REKLAMA
Zarejestruj się
REKLAMA
W mijającym roku Rzecznik Praw Obywatelskich kilkakrotnie zwracał się do Ministra Sprawiedliwości w zakresie urealnienia stawek minimalnych wyżywienia osób osadzonych w aresztach śledczych i zakładach karnych mając na względzie powszechnie odczuwalny wzrost cen żywności. Aktualnie obowiązujące przepisy znacznie ograniczają możliwość przygotowania posiłków o odpowiedniej jakości.
Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z zapytaniem, czy dla funkcjonariuszy Policji istnieją procedury, z których wynika obowiązek wsparcia psychologicznego dla uczestników i świadków wypadków drogowych. Oczekuje informacji czy policjanci są przeszkoleni jak postępować z takimi osobami.
Chaos legislacyjny, niejasne przepisy oraz trwający od lat kryzys konstytucyjny doprowadziły do sytuacji, w której od osób sprzedających nieruchomości żąda się dziś dziesiątek, a nawet setek tysięcy złotych podatku. Chodzi o podatników, którzy byli przekonani, że zgodnie z prawem korzystają ze zwolnienia z PIT, a więc nie muszą płacić podatku od sprzedaży mieszkania lub domu. W praktyce wpadli oni w tzw. „pułapkę” fiskusa. Problem dotyczy już ponad 19 tys. osób. Jest stanowisko Ministerstwa Finansów w tej sprawie.
Do Rzecznika Praw Obywatelskich kierowane są wnioski o zmianę przepisów dotyczących możliwości adopcji również osób pełnoletnich. Według obecnie obowiązujących uregulowań nie jest to możliwe. Jakie są powody postulowanych zmian?
REKLAMA
Rzecznik Praw Obywatelskich od kilku lat wskazuje na kwestie marginesu błędu przy karaniu kierowców za przekroczenie dozwolonej prędkości. Podnosi, iż błąd pomiaru zarówno urządzeń mierzących jak i wskaźników w autach wynosi 3 km/h. Jakie jest aktualne stanowisko Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji?
Definicja "szkoły najbliżej" dla ucznia z niepełnosprawnością jest przedmiotem sporów między rodzicami albo opiekunami dziecka a gminą. Odmienne interpretacje wynikają z obowiązku gminy dotyczącego zapewnienia bezpłatnego dowozu. Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił do Ministra Edukacji o doprecyzowanie przepisów i wprowadzenie rozwiązań dogodnych dla uczniów.
„Obowiązek zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu należy postrzegać jako instrument wyrównywania szans edukacyjnych i usuwania barier. Sposób realizacji transportu powinien zatem uwzględniać indywidualne potrzeby ucznia, jego bezpieczeństwo i dobrostan” – stwierdził RPO w wystąpieniu do MEN z 4 października 2026 r. Rzecznik domaga się przyznania zwrotu kosztów dowozu do szkoły dziecka z niepełnosprawnością większej liczbie rodziców – również tym, którzy wybrali dla swojego dziecka inną szkołę, niż ta położona najbliżej miejsca zamieszkania. „Najbliżej” ma być przy tym rozumiane nie tylko jako położone w najbliższej odległości, pod względem geograficznym.
Do Rzecznika Praw Obywatelskich wpłynęło pismo Stowarzyszenia Polski Instytut Głuchych dotyczących modelu orzekania o niepełnosprawności. Kolejna kwestia w nim podnoszona to problemy komunikacyjne podczas orzekania o niepełnosprawności. Na co zwrócono uwagę Rzecznikowi ?
REKLAMA
Rzecznik Praw Obywatelskich wielokrotnie zwracał się do PFRON w zakresie jakości wypożyczanego z Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych Sprzętu oraz jego niedostosowania do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Zasady wypożyczania w 2026 roku uległy zmianie.
Z informacji medialnych wynika, iż Krajowa Administracja Skarbowa korzysta celem przeprowadzania czynności sprawdzających dane uzyskane z Automatycznego Systemu Rozpoznawania Numerów Rejestracyjnych (ANPRS PL) z zainstalowanych kamer drogowych. Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się w tej sprawie z zapytaniem do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej.
Odbyło się pierwsze posiedzenie Komisji Ekspertów ds. Osób Starszych w nowej kadencji Rzecznika Praw Obywatelskich. Omówiono stan prac nad Konwencją o prawach osób starszych oraz ustalono czym komisja będzie się zajmować w roku 2027.
