Matczyna emerytura 2024 – ile wynosi? Kto i jak może otrzymać? [ZUS wyjaśnia]

• Matczyna emerytura (mama 4+) to rodzicielskie świadczenie uzupełniające
• Ile wynosi emerytura matczyna?
• Trzeba złożyć wniosek
• Masz dodatkowe dochody – powiadom ZUS
• Potrzebne dokumenty

Matczyna emerytura (mama 4+) to rodzicielskie świadczenie uzupełniające

Popularne określenie tego świadczenia, to mama 4+ ale ta emerytura nie jest zarezerwowana tylko dla kobiet. Takie samo prawo do niej ma ojciec dzieci, jeżeli mamy zabrakło. W przypadku śmierci matki dzieci albo porzucenia przez nią dzieci pieniądze z  ZUS może otrzymywać ojciec. 

- Ideą tego programu, który popularnie określany jest, jako Mama 4+, jest zapewnienie podstawowych środków do życia kobietom, które zrezygnowały z pracy lub jej w ogóle nie podjęły, bo zajmowały się wychowywaniem dzieci. Tym samym pracowały za krótko i nie nabyły prawa do gwarantowanej minimalnej emerytury – wyjaśnia Iwona Kowalska-Matis regionalny rzecznik prasowy ZUS na Dolnym Śląsku. 

Według rzeczniczki, o dodatkowe pieniądze z ZUS mogą ubiegać się nie tylko kobiety, które urodziły i wychowały lub wychowały, co najmniej czworo dzieci, osiągnęły 60 lat i nie mają niezbędnych środków utrzymania, ale po spełnieniu określonych warunków również mężczyźni. Rodzicielskie świadczenie uzupełniające może być przyznane ojcom po 65 roku życia w przypadku śmierci matki albo porzucenia przez nią dzieci lub długotrwałego zaprzestania wychowania dzieci.

RSU dostaje bardzo niewielu mężczyzn. Wśród osób pobierających rodzicielskie świadczenia uzupełniające - 99,9 proc. to kobiety, a 0,1 proc.- mężczyźni. Na Dolnym Śląsku w 2022 roku RSU dostawało zaledwie 3 ojców. W 2021 było ich 14. W całym kraju świadczenie to dostaje około 60 tys. osób. W 2022 - 56,4 tys., 2021 - 55,5 tys.

Ile wynosi emerytura matczyna?

- Natomiast w przypadku, gdy ktoś ma swoją emeryturę w kwocie niższej niż najniższa emerytura minimalna, świadczenie uzupełniające stanowi dopełnienie otrzymywanej od nas wypłaty do kwoty najniższej emerytury – opowiada Kowalska-Matis. 

Oznacza to, że kwota rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego będzie równa różnicy pomiędzy najniższą emeryturą (1780,96 zł brutto) a wysokością pobieranej emerytury albo renty. Na przykład, jeśli obecnie pobieramy rentę w wysokości 1000 zł brutto, to świadczenie uzupełniające zostanie przyznane w kwocie 780,96 zł brutto – wyjaśnia rzeczniczka.

Jak podaje Kowalska-Matis większość kobiet nie dostaje tej specjalnej emerytury w pełnej wysokości, tylko korzysta z dopłaty. To te mamy, które były w stanie pogodzić wychowywanie dzieci z pracą, ale nie wypracowały zbyt wysokiej własnej emerytury. Średnia przeciętna wypłata to 739 zł. brutto. Średni wiek osób, które to świadczenie dostają to 69 lat.

Trzeba złożyć wniosek

Rodzicielskie świadczenie uzupełniające przyznawane jest na wniosek przez Prezesa ZUS lub Prezesa KRUS. Do wniosku (w ZUS formularz ERSU) należy dołączyć m.in. oświadczenie o sytuacji osobistej, rodzinnej, majątkowej i materialnej (w ZUS druk ERU), zaświadczenia potwierdzające osiągane dochody oraz inne dokumenty, które mogą mieć wpływ na przyznanie prawa do świadczenia. Zanim Prezes ZUS lub Prezes KRUS podejmie decyzję o przyznaniu świadczenia, ustali, czy spełniony jest warunek nieposiadania dochodu zapewniającego niezbędne środki utrzymania. Niezbędne środki utrzymanie ocenia się na tle wysokości najniższej emerytury. Przy ocenie prawa do świadczenia brane są pod uwagę tylko źródła dochodu osoby, która się o nie ubiega.

