TSUE: pierwszą kopię dokumentacji medycznej pacjent musi dostać za darmo

• Pacjent żąda kopii dokumentacji medycznej - lekarz chce za to opłaty
• Pytanie prejudycjalne do TSUE
• Wyrok i argumentacja TSUE

Pacjent żąda kopii dokumentacji medycznej - lekarz chce za to opłaty

Sprawa, która trafiła do TSUE rozpoczęła się w ten sposób, że pacjent w Niemczech wystąpił do swojej dentystki o wydanie kopii dokumentacji medycznej w celu pociągnięcia jej do odpowiedzialności za zarzucane jej błędy popełnione przy świadczeniu na jego rzecz usług dentystycznych. Dentystka zażądała jednak, aby pokrył on koszty związane z dostarczeniem kopii dokumentacji medycznej, jak przewiduje to prawo niemieckie. Uznając, że przysługuje mu prawo do bezpłatnej kopii, pacjent wniósł sprawę do sądu niemieckiego. 

Pytanie prejudycjalne do TSUE

W tym kontekście niemiecki federalny trybunał sprawiedliwości skierował pytania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości. Sąd niemiecki uważa bowiem, że rozstrzygnięcie sporu zależy od wykładni przepisów prawa Unii, a mianowicie ogólnego rozporządzenia o ochronie danych (RODO) - [Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (tzw. ogólne rozporządzenie o ochronie danych)]. 

Pytania prejudycjalne niemieckiego federalnego trybunału sprawiedliwości:

 1. Czy art. 15 ust. 3 zdanie pierwsze w zw. z art. 12 ust. 5 RODO należy interpretować w ten sposób, że administrator (w niniejszym przypadku: lekarz prowadzący) nie jest zobowiązany do bezpłatnego dostarczenia osobie, której dane dotyczą (w niniejszym przypadku: pacjentowi), pierwszej kopii jej danych PL STRESZCZENIE WNIOSKU O WYDANIE ORZECZENIA W TRYBIE PREJUDYCJALNYM – SPRAWA C-307/22 2 osobowych przetwarzanych przez administratora, jeżeli osoba, której dane dotyczą, nie żąda takiej kopii dla celów, o których mowa w motywie 63 zdanie pierwsze RODO, mianowicie uzyskania świadomości przetwarzania swoich danych osobowych i możliwość weryfikacji zgodności przetwarzania z prawem, lecz w innym – niezwiązanym z ochroną danych osobowych, choć również uzasadnionym – celu (w niniejszym przypadku: uprawdopodobnienie istnienia roszczeń z tytułu błędu medycznego)? 

2. W przypadku udzielenia odpowiedzi przeczącej na pytanie pierwsze:

a) Czy również przepis krajowy państwa członkowskiego, który został uchwalony przed wejściem w życie ogólnego rozporządzenia o ochronie danych, może być uznany za zgodne z art. 23 ust. 1 lit. i) RODO ograniczenie wynikającego z art. 15 ust. 3 zdanie pierwsze w zw. z art. 12 ust. 5 RODO prawa do bezpłatnego dostarczenia kopii danych osobowych przetwarzanych przez administratora? 

b) W przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej na pytanie drugie lit. a): Czy art. 23 ust. 1 lit. i) RODO należy interpretować w ten sposób, że wskazane w nim prawa i wolności innych osób obejmują również ich interes w zwolnieniu z kosztów związanych z wydaniem kopii danych na podstawie art. 15 ust. 3 zdanie pierwsze RODO i z innych wydatków poniesionych w związku z udostępnieniem kopii? 

c) W przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej na pytanie drugie lit. b): Czy uregulowanie krajowe, które w stosunku lekarz – pacjent przewiduje zawsze i niezależnie od konkretnych okoliczności danego przypadku, że lekarzowi przysługuje wobec pacjenta roszczenie o zwrot kosztów w przypadku jeśli lekarz wyda pacjentowi kopię jego zawartych w dokumentacji medycznej danych osobowych, może być uznane za zgodne z art. 23 ust. 1 lit. i) RODO ograniczenie wynikających z art. 15 ust. 3 zdanie pierwsze w zw. z art. 12 ust. 5 RODO obowiązków i praw? 

3. W przypadku udzielenia odpowiedzi przeczącej na pytanie pierwsze i odpowiedzi przeczącej na pytania drugie lit. a), drugie lit. b) lub drugie lit. c): Czy roszczenie, o którym mowa w art. 15 ust. 3 zdanie pierwsze RODO, w stosunku lekarz – pacjent obejmuje roszczenie o przekazanie kopii wszystkich części dokumentacji medycznej zawierających dane osobowe pacjenta, czy też dotyczy ono jedynie wydania kopii danych osobowych pacjenta jako takich, pozostawiając jednocześnie do uznania lekarza przetwarzającego dane, w jaki sposób zestawia on dane dla danego pacjenta?

Wyrok i argumentacja TSUE

Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku wydanym 26 października 2023 r. przypomniał, że RODO ustanawia prawo pacjenta do uzyskania pierwszej kopii jego dokumentacji medycznej bez ponoszenia, co do zasady, kosztów.

Administrator może pobrać opłatę tylko wtedy, gdy pacjent uzyskał już bezpłatnie pierwszą kopię swoich danych i ponownie występuje z takim wnioskiem. 

Daną dentystkę należy uznać za administratora danych osobowych jej pacjenta. Jako taka jest ona zobowiązana do bezpłatnego dostarczenia mu pierwszej kopii jego danych. Zdaniem TSUE pacjent nie ma obowiązku uzasadniania swojego wniosku. 

Przepisy krajowe, nawet w celu ochrony interesów gospodarczych lekarzy prowadzących, nie mogą obciążać pacjenta kosztami pierwszej kopii jego dokumentacji medycznej. 

Źródło: Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 26 października 2023 r. - sygn. C-307/22.