Kobiety w branży finansowo-księgowej: Wciąż za mało na szczycie. Co blokuje ich awans?

• Sytuacji kobiet w branży finansowo-księgowej. Analiza na podstawie badania Hays Poland
• Kobiet na stanowiskach kierowniczych i menedżerskich
• Branża finansowo-księgowa z przewagą kobiet
• Droga do awansu i planowanie ścieżki kariery kobiet
• Wykorzystanie potencjału ekonomicznego kobiet

Kobiety w branży finansowo-księgowej wciąż napotykają bariery w awansie i osiąganiu wyższych stanowisk. Choć w Polsce zajmują 42,8% ról menedżerskich – co jest jednym z najwyższych wyników w UE – to w zarządach największych spółek stanowią jedynie 18,4%. Z raportu Kobiety na rynku pracy 2024 wynika, że tylko 28% firm finansowo-księgowych jest zarządzanych przez kobiety. Mimo rosnących aspiracji, wiele z nich nie ma jasno określonego planu kariery. AICPA & CIMA podkreślają, że wyrównywanie szans jest kluczowe dla przyszłości rynku pracy i gospodarki. Jakie kroki mogą podjąć firmy, by przyspieszyć zmiany? Sprawdź najnowsze dane i rekomendacje ekspertów.

Sytuacji kobiet w branży finansowo-księgowej. Analiza na podstawie badania Hays Poland

– Zagadnienia związane z DEI (ang. diversity, equity, and inclusion) odgrywają coraz istotniejszą rolę w strategiach rozwoju firm w Polsce i Europie. Nie oznacza to jednak, że kobiety i mężczyźni zawsze mogą liczyć na równe szanse na awans i adekwatne wynagrodzenie. Jak wskazują dane Europejskiego Instytutu ds. Równości Kobiet i Mężczyzn (European Institute for Gender Equality, EIGE), w Polsce kobiety zajmują 23,8 proc. kluczowych stanowisk decyzyjnych (wskaźnik women and men in decision-making, WMID) w największych spółkach giełdowych, przy średniej europejskiej na poziomie 35,6 proc. Według danych 30% Club Poland, udział kobiet we władzach 140 największych spółek notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie na koniec 2024 r. wynosił jeszcze mniej – zaledwie 18,4 proc. zarządów i rad nadzorczych łącznie. Kobiety częściej można było przy tym spotkać w radach nadzorczych niż w zarządach spółek z WIG140 (udział kobiet w organach nadzorczych wyniósł 21,1 proc. zaś w zarządach 14,1 proc.)

Sytuację, w której w Polsce nie można jeszcze mówić o równości szans, potwierdzają wyniki badania Hays Poland Kobiety na rynku pracy 2024. Tylko 20 proc. respondentów potwierdziło, że najwyższe stanowiska w ich firmach zajmują kobiety (co stanowi odsetek o 1 pkt proc. wyższy od tego odnotowanego rok wcześniej). Jak wynika z danych udostępnionych AICPA & CIMA, wśród firm z branży finansowo-księgowej wskaźnik zatrudnienia kobiet na stanowisku prezeski czy dyrektorki zarządzającej firmy jest nieco wyższy – wynosi 28 proc., a z roku na rok nastąpił wzrost o 8 pkt proc.

Płeć osoby zarządzającej firmą – 2024 r.

	Ogół	Branża finansowo-księgowa
Kobieta	20%	28%
Mężczyzna	78%	69%
Nie wiem	2%	3%

Płeć osoby zarządzającej firmą – 2023 r.

	Ogół	Branża finansowo-księgowa
Kobieta	19%	20%
Mężczyzna	78%	72%
Nie wiem	3%	8%

Kobiet na stanowiskach kierowniczych i menedżerskich

Pod względem udziału kobiet na stanowiskach kierowniczych i menedżerskich, Polska wypada bardzo dobrze na tle Unii Europejskiej. Jak wynika z danych Eurostatu, 42,8 proc. stanowisk menedżerskich w Polsce zajmują profesjonalistki, co daje nam trzecie miejsce (po Łotwie i Szwecji) na liście krajów o współczynniku najbardziej zbliżonym do proporcji 50:50 (średnia unijna wynosi 34,7 proc.). Potwierdzają to wyniki badania Hays Poland, w którym 46 proc. respondentów zadeklarowało, że ich bezpośrednią przełożoną jest kobieta.