Rzecznik Praw Obywatelskich wystosował pismo do konsultanta krajowego w dziedzinie psychiatrii o zwrócenie uwagi na problemy związane z opiniami psychiatrycznymi w postępowaniach karnych. Jakie kwestie podniósł Rzecznik w swoim wystąpieniu?
Rzecznik Praw Obywatelskich zajmował się kwestią zgłoszenia, dotyczącego wątpliwości co do podstaw prawnych pobierania opłat za płatne parkowanie w latach 2022-2024. Na czym polegał problem wskazany przez sygnalistę?
Rzecznik Praw Obywatelskich od kilku lat, a w ostatnich miesiącach intensywniej zwraca się do Ministerstwa Cyfryzacji o przekazanie ustaleń dotyczących działań mających na celu walkę z dezinformacją i przeciwdziałaniu takim sytuacjom. Jakie są najświeższe informacje?
Rzecznik Praw Obywatelskich przedstawił kolejną opinię związaną z planowanymi przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji zmianami przepisów dotyczących pomieszczeń i przestrzeni przeznaczonych dla osób zatrzymanych lub doprowadzonych. Jakie kwestie wzbudzają niepokój RPO ?
Mając na względzie ostatnie wydarzenia na terenach placówek edukacyjnych Rzecznik Praw Obywatelskich ponownie zwrócił się do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej odnośnie do funkcjonowania ośrodków interwencji kryzysowej. Na co zwrócono uwagę w wystąpieniu?
Rzecznik Praw Obywatelskich pozytywnie ocenił projekt zmian ustaw o przeciwdziałaniu przemocy domowej, Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych mających na celu uproszczenie procedury Niebieskiej Karty. Jednocześnie wskazał kilka kwestii wymagających dopracowania.
Przepisy prawa o ruchu drogowym zobowiązują kierującego pojazdem do ustąpienia pierwszeństwa nie tylko pieszemu znajdującemu się na przejściu dla pieszych, ale również temu, który wchodzi na to przejście. Analogiczne zasady nie znalazły jednak odzwierciedlenia w przepisach ruchu drogowego w odniesieniu do rowerzystów. Z uwagi na to, że „przepisy w tym zakresie powinny być możliwie jednoznaczne, przewidywalne i dostosowane do realiów ruchu drogowego, zwłaszcza w miejscach, w których przecinają się tory ruchu pojazdów i osób korzystających z infrastruktury rowerowej” – z interwencją w tej sprawie i sugestią doprecyzowania regulacji (która skutkowałaby wprowadzeniem nowej zasady pierwszeństwa rowerzystów w stosunku do kierowców), do Ministerstwa Infrastruktury, wystąpił Rzecznik Praw Obywatelskich (RPO).
Ceny żywności wzrosły przez ostatnią dekadę o 74%. Stawki na więzienne posiłki o 25%. Od 2016 roku za obiad dla więźnia płacono minimalnie 4 zł. RPO alarmuje, że to za mało i że więźniowie dostają jedzenie monotonne, bez świeżych produktów. Do tego dochodzi ryzyko nieuznawania preferencji religijnych (np. wieprzowina dla muzułmanina). MS odrzuciło większość postulatów i chce zamknąć temat w 3 dni.
Od 1 września 2027 r. egzaminy klasyfikacyjne w edukacji domowej trzeba będzie zdawać wyłącznie stacjonarnie, w szkole, bez możliwości korzystania z Internetu. Rzecznik Praw Obywatelskich ostrzega, że zmiana zaskoczy rodziny, które przez lata legalnie korzystały z egzaminów online. Ale MEN odpowiada: to żadna nowość, tylko doprecyzowanie przepisów. Co to oznacza w praktyce?
Od 1 września 2025 r. liczba godzin lekcji religii w szkołach, została zmniejszona z dwóch godzin, do jednej godziny tygodniowo. Zmiana ta, została dokonana rozporządzeniem ministra edukacji, wydanym na podstawie upoważnienia zawartego w ustawie o systemie oświaty. Rzecznika Praw Obywatelskich (RPO), w swoim wystąpieniu do MEN poddał pod wątpliwość zgodność powyższych przepisów z Konstytucją, a w związku z brakiem (przez ponad rok) jakiejkolwiek odpowiedzi ze strony minister edukacji Barbary Nowackiej – w dniu 9 czerwca br., RPO skierował sprawę do Prezesa Rady Ministrów. W efekcie powyższego – w dniu 6 lipca br., MEN ustosunkowało się do wystąpienia rzecznika.
