"Pamiątkowe" pułapki, czyli jak uniknąć kłopotów na wakacjach. Kary za przywożenie pamiątek wytworzonych z gatunków roślin i zwierząt zagrożonych wyginięciem

• Przywiezienie niektórych pamiątek z wakacji może nas narazić na odpowiedzialność karną
• Regulacje prawne dotyczące przewożenia roślin i zwierząt przez granice
• Zagrożone gatunki zwierząt i roślin, których w ogóle nie wolno przywieźć do UE

Zbliża się sezon wakacyjny, biura podróży oferują przeróżne kierunki, z których Polacy chętnie korzystają. Większość turystów, oprócz wakacyjnych zdjęć, chce zachować urlopowe wspomnienia w postaci pamiątek z odwiedzanych miejsc. Szukamy czegoś unikatowego, lokalnego i niebanalnego. Rodzime targowiska kuszą skórzaną galanterią, biżuterią, artystycznymi przedmiotami codziennego użytku.

Przywiezienie niektórych pamiątek z wakacji może nas narazić na odpowiedzialność karną

Jednak nie wszystko, co oferują sprzedawcy jest pozyskane w legalny sposób. Torebka z krokodylej skóry, naszyjnik z kłem tygrysa, taki zakup to groźba kary pozbawienia wolności. Zabranie ze sobą „pamiątki z plaży” w postaci np. fragmentu rafy koralowej, również jest surowo karane. Zatem, aby uniknąć nieprzyjemnych sytuacji i cieszyć się wymarzonym urlopem, sprawdźmy, co możemy legalnie kupić i wywozić z kraju, w którym wypoczywamy.

Regulacje prawne dotyczące przewożenia roślin i zwierząt przez granice

Kwestie te reguluje Konwencja o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem, zwana także Konwencją Waszyngtońską lub w skrócie CITES. Jej celem jest ochrona dziko występujących populacji zwierząt i roślin gatunków zagrożonych wyginięciem (kontrola, monitoring i ograniczanie międzynarodowego handlu gatunkami zagrożonymi). Konwencja CITES ma także za zadanie zapewnienie międzynarodowej współpracy na rzecz ograniczania nielegalnego handlu okazami gatunków zagrożonych wyginięciem.

Przed przywozem pamiątek z egzotycznych roślin i zwierząt należy się upewnić, czy nie są one objęte przepisami dotyczącymi ochrony dzikiej fauny i flory. Jeśli pamiątka, którą planujemy kupić, została wytworzona z zagrożonych gatunków objętych tymi przepisami, nie znaczy to, że nie ma możliwości przywiezienia jej do kraju. Aby to zrobić, należy upewnić się, że okaz został legalnie pozyskany i dopełnić wszelkich wymaganych procedur eksportowych i importowych. Kwestię tę reguluje Konwencja Waszyngtońska (CITES) i przepisy Unii Europejskiej w tym zakresie.

Co ważne, w świetle przepisów nie ma znaczenia, czy przewóz dotyczy żywych zwierząt, czy wykonanych z nich przedmiotów. Na liście gatunków objętych przepisami Konwencji Waszyngtońskiej znajdują się między innymi:

KRĘGOWCE

Ssaki: wszystkie naczelne (w tym kapucynki, tamaryny, marmozety), wszystkie dzikie koty (m.in. tygrysy, lwy, lamparty, pumy, serwale, rysie, żbiki), wilk, wszystkie niedźwiedzie, słonie, nosorożce, hipopotam, żyrafa, wydry, łuskowce, piżmowiec, jeżozwierz afrykański, mors, wszystkie walenie (wieloryby, delfiny itd.).