Istnieje jednak zależność pomiędzy płcią osoby zarządzającej zespołem, a płcią pracowników. Menedżerki i dyrektorki najczęściej zarządzają działami składającymi się głównie z kobiet (78 proc. na rynku pracy ogółem i 87 proc. w branży finansowo-księgowej). Co ciekawe, w przypadku menedżerów płci męskiej nie dostrzega się podobnej zależności – równie często zarządzają oni zespołami „męskimi” co „kobiecymi” (41 proc. vs 41 proc. na rynku pracy ogółem i 25 proc. vs 30 proc. w branży finansowo-księgowej). Jak zauważa Hays Poland, feminizacja zespołów zarządzanych przez kobiety może wynikać z osobistych preferencji, ale innym powodem może być brak zaufania wobec kompetencji profesjonalistek, ich skuteczności w zarządzaniu czy umiejętności budowania autorytetu.

Płeć bezpośredniego przełożonego a płeć członków zespołu – 2024 r.

OGÓŁ	Przełożonym jest kobieta	Przełożonym jest mężczyzna
W większości kobiety	78%	41%
W większości mężczyźni	10%	41%
Równa liczba kobiet i mężczyzn	12%	18%

BRANŻA FINANSOWO-KSIĘGOWA	Przełożonym jest kobieta	Przełożonym jest mężczyzna
W większości kobiety	87%	25%
W większości mężczyźni	3%	30%
Równa liczba kobiet i mężczyzn	10%	45%

Branża finansowo-księgowa z przewagą kobiet

Według różnych opracowań, branża finansowo-księgowa jest mocno sfeminizowana, z ok. 60-procentowym udziałem kobiet. Profesjonalistki zdecydowanie częściej pełnią jednak role specjalistyczne, wspierające procesy i inne zespoły w organizacji, rzadziej obejmując stanowiska pozwalające realnie wywierać wpływ na funkcjonowanie organizacji i kształtowanie jej długoterminowej strategii. Kobiety z branży finansowo-księgowej wypadają w tym względzie gorzej nie tylko od mężczyzn, ale także od kobiet na rynku pracy ogółem.

Poziom zajmowanego stanowiska – 2024 r.

* Wśród innych respondenci najczęściej wskazywali funkcje koordynatorskie, role techniczne, niezależne stanowiska eksperckie i doradcze oraz rolę partnera w firmie.

Z badania Kobiety na rynku pracy 2024 wynika, że kobiety są w mniejszym stopniu zadowolone z obecnie zajmowanego stanowiska niż mężczyźni (dotyczy to zarówno rynku pracy ogółem, jak i branży finansowo-księgowej) – zadowolonych lub bardzo zadowolonych jest 65 proc. respondentek (62 proc. w branży finansowo-księgowej) i 74 proc. respondentów.

Czy poziom obecnie zajmowanego stanowiska jest dla Ciebie zadowalający? – 2024 r.

	Kobieta	Kobieta – branża finansowo-księgowa	Mężczyzna
Bardzo zadowalający	14%	12%	15%
Zadowalający	51%	50%	59%
Trudno powiedzieć	18%	17%	17%
Niezadowalający	14%	18%	8%
Zdecydowanie niezadowalający	3%	3%	1%

Czy poziom obecnie zajmowanego stanowiska jest dla Ciebie zadowalający? – 2023 r.