Nowelizacja ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2025 r. i wprowadziła do polskiego systemu prawnego tzw. rentę wdowią, dla niektórych seniorów, którym został (lub w przyszłości miał zostać) przyznany dodatek pielęgnacyjny w związku z ukończeniem przez nich 75 roku życia – skutkuje tym, że w praktyce, dodatek ten nie będzie im wypłacany (lub zostanie wypłacony w odpowiednio pomniejszonej wysokości), w związku z przekroczeniem ustawowego limitu wypłacanych im świadczeń. Czyli niejako – w związku ze zbyt dużymi dochodami (wynikającymi z wypłacaniem im w zbiegu kilku świadczeń), choć – co do zasady – dodatek pielęgnacyjny przysługuje z urzędu i nie jest uzależniony od kryterium dochodowego. W sprawie „iluzorycznego świadczenia, nieprzekładającego się na faktyczną poprawę sytuacji materialnej osób uprawnionych” do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej interweniował RPO.
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej poinformowało o rozpoczęciu prac legislacyjnych nad wprowadzeniem dodatku dopełniającego dla kolejnych grup rencistów niezdolnych do samodzielnej egzystencji (m.in. chorobowych). Z odpowiedzi udzielonej Rzecznikowi Praw Obywatelskich wynika, iż dalsze działania w tym zakresie uzależnione są od kwestii finansowych.
Nowe przepisy miały być finansowym ratunkiem dla tysięcy owdowiałych seniorów w Polsce. Tymczasem rzeczywistość okazała się brutalna. Skomplikowane procedury i opieszałość urzędów sprawiają, że niektórzy na ostateczną decyzję oraz wypłatę pełnych pieniędzy muszą czekać nawet ponad rok. W sprawę ostro wkroczył Rzecznik Praw Obywatelskich, który domaga się natychmiastowych wyjaśnień od ministerstwa.
RPO przedstawił Ministerstwu Zdrowia opinię do projektu nowelizacji ustawy o ochronie zdrowia psychicznego. W piśmie z 10 lipca 2026 r. wskazał, że projekt to istotny krok w dobrym kierunku – ale część propozycji wymaga poważnego dopracowania, zanim wejdą w życie. W ocenie RPO nowelizacja nie odpowiada na pytanie: jak powinien wyglądać cały model przymusowej hospitalizacji psychiatrycznej?
MKiDN odpowiedziało na wystąpienie RPO w sprawie opłaty reprograficznej od nowych smartfonów, tabletów, komputerów i dekoderów. Odpowiedź, opublikowaną 18 sierpnia 2026 r., można streścić jednym zdaniem: żadnych zmian już nie będzie. Resort nie tylko odrzucił postulat obniżenia opłaty, ale wprost zakwestionował samo założenie, na którym RPO oparł swoje pismo. Zostaje 1 procent od ceny netto.
W dniu 5 czerwca 2025 r. Rzecznik Praw Obywatelskich (RPO) skierował wystąpienie do Ministerstwa Edukacji Narodowej (MEN) w sprawie rozporządzenia, którym zmniejszono liczbę godzin religii w szkołach. W związku z brakiem odpowiedzi MEN na ww. interwencję – 9 czerwca 2026 r. została ona skierowana przez rzecznika do Prezesa Rady Ministrów.
Rodzice dorosłych dzieci, które wyprowadziły się z domu, coraz częściej składają skargi na decyzje gmin odmawiających im zwolnienia z opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Rzecznik Praw Obywatelskich (RPO), uważa, że takie praktyki mijają się z celem ustawy o Karcie Dużej Rodziny i powinny zostać zmienione. O przedstawienie swojego stanowiska w sprawie poproszono MRPiPS.
Choć prowadzenie działalności w mediach społecznościowych nie jest obowiązkiem samorządu, to jeśli się na to decyduje, musi pamiętać, że jest to działanie w ramach wykonywania władzy publicznej. Oznacza to m.in., że musi godzić się na krytykę obywatelską jako działanie społecznie pożyteczne i pożądane.
Sądy administracyjne uznają, że przekazanie darowizny bezpośrednio na rachunek wierzyciela obdarowanego – np. dewelopera – nie powinno pozbawiać prawa do zwolnienia podatkowego dla najbliższej rodziny. Rzecznik Praw Obywatelskich krytykuje praktykę fiskusa i apeluje o zmianę podejścia, wskazując, że obecna interpretacja prowadzi do nierównego traktowania podatników.
