Równość płac kobiet i mężczyzn. Rzecznik MŚP ostrzega: nowe przepisy to nadregulacja i problemy dla firm

• Narzędzie do wyceny stanowisk pracy – zdaniem MŚP to za mało
• Obowiązki mniejszych firm większe niż u dużych pracodawców?
• Sprawozdania, niejasne obowiązki i wysokie kary

Jedna z najważniejszych w tym roku zmian w prawie pracy wiąże się z wdrożeniem dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) dotyczącej równości wynagrodzeń dla mężczyzn i kobiet. Projekt odpowiedniej ustawy, przygotowany przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej został zaopiniowany przez Rzecznika MŚP. W swoim wystąpieniu Minister Agnieszka Majewska pozytywnie odnosi się do idei walki z dyskryminacją płacową ze względu na płeć (tzw. luką płacową). Z drugiej jednak strony zwraca uwagę, że projektowane przepisy wprowadzają skomplikowane obowiązki dla pracodawców oraz skutkują licznymi nadregulacjami. Będzie to szczególnie dotkliwe dla mniejszych przedsiębiorców, którzy nie dysponują odpowiednimi strukturami i narzędziami pozwalającymi na sprawną realizację wprowadzanych wymogów. Jak zauważa Agnieszka Majewska, na konieczność odpowiedniego podejścia do podmiotów z sektora MŚP zwraca uwagę sama dyrektywa. Tymczasem analiza treści projektu ustawy prowadzi do wniosku, że niektóre z proponowanych rozwiązań mogą budzić wątpliwości co do ich adekwatności i proporcjonalności.

Narzędzie do wyceny stanowisk pracy – zdaniem MŚP to za mało

Przykładem może być brzmienie art. 6, który przewiduje, że minister właściwy do spraw pracy udostępnia na swojej stronie internetowej narzędzie internetowe lub metodę umożliwiającą pracodawcom dokonanie oceny wartości stanowisk lub rodzaju pracy. W uzasadnieniu projektu mowa jest o poradniku oraz pliku w formacie Excel pozwalającym na dokonanie takiej oceny. Zdaniem Minister Majewskiej te potencjalnie przydatne rozwiązania nie są jednak wystarczające. Dlatego Rzecznik MŚP postuluje, by uzupełnić je o zobowiązanie wskazanego ministra do udzielenia wyjaśnień dotyczących przestrzegania przepisów projektowanej ustawy w celu zapewnienia jej jednolitego i przewidywalnego stosowania. Wzorem dla takiego postępowania mogłaby być instytucja objaśnień prawnych, o których mowa w ustawie Prawo przedsiębiorców.

Obowiązki mniejszych firm większe niż u dużych pracodawców?

Szereg wątpliwości wzbudza art. 7, który dotyczy obowiązków pracodawcy związanych z zasadami określania kryteriów ustalania wynagrodzeń pracowników, poziomów wynagrodzeń i ich wzrostu. Literalna lektura treści artykułu prowadzi do wniosku, że omawiana regulacja nakłada więcej obowiązków dla pracodawców zatrudniających mniej niż 50 pracowników. Niezależnie od koniecznych w tym względzie korekt Minister Majewska zauważa, że Dyrektywa uprawnia państwa członkowskie do pełnego zwolnienia pracodawców zatrudniających mniej niż 50 pracowników z obowiązku informowania ich o szczegółowych kryteriach progresji wynagrodzeń w firmie, a takiego zwolnienia nie przewiduje omawiany projekt ustawy. W opinii Rzecznika MŚP byłoby to optymalne rozwiązanie.

Bardziej restrykcyjne niż przewiduje to Dyrektywa są też przepisy art. 8 i art. 9, dotyczących udzielania przez pracodawcę informacji co do polityki wynagrodzeń.

Sprawozdania, niejasne obowiązki i wysokie kary

Projektowana ustawa zobowiązuje ponadto pracodawców zatrudniających co najmniej 100 pracowników do przekazywania cyklicznych sprawozdań z luki płacowej w danej firmie. Przepis art. 17, w którym mowa o przekazywaniu przez pracodawców w postaci elektronicznej „dodatkowych informacji wskazanych przez organ monitorujący”, nakłada natomiast na przedsiębiorców obowiązki, których treść i zakres nie zostały precyzyjnie określone, co rodzi ryzyko pojawienia się sporów interpretacyjnych.

Minister Majewska dostrzega przykłady nadmiernie rygorystycznych w porównaniu z brzmieniem Dyrektywy rozwiązań również w artykułach 22 i 24, określających krótkie terminy na udzielanie przez pracodawców żądanych informacji i wyjaśnień, które – jak wskazuje projektowana ustawa – mogą niekiedy być „szczegółowe” i „dodatkowe” w porównaniu do przekazanych wcześniej danych.

Rzecznik MŚP dodatkowo kwestionuje wysokość kar grzywny za naruszenie przepisów ustawy. Przekraczają one bowiem wysokość kar za wykroczenia przeciw prawom pracownika przewidzianą przez Kodeks pracy. Budzi to tym większe wątpliwości, że luka płacowa ze względu na płeć jest w Polsce istotnie mniejsza niż średnia unijna (odpowiednio 7,8% i 12% w roku 2023).