	Kobieta	Kobieta – branża finansowo-księgowa	Mężczyzna
Bardzo zadowalający	16%	17%	17%
Zadowalający	48%	48%	53%
Trudno powiedzieć	15%	11%	13%
Niezadowalający	17%	22%	13%
Zdecydowanie niezadowalający	4%	2%	4%

Pomimo rosnących aspiracji, kobiety wciąż rzadziej od mężczyzn aspirują do objęcia najwyższych stanowisk. W porównaniu z wcześniejszą edycją badania, odsetek respondentek aspirujących do objęcia stanowiska prezeski lub dyrektorki zarządzającej (7 proc.) oraz prowadzenia własnego biznesu (6 proc.) spadł o 6 pkt proc. Jak zauważa Hays Poland, może to być wynikiem coraz częstszego przekonania – wyznawanego nie tylko przez kobiety, ale i mężczyzn – że o sukcesie zawodowym nie świadczy obejmowane stanowisko, ale satysfakcja z pracy.

 W branży finansowo-księgowej odsetek kobiet wskazujących stanowisko dyrektorki zarządzającej czy liderki firmy jako będące dla nich oznaką zawodowej realizacji jest nieco większy niż w przypadku kobiet na rynku pracy ogółem – wynosi łącznie 17 proc. Jednak zanotowany z roku na rok spadek jest także większy – wynosi aż 10 pkt proc.

Jaki poziom stanowiska musisz objąć, aby uważać siebie za osobę, która odniosła sukces? – 2024 r.

	Kobieta	Kobieta – branża finansowo-księgowa	Mężczyzna
Asystent	0%	0%	0%
Specjalista	0%	0%	2%
Samodzielny Specjalista	16%	13%	12%
Menedżer/ Kierownik	32%	31%	18%
Dyrektor	26%	25%	27%
Członek zarządu	9%	8%	8%
Dyrektor Zarządzający/ Prezes	7%	11%	19%
Właściciel	6%	6%	9%
Inne*	4%	6%	5%

* Wśród innych respondenci najczęściej wskazywali niezależne stanowiska eksperckie i doradcze oraz rolę partnera w firmie. Respondenci obu płci wskazywali również, że nie utożsamiają sukcesu zawodowego z poziomem zajmowanego stanowiska.

Jaki poziom stanowiska musisz objąć, aby uważać siebie za osobę, która odniosła sukces? – 2023 r.

	Kobieta	Kobieta – branża finansowo-księgowa	Mężczyzna
Asystent	0%	0%	0%
Specjalista	2%	0%	2%
Samodzielny Specjalista	16%	11%	12%
Menedżer/ Kierownik	31%	25%	20%
Dyrektor	27%	32%	23%
Dyrektor Zarządzający/ Prezes	12%	22%	22%
Właściciel	7%	5%	10%
Inne*	5%	5%	11%

* Wśród innych kobiety wymieniały niezależne stanowiska eksperckie i doradcze, inżynierskie i techniczne oraz role partnerów w firmie. Mężczyźni wymieniali funkcje na poziomie zarządu firmy oraz niezależne stanowiska eksperckie. Respondenci obu płci wskazywali również, że nie utożsamiają sukcesu zawodowego z poziomem zajmowanego stanowiska.

Droga do awansu i planowanie ścieżki kariery kobiet

Znacząco rośnie odsetek profesjonalistek i profesjonalistów deklarujących, że ich ostatni awans w karierze jest wynikiem własnych starań, osiągając kolejno 51 i 55 proc., oraz 42 proc. w przypadku kobiet w branży finansowo-księgowej.

Z czego wynikał Twój ostatni awans? – 2024 r.

	Własne starania	Propozycja pracodawcy lub inicjatywa przełożonego	Kolejny etap zaplanowanej ścieżki kariery	Potrzeba biznesowa	Inny powód*
Kobieta	51%	19%	11%	14%	5%
Kobieta– branża finansowo-księgowa	42%	20%	10%	13%	5%
Mężczyzna	55%	20%	11%	12%	2%

* Wśród innych powodów respondenci najczęściej wymieniali zmianę pracy lub połączenie kilku czynników.

Z czego wynikał Twój ostatni awans? – 2023 r.

	Własne starania	Propozycja pracodawcy lub inicjatywa przełożonego	Kolejny etap zaplanowanej ścieżki kariery	Potrzeba biznesowa	Inny powód*
Kobieta	35%	28%	15%	13%	9%
Kobieta– branża finansowo-księgowa	34%	21%	17%	15%	13%
Mężczyzna	38%	14%	27%	12%	9%

* Wśród innych powodów respondenci najczęściej wymieniali zmianę pracy, uzyskanie awansu w ramach kontroferty otrzymanej po złożeniu wypowiedzenia lub brak awansów w dotychczasowej karierze.