Masz dodatkowe dochody – powiadom ZUS

Osoba, która pobiera rodzicielskie świadczenie uzupełniające, ma obowiązek zawiadomić ZUS o wszelkich zmianach, które mają wpływ na prawo do tego świadczenia i jego wysokość, na przykład o podjęciu zatrudnienia, osiąganiu dodatkowych dochodów, czy też prawie do innego świadczenia.

Kiedy ustaną okoliczności, które były podstawą przyznania rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, czyli ktoś np. podejmie pracę i zmieni się jego sytuacja materialna wtedy otrzyma od nas decyzję, w której poinformujemy o ustaniu prawa do świadczenia i jego przyczynach oraz wskażemy datę, od której wypłata świadczenia nie będzie przysługiwać.

Potrzebne dokumenty

W dokumentach dołączonych do wniosku o emeryturę matczyną (ZUS ERSU) powinny znaleźć się akty urodzenia dzieci lub orzeczenia sądu o powierzeniu sprawowania pieczy zastępczej nad dziećmi, informacje o numerach PESEL dzieci, oświadczenie o sytuacji osobistej, rodzinnej, majątkowej i materialnej oraz inne dokumenty, które mogą mieć wpływ na przyznanie świadczenia.

Wszystkie potrzebne dokumenty są wymienione na naszej stronie internetowej https://www.zus.pl/-/rodzicielskie-swiadczenie-uzupelniajace-mama-4- 

Do wniosku o rodzicielskie świadczenie uzupełniające trzeba dołączyć:

• informację o numerach PESEL dzieci,
• oświadczenie o Twojej sytuacji osobistej, rodzinnej, majątkowej i materialnej,
• zagraniczny dokument stanu cywilnego potwierdzający urodzenie dziecka, jeżeli akt urodzenia dziecka nie jest sporządzony w polskim rejestrze stanu cywilnego,
• orzeczenie sądu o powierzeniu sprawowania pieczy zastępczej nad dzieckiem,
• inne dokumenty, które mogą mieć wpływ na przyznanie świadczenia.

Druk oświadczenia można znaleźć w salach obsługi klientów w placówkach ZUS oraz na www.zus.pl.

W oświadczeniu musisz potwierdzić m.in., czy:

• urodziłaś co najmniej 4 dzieci,
• wychowałaś/wychowałeś co najmniej 4 dzieci,
• miałaś/miałeś przerwy w wychowywaniu dzieci, a jeśli tak, to jak długie i jaka była ich przyczyna,
• masz ograniczone prawa rodzicielskie lub jesteś ich pozbawiona/pozbawiony,
• mieszkasz w Polsce i po ukończeniu przez Ciebie 16 roku życia masz tutaj ośrodek interesów życiowych (w rozumieniu art. 3 ust. 1a pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych), a jeśli tak, to musisz wskazać długość okresu, w jakim spełniasz ten warunek przed zgłoszeniem wniosku o świadczenie,
• masz ustalone prawo do emerytury lub renty,
• pobierasz emeryturę lub rentę,
• uzyskujesz dochód z tytułu zatrudnienia lub innej działalności zarobkowej,
• posiadasz gospodarstwo rolne, a jeśli tak, to jaka jest jego powierzchnia,
• uzyskujesz dochód z działów specjalnych produkcji rolnej,
• uzyskujesz inne dochody,
• przebywasz w areszcie śledczym lub zakładzie karnym.

Powinieneś także potwierdzić inne okoliczności, które mogą mieć wpływ na decyzję w sprawie rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego.

Informacje, które podasz we wniosku o rodzicielskie świadczenie uzupełniające oraz w oświadczeniu o Twojej sytuacji osobistej, rodzinnej, majątkowej i materialnej, możesz udokumentować:

• zaświadczeniami z właściwego urzędu skarbowego, które potwierdzają źródła osiąganych dochodów lub przychodów oraz ich wysokość,
• zaświadczeniami, które potwierdzają aktualne zatrudnienie lub prowadzenie innej działalności zarobkowej oraz wysokość osiąganych dochodów lub przychodów,
• zaświadczeniami, które potwierdzają wysokość innych pobieranych przez Ciebie świadczeń,
• zaświadczeniami z urzędu gminy, które potwierdzają rodzaj oraz wielkość posiadanego gospodarstwa rolnego, 
• oświadczeniami o wysokości dochodu z gospodarstwa rolnego,
• innymi dokumentami, które potwierdzają Twoją sytuację osobistą, rodzinną, majątkową i materialną.