Sejm powołał w piątek mec. Sylwię Gregorczyk-Abram na stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich. Za jej kandydaturą było 233 posłów. Aby kandydatka zgłoszona przez KO i Lewicę mogła objąć tę funkcję, zgodę musi jeszcze wyrazić Senat. Według premiera Donalda Tuska „z całą pewnością” uzyska to poparcie.
Rzecznik Praw Obywatelskich zakwestionował kluczowy przepis projektu nowelizacji ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Chodzi o zastąpienie obecnego wymogu pobytu „dłużej niż dobę" nowym kryterium – zakwaterowania przez „co najmniej jedną noc". Problem? Nikt nie wie, kiedy dokładnie zaczyna się i kończy „noc" – zimą może to być już godzina 16:00. Jednocześnie RPO chwali pomysł zwolnienia z opłat osób z niepełnosprawnością w stopniu znacznym i ich opiekunów.
Jednorazowa wypłata zaległej emerytury, renty czy alimentów może pozbawić prawa do zasiłku z pomocy społecznej – ale to, na jak długo, zależy od tego, na jaki sąd trafisz. Jedne składy orzekające rozliczają taki dochód „wstecz" (za miesiące, których dotyczy), inne – „na przyszłość" (od dnia wypłaty). RPO przyłączył się do sprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym i domaga się uchwały, która skończy z tą loterią. Stawka? Realne pieniądze dla tysięcy najuboższych rodzin w Polsce.
Osoby niepełnosprawne korzystające z pomocy psów asystujących wciąż napotykają przeszkody w codziennym życiu. Do Rzecznika Praw Obywatelskich trafiają skargi na odmowy wstępu do restauracji, parków czy lekarza – mimo obowiązujących przepisów gwarantujących takie prawo. Dlaczego? Regulacje wprawdzie istnieją, ale nie przewidują sankcji ani skutecznego egzekwowanie prawa. Co robić teraz?
RPO wystąpił na początku czerwca do MRPiPS w sprawie dodatku dopełniającego. Po co? Bo wysoki dodatek przysługuje rencistom socjalnym – ale już nie osobom z rentą z tytułu niezdolności do pracy, nawet gdy są w tej samej sytuacji (całkowicie niezdolni do pracy i samodzielnej egzystencji). Rzecznik uważa, że to niesprawiedliwe i narusza konstytucję. Czy zatem będzie wyrównanie kwot i wysokie renty?
Masz obowiązek wpuścić zarządcę lub właściciela do mieszkania - w przeciwnym razie grozi Ci gigantyczna grzywna. Ministerstwo pracuje nad nowelizacją przepisów, która ma zlikwidować problem tzw. "dzikich lokatorów" oraz blokowania kontroli technicznych. Nowe uprawnienia budzą jednak potężne kontrowersje i opór Rzecznika Praw Obywatelskich. Czy to koniec prawa do prywatności w polskich realiach?
RPO w piśmie z 29 maja 2026 roku domaga się od ministra finansów ponownego rozpatrzenia sprawy ofiar tzw. ulgi meldunkowej. MFiG odmówiło wprowadzenia specjalnych rozwiązań dla poszkodowanych, mimo że Trybunał Konstytucyjny uznał przepisy za niezgodne z konstytucją. Fiskus nie chce wznawiać postępowań podatkowych, bo wyrok TK nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw. Kogo to dotyczy?
Rzecznik Praw Obywatelskich Marcin Wiącek zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrok WSA w Warszawie, który oddalił skargę obywatela na wezwanie UFG do zapłaty kary za brak OC. W skardze RPO przekonuje, że wezwanie UFG powinno mieć formę decyzji administracyjnej – tylko wtedy kierowcy będą mieli prawo do obrony. Sprawdź, dlaczego ta sprawa może dotyczyć każdego posiadacza samochodu.
Ojciec jest osobą z niepełnosprawnością. Nie udało mu się jednak przywrócić terminu na złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku w imieniu dziecka. Teraz sprawą zajmie się Sąd Najwyższy. Skargę w imieniu ojca złożył Rzecznik Praw Obywatelskich.
W dniu 20 kwietnia 2026 r. w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów został opublikowany projekt ustawy o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, autorstwa Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, którym rząd rozszerza krąg osób uprawnionych do świadczenia wychowawczego 800 plus. Opiekunowie dzieci, którzy dotychczas byli pominięci w ustawowym katalogu osób, którym przysługuje świadczenie i w sprawie których interweniował RPO – nie będą już musieli walczyć o przyznanie 800 plus w sądzie.
