Darowizna spółdzielczego prawa z majątku wspólnego bez podatku? Oto bezpieczna ścieżka przekazania nieruchomości w rodzinie

• Zasady prawne: darowizna i wspólność majątkowa
• Grupa podatkowa i zwolnienie – pełna ulga dla rodzeństwa
• Neutralność zgody małżonka – niuanse prawne z dużymi konsekwencjami
• Praktyczne znaczenie interpretacji – co powinni wiedzieć podatnicy?
• Prosta darowizna, duża ulga podatkowa

W dniu 16 lipca 2025 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wydał interpretację indywidualną o sygnaturze 0111-KDIB2-2.4015.82.2025.1.MM dotyczącą skutków podatkowych darowizny spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego. Interpretacja ta, choć techniczna, niesie ze sobą istotne implikacje praktyczne dla tysięcy Polaków dokonujących darowizn w obrębie rodziny, zwłaszcza gdy w grę wchodzi majątek wspólny małżonków.

Z wniosku wynika, że spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu było nabyte na zasadach wspólności majątkowej przez siostrę wnioskodawczyni i jej męża. Kobieta ta zamierzała podarować lokal swojej siostrze, a jej mąż miał wyrazić zgodę na darowiznę. Wątpliwość dotyczyła tego, czy w takiej sytuacji darowizna będzie w całości zwolniona z podatku, czy też konieczne będzie częściowe opodatkowanie z uwagi na udział męża darczyńczyni w majątku wspólnym.

Zasady prawne: darowizna i wspólność majątkowa

Kwestia darowizny w obrębie majątku wspólnego małżonków zawsze budzi wątpliwości, zwłaszcza w kontekście prawa podatkowego. Podstawową zasadą, która ma zastosowanie w tej sytuacji, jest to, że majątek nabyty w trakcie trwania małżeństwa – jeśli nie zawarto intercyzy – wchodzi w skład ustawowej wspólności majątkowej. Oznacza to, że każde nabyte przez jednego z małżonków prawo, np. spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, jest wspólną własnością obojga małżonków, niezależnie od tego, kto fizycznie podpisał umowę zakupu. Taka konstrukcja prawna prowadzi do sytuacji, w której jeden z małżonków nie może swobodnie rozporządzać tym majątkiem – wymagana jest zgoda drugiego. To właśnie reguluje art. 37 § 1 pkt 4 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, wskazując, że darowizna z majątku wspólnego (poza drobnymi, zwyczajowo przyjętymi) wymaga uprzedniej lub późniejszej zgody drugiego małżonka.

Nie oznacza to jednak, że zgoda ta czyni małżonka stroną umowy darowizny – co jest kluczowe w kontekście podatku od spadków i darowizn. Taki niuans prawny ma ogromne znaczenie praktyczne. W opisywanej sprawie mąż siostry wnioskodawczyni (czyli szwagier obdarowanej) udziela jedynie wymaganej przepisami zgody na dokonanie darowizny przez swoją żonę – nie przekazuje samodzielnie żadnych praw, ani nie figuruje jako darczyńca w treści aktu notarialnego. Interpretacja podatkowa jasno wskazuje, że taka zgoda pozostaje neutralna podatkowo – nie wywołuje skutków podatkowych po stronie męża, a tym samym nie zmienia relacji podatkowej pomiędzy darczyńcą a obdarowanym. To istotne, ponieważ tylko siostra obdarowanej należy do tzw. „grupy zerowej” uprawniającej do pełnego zwolnienia z podatku, natomiast szwagier już nie. Gdyby formalnie stał się współdarczyńcą – mogłoby to rodzić obowiązek podatkowy dla połowy wartości darowizny.

Grupa podatkowa i zwolnienie – pełna ulga dla rodzeństwa

Zgodnie z ustawą o podatku od spadków i darowizn, osoby należące do tzw. grupy zerowej – czyli najbliżsi członkowie rodziny, tacy jak małżonkowie, dzieci, rodzice i rodzeństwo – mogą korzystać z całkowitego zwolnienia z podatku. W przypadku darowizn, warunkiem jest zgłoszenie ich w odpowiednim terminie do urzędu skarbowego, chyba że umowa została zawarta w formie aktu notarialnego. Wtedy obowiązek zgłoszeniowy nie występuje. Taka forma jest zresztą obowiązkowa w przypadku przekazywania spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu – jak w niniejszej sprawie.