Aby móc rozwijać swoją karierę zgodnie z planem, trzeba posiadać strategię rozwoju. Niestety pod tym względem kobiety wypadają gorzej od mężczyzn, ponieważ tylko 34 proc. z nich – w porównaniu z 47 proc. mężczyzn – opracowało taki plan (w obu przypadkach odnotowano spadek rok do roku, co więcej, w przypadku kobiet z branży finansowo-księgowej spadek wynosi aż 15 pkt proc.).

Czy masz opracowany plan rozwoju kariery? – 2024 r.

	Kobieta	Kobieta– branża finansowo-księgowa	Mężczyzna
Tak	34%	34%	47%
Nie	38%	39%	30%
Trudno powiedzieć	28%	27%	23%

Czy masz opracowany plan rozwoju kariery? – 2023 r.

	Kobieta	Kobieta– branża finansowo-księgowa	Mężczyzna
Tak	39%	49%	50%
Nie	41%	31%	33%
Trudno powiedzieć	20%	20%	17%

Wykorzystanie potencjału ekonomicznego kobiet

„W branży finansowo-księgowej na przestrzeni ostatnich lat zaszło wiele pozytywnych zmian w zakresie równania szans kobiet i mężczyzn na rynku pracy. Wciąż jednak ich tempo pozostawia wiele do życzenia. Badania Hays pokazują, że kobiety w zawodach finansowo-księgowych nie tylko rzadziej od mężczyzn pełnią funkcje kierownicze i zarządcze, ale także częściej napotykają trudności w karierze związane z ich płcią” – mówi Karolina Lis, Senior Director w Hays Poland.

„Znacznie ponad połowa członków CIMA w Polsce to kobiety. Jak wynika z raportu GUS, kobiety stanowiły również przeważającą większość (62,6 proc.) wśród osób, które ukończyły studia w roku akademickim 2022/23. W świetle tych danych, dalsze działania na rzecz wyrównywania szans i większe wykorzystanie potencjału ekonomicznego kobiet przez firmy wydają się być jedynym słusznym kierunkiem. A nadrzędnym celem – stworzenie środowiska, w którym kompetencje, doświadczenie i umiejętności będą kluczowymi kryteriami awansu i gwarantami adekwatnego wynagrodzenia – dodaje Noemi Tańska MCIM, Senior Market Manager, Europe, AICPA & CIMA.

Okazją do tego może być wejście w życie unijnej dyrektywy „Women on Boards”, która od lipca 2026 r. będzie obligować największe spółki giełdowe do tego, aby – jak zakłada listopadowa wersja projektu ustawy wdrażającej ją w Polsce – łącznie w zarządach i radach nadzorczych udział płci niedostatecznie reprezentowanej wynosił 33 proc.

„Takie działania jak Dyrektywa UE „Women on Boards” są bardzo potrzebne, bo pozwolą przyspieszyć tempo zmian. Duże spółki giełdowe, które obejmie Dyrektywa, będą musiały zrobić przeglądy swoich procedur i dostosować je do wymogów prawa. Dzięki temu wyeliminujemy wiele barier, które utrudniają kobietom sięganie po stanowiska kierownicze. Jak pokazują dane Światowego Forum Ekonomicznego, luka płci (gender gap) między stanowiskami podstawowymi a wyższymi kierowniczymi istnieje w każdym sektorze gospodarki i jest znacząca. A przecież wiemy, że różnorodność płci w gremiach decyzyjnych przynosi wymierne korzyści biznesowe. Powinniśmy do niej dążyć, bo opłaca się to wszystkim" – mówi dr Anna Zaroda – Dąbrowska, CEO Diversity Hub, ekspertka DEI.