Mowa nawet o kilkudziesięciu tysiącach złotych. RPO skierował skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego w sprawie zasad przeliczania emerytur dla osób, które skorzystały z prawa do wcześniejszego przejścia na emeryturę przed 2013 rokiem. W wielu przypadkach nowo ustalona emerytura okazała się niższa od dotychczas pobieranej. Wyrok w tej sprawie może otworzyć drogę dla dziesiątek tysięcy emerytów do ubiegania się o rekompensatę za zaniżone świadczenia – korzystniejszą niż ta przewidziana w rządowej specustawie przeliczeniowej.
Ustawa o ochronie sygnalistów zobowiązuje do corocznego składania sprawozdania zawierającego dane statystyczne dotyczące zgłoszeń zewnętrznych. Sprawozdanie za poprzedni rok kalendarzowy należy złożyć do Rzecznika Praw Obywatelskich, w terminie do końca marca. Sprawdź, kto musi złożyć sprawozdanie.
Odsetki w wysokości 1 proc. dziennie sprawiły, że dług w wysokości 14,5 tys. zł urósł do ponad miliona złotych. Rzecznik Praw Obywatelskich skierował do Sądu Najwyższego skargę nadzwyczajną na nakaz zapłaty z 2002 r., wskazując na rażące naruszenie prawa i konstytucyjnych zasad sprawiedliwości społecznej.
Dotychczas rodzice, których roczne dochody przekraczały próg dochodowy, nie mogli skorzystać z dodatkowego świadczenia na dzieci, które przysługiwało od państwa. Sytuacja może się jednak zmienić. Ministerstwo Finansów przedstawi stanowisko w tej sprawie.
Stawki podatku od nieruchomości ustalane są rokrocznie przez jednostki samorządu terytorialnego, jednak nie mogą być one wyższe od stawek maksymalnych, ustalonych na danych rok przez Ministra Finansów. W praktyce – najczęściej – stanowią one równowartość ww. stawek maksymalnych. Zgodnie z nimi natomiast – stawka podatku od nieruchomości od szopy ogrodowej, jest niemal 10-krotnie wyższa od stawki podatku za budynek mieszkalny. Oznacza to, że właściciel 20-metrowej szopy ogrodowej, zapłaci od niej wyższy podatek niż ten, który jest zobowiązany uiścić od 100-metrowego domu. W sprawie kuriozalnych stawek podatku od szop ogrodowych, interweniował RPO.
Odmowa dziecku możliwości uczęszczania na zajęcia szkolne jest naruszeniem jego prawa do nauki i uniemożliwia realizację obowiązku szkolnego. Dyrektor szkoły musi wykonać postanowienie sądu w sprawie dopuszczenia ucznia do zajęć.
Posłowie chcą wprowadzić całkowity zakaz używania niektórych fajerwerków. Sprzeciwia się temu Rzecznik Praw Obywatelskich. Jego zdaniem taki zakaz byłby nadmiernym ograniczeniem wolności i praw jednostek.
Zaległe składki ZUS dla nieaktywnych firm. RPO interweniuje, MRPiPS wyjaśnia przepisy. Uszczegóławiając, chodzi o problem żądania opłacenia zaległych składek od przedsiębiorców faktycznie niewykonujących działalności, a niezgłaszających wykreślenia firmy z CEIDG, Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich podjęło interwencję a resort pracy odpowiedział.
Prawo spadkowe w Polsce jest skomplikowane, a odrzucenie spadku rodzi wiele pytań. Potwierdzają to kontrowersyjne wyroki sądów, jak np. niedawna sprawa, w której córka – mimo odrzucenia zadłużonego spadku po matce – została przez sąd uznana za spadkobierczynię i musiała zmierzyć się z wierzycielami. Tekst wyjaśnia, jak prawidłowo złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku, jakie są inne opcje (przyjęcie wprost lub z dobrodziejstwem inwentarza) i kto dziedziczy w dalszej kolejności. Porusza też kwestie ochrony małoletnich przed długami spadkowymi oraz ryzyka związanego z nieznajomością stanu majątku zmarłego. Artykuł zawiera komentarze ekspertów oraz odpowiedzi na praktyczne pytania: ile kosztuje odrzucenie spadku, gdzie to zrobić, który sąd jest właściwy i czy planowane są zmiany w przepisach na 2026 rok.
Osoby niesłusznie oskarżone w Polsce często latami walczą o oczyszczenie z zarzutów, ale nawet po uniewinnieniu nie mogą liczyć na automatyczne odszkodowanie. Rzecznik Praw Obywatelskich wskazuje, że obecne przepisy pozostawiają pokrzywdzonych bez realnej ochrony.
REKLAMA