Dyrektor KIS potwierdził, że darowizna udzielona przez siostrę, dokonana w formie aktu notarialnego, nie wymaga żadnego dodatkowego działania po stronie obdarowanej – zwolnienie następuje z mocy prawa. Ponieważ tylko siostra była formalnie stroną umowy darowizny, a mąż wyraził jedynie zgodę – nie powstaje żaden obowiązek podatkowy wobec urzędu skarbowego. Taka wykładnia przepisów to istotna wiadomość dla wszystkich rodzin, które chcą w bezpieczny, prawnie zgodny sposób przekazywać nieruchomości między sobą, bez niepotrzebnego ryzyka fiskalnego.

Neutralność zgody małżonka – niuanse prawne z dużymi konsekwencjami

Jednym z najważniejszych aspektów tej interpretacji jest rozróżnienie między formalnym darczyńcą a osobą wyrażającą zgodę na czynność z majątku wspólnego. Chociaż obie role mogą wydawać się z pozoru podobne – różnica między nimi jest zasadnicza z punktu widzenia prawa podatkowego. Tylko osoba będąca stroną umowy darowizny (czyli podpisująca akt jako darczyńca) wpływa na ustalenie obowiązku podatkowego po stronie obdarowanego. Osoba, która jedynie wyraża zgodę, nie przekazuje swojego majątku, a więc nie jest uznawana za darczyńcę w świetle ustawy o podatku od spadków i darowizn.

W praktyce oznacza to, że nawet jeśli majątek był wspólny, a darowizna dotyczyła rzeczy objętej współwłasnością, to kluczowe jest, kto został wskazany jako darczyńca w akcie notarialnym. Takie podejście chroni podatnika przed nadmiernym formalizmem i pozwala zachować preferencyjne warunki podatkowe – oczywiście pod warunkiem, że konstrukcja prawna darowizny została prawidłowo przygotowana przez notariusza i nie ma wątpliwości co do faktycznego zakresu oświadczeń woli stron.

Praktyczne znaczenie interpretacji – co powinni wiedzieć podatnicy?

Interpretacja z 16 lipca 2025 r. ma nie tylko znaczenie indywidualne, ale również edukacyjne. Pokazuje, jak ważne jest precyzyjne zaplanowanie czynności prawnej i podatkowej, nawet w obrębie rodziny. Wiele osób błędnie sądzi, że darowizna nieruchomości z majątku wspólnego zawsze będzie rodzić obowiązek podatkowy, jeśli obdarowanym nie jest najbliższy krewny obojga małżonków. Tymczasem – jak pokazuje ta sprawa – wystarczy zadbać o to, aby stroną był tylko ten małżonek, który jest spokrewniony z obdarowanym.

Co istotne, takie podejście może być wykorzystane także w innych konfiguracjach rodzinnych, o ile zachowane zostaną wymogi formalne. Forma aktu notarialnego nie tylko zabezpiecza interesy stron, ale też wyłącza obowiązek zgłoszenia do urzędu skarbowego – co z kolei eliminuje ryzyko spóźnienia czy błędów formalnych. Dla osób planujących darowiznę nieruchomości w rodzinie, ta interpretacja jest niezwykle pomocna – daje gotową instrukcję postępowania, zatwierdzoną przez organ podatkowy.

Prosta darowizna, duża ulga podatkowa

Interpretacja Dyrektora KIS z 16 lipca 2025 r. jasno potwierdza, że darowizna spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego dokonana przez jednego z małżonków, za zgodą drugiego, może być w pełni zwolniona z podatku od spadków i darowizn, jeżeli obdarowany należy do najbliższej rodziny – jak w przypadku rodzeństwa. Kluczowe jest prawidłowe sformułowanie umowy, właściwa forma aktu notarialnego oraz zachowanie zgodności z przepisami Kodeksu rodzinnego.

Dla tysięcy podatników w Polsce, którzy rozważają przekazanie mieszkania lub innej nieruchomości członkom rodziny, ta interpretacja stanowi realną pomoc i rozwiewa wątpliwości dotyczące opodatkowania takich czynności. Warto ją znać – i wykorzystać zgodnie z obowiązującym prawem.