Co niesie za sobą separacja małżonków

Czy wystarczy separacja faktyczna

Ostatnio moje małżeństwo w ogóle się nie układa. Myślę o rozstaniu z mężem. Chciałabym od razu dostać rozwód, ale obawiam się, że będzie konieczne odbycie separacji, co, moim zdaniem, tylko niepotrzebnie przedłuży sprawę. Nie mamy dzieci. Czy w takim przypadku można zrezygnować z przeprowadzania sprawy o separację?

Tak

W takiej sytuacji wydanie orzeczenia w sprawie rozwodu nie musi być poprzedzone separacją prawną. Większe znaczenie będzie miało ustalenie, czy nastąpiła tzw. separacja faktyczna, która przesądza o trwałym i zupełnym rozkładzie pożycia, co z kolei stanowi przesłankę orzeczenia rozwodu. Czytelniczka twierdzi bowiem, że jest to małżeństwo bezdzietne. Można więc stwierdzić, że nie będzie też zachodziła przesłanka negatywna dotycząca dzieci. Zgodnie bowiem z obowiązującymi przepisami, mimo zupełnego i trwałego rozkładu pożycia rozwód nie jest dopuszczalny, jeśli wskutek niego miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków albo jeżeli z innych względów orzeczenie rozwodu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Podstawa prawna

• Art. 56 ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. nr 9, poz. 59 z późn. zm.).

Czy mieszkanie należy do majątku osobistego

Kilkanaście miesięcy temu sąd orzekł separację. W związku z tym wyprowadziłem się z mieszkania żony. Najpierw wynajmowałem mieszkanie, a następnie z pieniędzy zaoszczędzonych w czasie separacji i kredytu kupiłem małe lokum. Ostatnio pogodziliśmy się z żoną i myślimy o zniesieniu separacji. Czy kupione przeze mnie mieszkanie może należeć do mojego majątku osobistego?

Tak

W przedstawionej przez czytelnika sytuacji mieszkanie kupione przez niego w czasie separacji także po zniesieniu separacji będzie stanowić składnik jego majątku osobistego.

Orzeczenie separacji rodzi wiele skutków prawnych w sferze majątkowej. Powoduje powstanie pomiędzy małżonkami rozdzielności majątkowej. Oznacza to, że wspólność majątkowa, wynikająca z faktu zawarcia małżeństwa, przekształca się z mocy samego prawa we współwłasność w częściach ułamkowych dotychczasowego majątku wspólnego. W związku z tym z chwilą orzeczenia separacji małżonkowie stają się współwłaścicielami dotychczasowego majątku wspólnego w częściach równych, na zasadach uregulowanych zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego.

Z kolei skutkiem zniesienia separacji jest przywrócenie wspólności ustawowej. Z powrotem powstaje więc ustrój małżeńskiej wspólności majątkowej. Obowiązuje on na przyszłość, nie obejmuje więc przedmiotów majątkowych nabytych przez każde z małżonków w czasie obowiązującej ich rozdzielności. Jednak przedmioty mogą być w późniejszym czasie włączone do wspólności z ograniczeniami wynikającymi z przepisów, gdy małżonkowie wyrażą taką wolę, zawierając stosowną umowę majątkową o rozszerzeniu wspólności. Jeśli więc czytelnik będzie chciał, aby kupione przez niego mieszkanie należało do majątku wspólnego, to będzie mógł stosowną umową wprowadzić je w skład majątku wspólnego. W przeciwnym razie będzie stanowiło składnik jego majątku osobistego.

Podstawa prawna

• Art. 47, art. 49, art. 61⁶ ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. nr 9, poz. 59 z późn. zm.).

Czy można zastosować datę wsteczną

Kilka miesięcy temu rozstałam się z mężem. Nie mamy jeszcze orzeczonej separacji, a tym bardziej rozwodu. Chciałabym w pierwszej kolejności uregulować kwestię rozdzielności majątkowej. Mąż nie chce podpisać umowy w tej sprawie u notariusza. Muszę więc wnieść sprawę do sądu. Czy to prawda, że w ten sposób można załatwić zniesienie wspólności majątkowej z datą wsteczną?

Tak

Rzeczywiście, kiedy współmałżonek nie chce podpisać umowy w sprawie zniesienia wspólności majątkowej i wprowadzenia systemu rozdzielności majątkowej, nie pozostaje nic innego, jak wniesienie sprawy do sądu. Z ważnych powodów każdy z małżonków może bowiem żądać ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej. W takich przypadkach rozdzielność majątkowa powstaje z dniem oznaczonym w wyroku, który ją ustanawia. W wyjątkowych wypadkach sąd może ustanowić rozdzielność majątkową z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa. Może to mieć miejsce w szczególności wtedy, gdy małżonkowie nie żyją już razem. A tak jest w sytuacji przedstawionej przez czytelniczkę, która twierdzi, że rozstała się z mężem kilka miesięcy temu. Można więc przyjąć, że od tego czasu pozostaje z nim w separacji faktycznej, co może stanowić podstawę orzeczenia rozdzielności majątkowej z datą wsteczną.

Podstawa prawna

• Art. 52 ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. nr 9, poz. 59 z późn. zm.).