Dodatkowe informacje

• Raport Hays Poland Kobiety na rynku pracy 2024  powstał na bazie odpowiedzi zebranych w okresie od marca do maja 2024 r. Publikacja zawiera wyniki badania, w którym łącznie udział wzięło ponad 1300 respondentów.
• AICPA & CIMA od wielu lat angażują się we wspieranie organizacji oraz samych kobiet z branży finansowo-księgowej realizując szereg inicjatyw, które mają na celu zwiększenie ich perspektyw zawodowych, m.in.:
• AICPA & CIMA Women’s Global Leadership Summit – to organizowana corocznie konferencja, podczas której kobiety związane z profesją finansowo-księgową mogą rozwijać swoje kompetencje i nawiązywać cenne kontakty. W 2025 r. odbędzie się ona 10-12 listopada;

• Wyróżnienia Global Women to Watch przyznawane przez AICPA & CIMA kobietom, które wniosły znaczący wkład w rozwój profesji finansowej, wykazując się wyjątkowymi cechami przywódczymi, które dodatkowo przyczyniły się do ich zawodowego sukcesu;

• Szeroko zakrojony program mentoringowy AICPA & CIMA, który daje kobietom i mężczyznom możliwość czerpania wiedzy od doświadczonych międzynarodowych profesjonalistów i rozwijać umiejętności, sieć kontaktów oraz pewność siebie, które są kluczowe do osiągnięcia sukcesu;
• AICPA & CIMA umożliwiają dostęp do zasobów wspierających ciągły rozwój zawodowy, a także likwidację barier w miejscach pracy, jak np. plan wdrożenia programu inicjatyw kobiecych w swojej organizacji Starting a Women’s Initiatives Program in your organization.

• W tym roku z okazji Międzynarodowego Dnia Kobiet AICPA & CIMA przyłączają się do akcji #AccelerateAction pragnąc skłonić do refleksji nt. roli profesji finansowo-księgowej w katalizowaniu włączenia społecznego i wspierania różnorodności i równości. Wśród szeregu aktywności prowadzonych globalnie przez AICPA & CIMA będą webinary, LinkedIn Live i warsztaty.

• Aby dowiedzieć się, jak oferowana przez CIMA Kwalifikacja Profesjonalna CGMA może pomóc w rozwoju osobistym i zawodowym w dziedzinie biznesu i finansów, odwiedź stronę aicpa-cima.com/resources/landing/europe.

AICPA® & CIMA®, które wspólnie tworzą Association of International Certified Professional Accountants, działają na rzecz globalnej profesji finansowej w imieniu 597 000 członków i studentów American Institute of CPAs® (AICPA) i The Chartered Institute of Management Accountants® (CIMA) ze 188 krajów i terytoriów. Jesteśmy światowym liderem w dziedzinie rachunkowości publicznej i zarząd­czej. Poprzez propagowanie tytułów Certified Public Accountant (CPA) i Chartered Global Management Accountant (CGMA) oraz innych specjalistycznych kwalifikacji, profesjonalną edukację i tzw. merytoryczne przywództwo (ang. thought leadership) wspieramy naszych członków i zaangażowanych profesjonalistów i dzielimy się z nimi wiedzą oraz możliwościami na osiągnięcie pozycji liderów w kształtowaniu stabilniejszej przyszłości sprzyjającej włączeniu społecz­nemu i zrównoważonemu rozwojowi.

American Institute of CPAs (AICPA), będący największą na świecie organizacją reprezentującą profesję biegłego rewidenta, wyznacza dla swoich członków standardy etyczne oraz obowiązujące w Stanach Zjednoczonych standardy audytorskie w odniesieniu do spółek prywatnych, organizacji charytatywnych, a także władz federalnych, stanowych i lokalnych. Opracowuje również i ocenia Uniform CPA Examination i tworzy zasób talentów dla profesji rachunkowości publicznej. 

The Chartered Institute of Management Accountants (CIMA) jest czołową i jednocześnie największą światową organizacją zrzeszającą specjalistów z dziedziny rachunkowości zarządczej. CIMA ściśle współpracuje z pracodawcami i sponsoruje nowatorskie badania, nieustannie aktualizując swój program nauczania, dzięki czemu pozostaje pierwszym wyborem przy rekrutacji liderów biznesu z wykształceniem z zakresu finansów.