełnosprawnościami niezbędnego wsparcia nie tylko w rozsądnym terminie, ale w ogóle, ponieważ – „istnieje duża grupa osób, które wystąpiły z wnioskami o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia i zmarły przed wydaniem rozstrzygnięcia przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności ze względu na długotrwałe procedowanie wniosku (powyżej 3 miesięcy), albo też uzyskały decyzję, ale zmarły w trakcie postępowania o ustalenie świadczenia wspierającego przez ZUS.” W związku ze znacznym „przeciąganiem” się postępowań w sprawie wydania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia – nierzadko zdarza się, że osoby niepełnosprawne (zwłaszcza te, które są już w wieku senioralnym) umierają, zanim uzyskają ww. decyzję, która pozwala im na ubieganie się o przyznanie świadczenia wspierającego w ZUS.

– „Każdorazowo śmierć osoby wnioskującej powoduje brak możliwości dochodzenia świadczenia. Natomiast opiekunowie, bliscy, krewni – którzy w czasie trwania postępowania świadczyli wsparcie osobie z niepełnosprawnością, także finansowe, oczekują wypłacenia świadczenia za okres od dnia złożenia wniosku o ustalenie potrzeby wsparcia do dnia śmierci osoby wnioskującej. Kwestia ta nie znajduje rozwiązania na gruncie obowiązującego prawa.” – wyjaśnił Rzecznik.

W odpowiedzi na ww. wystąpienie RPO (pismem z dnia 10 kwietnia 2025 r., znak BON-IV.070.16.2025) – w imieniu Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, ówczesny Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych, Łukasz Krasoń, poinformował, że – ustawodawca (w art. 69 ustawy o świadczeniu wspierającym) przewidział mechanizm pozwalający na ocenę funkcjonowania ustawy oraz dokonanie niezbędnych korekt. Na jego podstawie – ww. przegląd jest przygotowywany przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, a poruszone przez Rzecznika problemy są – w ramach tego przeglądu – analizowane. Po zakończeniu prac, przegląd wraz z rekomendacjami, ma zostać przekazany do akceptacji Rady Ministrów. W dniu 12 grudnia 2025 r. (pismem znak III.7064.478.2024.JA) – w związku z zakończeniem ww. przeglądu przez MRPiPS i przedstawieniem Radzie Ministrów rekomendacji w kwestii ewentualnej konieczności podjęcia działań korygujących w systemie udzielania świadczenia wspierającego – RPO ponowił swoje wystąpienie do MRPiPS (które skierował także równolegle do Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych), w którym zwrócił się z prośbą o przedstawienie wyników ww. ustaleń, treści rekomendacji, która została przyjęta przez Radę Ministrów w dniu 16 października 2025 r. oraz planowanych kierunków zmian systemowych oraz legislacyjnych w zakresie świadczenia wspierającego.

Jeżeli okaże się, że uwagi zgłoszone przez RPO, spotkały się z uznaniem MRPiPS, a w dalszej kolejności Rady Ministrów – istnieje więc szansa na zaostrzenie przepisów dotyczących terminu, w jakim wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, zobowiązane są do wydawania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, od której uzależnione jest prawo osoby niepełnosprawnej do ubiegania się o przyznanie świadczenia wspierającego.

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 7.07.2023 r. o świadczeniu wspierającym (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1429 z późn. zm.)
• Ustawa z dnia 27.08.1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 913 z późn. zm.)