Czy sąd orzeka o władzy rodzicielskiej

Od dłuższego czasu mój mąż zaniedbywał rodzinę i popadł w alkoholizm. Przy wychowywaniu dzieci w ogóle nie pomagał, tylko przeszkadzał. Z tego powodu wniosłam sprawę o odebranie mu władzy rodzicielskiej nad naszymi dziećmi. Następnie złożyłam pozew o separację. Teraz dowiaduję się, że sąd zawiesił postępowanie dotyczące władzy rodzicielskiej. Co to oznacza? Czy ta sprawa będzie w jakiś sposób załatwiona?

Tak

W wyroku orzekającym separację sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków oraz orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków obowiązany jest do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy jednemu z rodziców ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do dziecka.

Jeżeli sprawa o separację jest w toku, nie może być wszczęte odrębne postępowanie dotyczące władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi dziećmi stron. W razie potrzeby orzeczenia o władzy rodzicielskiej stosuje się przepisy o postępowaniu zabezpieczającym.

Postępowanie w sprawie dotyczącej władzy rodzicielskiej wszczęte przed wytoczeniem powództwa o separację ulega z urzędu zawieszeniu, a o władzy rodzicielskiej przez cały czas trwania sprawy o rozwód lub o separację sąd orzeka w postępowaniu zabezpieczającym. Sąd postanowi podjąć postępowanie dotyczące władzy rodzicielskiej, jeżeli w prawomocnym orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie o separację nie będzie postanowień dotyczących władzy rodzicielskiej. W przeciwnym wypadku postępowanie ulega umorzeniu.

Podstawa prawna

• Art. 445 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).

Czy mąż zapłaci alimenty w czasie separacji

Moja córka wniosła pozew o separację i prawdopodobnie wina za rozkład pożycia małżeńskiego zostanie przypisana jej mężowi. Dotychczas nie pracowała i była na utrzymaniu męża. Został jej jeszcze rok studiów. Zastanawiamy się, kto będzie miał obowiązek utrzymywania jej. Oboje z żoną mamy bardzo niskie dochody i nie będziemy w stanie jej pomóc. Czy po orzeczeniu separacji mąż będzie miał obowiązek alimentacyjny?

Tak

Wszystko wskazuje na to, że córka czytelnika nie zostanie uznana za wyłącznie winną rozkładu pożycia małżeńskiego. W związku z tym, będzie mogła domagać się od męża alimentów.

Obowiązek jednego małżonka do dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa albo po orzeczeniu separacji wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka, w tym rodziców.

Małżonek, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i który znajduje się w niedostatku, może żądać od byłego małżonka dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego. Córka naszego czytelnika jest studentką i do ukończenia studiów pozostał jej jeszcze rok. Z tego powodu nie jest w stanie podjąć stałego zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Jednocześnie musi ponosić wydatki na swoje utrzymanie. Jej mąż po orzeczeniu separacji nadal będzie miał obowiązek alimentacyjny wyprzedzający taki obowiązek rodziców.

Podstawa prawna

• Art. 60, art. 130 ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. nr 9, poz. 59 z późn. zm.).

Czy żona będzie dziedziczyć

Postanowiłem rozstać się z żoną. Mamy już orzeczoną separację. Zastanawiam się, co się stanie, jeśli umrę. Nie sporządziłem jeszcze żadnego testamentu. Czy w takiej sytuacji małżonka nadal będzie po mnie dziedziczyć?

Nie

Jednym ze skutków prawnych orzeczenia przez sąd separacji jest odsunięcie małżonka od dziedziczenia ustawowego po zmarłym małżonku.

Do dziedziczenia ustawowego dochodzi, gdy spadkodawca, który umarł, nie pozostawił po sobie testamentu. Także w przypadku gdy osoby powołane do dziedziczenia nie chcą lub nie mogą dziedziczyć, może mieć miejsce dziedziczenie ustawowe i dotyczyć może ono części lub całości spadku. W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek. Dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż 1/4 całości spadku. Nie ulega więc wątpliwości, że osobą uprawnioną do dziedziczenia ustawowego jest małżonek zmarłego spadkodawcy. Nie dotyczy to jednak małżonka pozostającego w separacji.

Czytelnik nie musi obawiać się, że żona pozostająca w separacji będzie po nim dziedziczyć. Będzie tak zarówno wtedy, gdy sporządzi on testament, w którym ją pomnie, jak i w przypadku gdy nie wyrazi on w ten sposób swojej ostatniej woli.

Podstawa prawna

• Art. 931 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 ze zm.).

Czy trzeba zapłacić 600 zł

Zamierzam złożyć pozew o separację. Moja żona nie zgadza się na nią. Ile trzeba będzie zapłacić w sądzie za przeprowadzenie separacji? Czy to prawda, że opłata wynosi 600 zł?

Tak

Rzeczywiście w przypadku separacji spornej jest to stała opłata, wynosząca 600 zł. Obecnie nie można liczyć na jej obniżenie po zakończeniu sprawy.

Poza tym należy liczyć się z dodatkowymi kosztami. W sprawach o rozwód, o separację lub o unieważnienie małżeństwa, w razie zasądzenia alimentów na rzecz małżonka w orzeczeniu kończącym postępowanie w instancji, pobiera się od małżonka zobowiązanego opłatę stosunkową od zasądzonego roszczenia, a w razie nakazania eksmisji jednego z małżonków albo podziału wspólnego majątku pobiera się także opłatę w wysokości przewidzianej od pozwu lub wniosku w takiej sprawie.

Podstawa prawna

• Art. 26 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. nr 167, poz. 1389).

MONIKA BURZYŃSKA