Jakich okazów może to dotyczyć: żywe małpki sprzedawane w celach hobbystycznych, skóry dzikich kotów, wilków, niedźwiedzi, wydr, słoni, żyraf, niektórych zebr oraz przedmioty z nich wykonane (np. buty, dywaniki, kołnierze), wyroby z kości słoniowej, rogów nosorożca, zębów hipopotama, rogów suhaka (antylopy saiga), kłów morsa, pamiątki (wypchane zwierzęta lub ich fragmenty, przedmioty ze skóry i futra, w tym przedmioty pamiątkarskie z dłoni małp, z nóg/włosia/ogonów słonia, kości lub sierści żyraf, kolców jeżozwierza, kości wielorybów), trofea, specyfiki medycyny azjatyckiej (mogą zawierać m.in. kości tygrysów czy innych dzikich kotów, żółć niedźwiedzi, piżmo piżmowca, rogi nosorożca czy suhaka, łuski łuskowców).

Ptaki: np. gwarek, prawie wszystkie papugi, wszystkie ptaki drapieżne, sowy, kolibry, flamingi, dzioborożce, tukany.

Jakich okazów może to dotyczyć: żywe i wypchane zwierzęta, jaja, trofea, pióra i przedmioty z nich wykonane.

Gady: węże np. wszystkie z rodziny pytonów i dusicieli, kobry, liczne żółwie, w tym wszystkie żółwie lądowe i morskie, wszystkie zwierzęta z rzędu krokodyli (gawiale, aligatory, krokodyle), liczne legwany, gekony, agamy, kameleony, warany, inne jaszczurki.

Jakich okazów może to dotyczyć: żywe zwierzęta, przedmioty skórzane (paski do zegarków, torebki, buty, kapelusze, kurtki), przedmioty pamiątkarskie ze spreparowanych węży, kobry, połozy i inne węże w butelkach z egzotycznymi nalewkami, skorupy żółwi, przedmioty z szylkretu, trofea.

Płazy: np. drzewołazy (np. rodzaj Dendrobates z Ameryki Południowej), rzekotki z rodzaju Agalychnis z Meksyku i Ameryki Południowej, żaby z rodzaju Mantella z Madagaskaru, ambystoma meksykańska (aksolotl), wybrane salamandry i traszki.

Jakich okazów może to dotyczyć: żywe zwierzęta sprzedawane w celach hobbystycznych.

Ryby: np. wszystkie jesiotrokształtne, wszystkie koniki morskie, liczne rekiny i płaszczki.

Jakich okazów może to dotyczyć: egzotyczne rybki akwariowe, kawior, leki i paraleki (w tym specyfiki medycyny azjatyckiej) wytworzone z koników morskich, pamiątki z rekinów i płaszczek (szczęki, spreparowane płetwy).

BEZKRĘGOWCE

Szkarłupnie: np. wybrane strzykwy (tzw. ogórki morskie).

Jakich okazów może to dotyczyć: tradycyjne produkty paramedyczne i kosmetyczne z Azji.

Pajęczaki: np.: ptaszniki z rodzajów Brachypelma i Poecilotheria, skorpion cesarski.

Jakich okazów może to dotyczyć: żywe zwierzęta sprzedawane w celach hobbystycznych, spreparowane skorpiony sprzedawane jako pamiątki lub składniki egzotycznych nalewek.

Owady: wybrane motyle, np. niepylak apollo, pazie ptasioskrzydłe.

Jakich okazów może to dotyczyć: spreparowane okazy (motyle, chrząszcze) sprzedawane w celach kolekcjonerskich, żywe zwierzęta.

Pierścienice: pijawka lekarska.

Jakich okazów może to dotyczyć: żywe okazy dla celów paramedycznych, leki i paraleki wytworzone z pijawek.

Mięczaki (głównie małże i ślimaki): przydacznie, skrzydelnik olbrzymi, z głowonogów: jedynie łodziki.

Jakich okazów może to dotyczyć: muszle do celów kolekcjonerskich i przedmioty z nich wykonane.

Niektóre koralowce

Jakich okazów może to dotyczyć: fragmenty koralowców twardych (zakupione lub znalezione na plaży) przewożone jako pamiątki, składniki biżuterii (np. korale czarne i niebieskie; nie dotyczy korala czerwonego/szlachetnego), żywe koralowce i niektóre stułbiopławy do celów akwarystycznych.

ROŚLINY

Na przykład: niektóre agawy, niektóre cyprysy, wszystkie kaktusy, wszystkie aloesy poza Aloe vera, wszystkie storczyki, wszystkie dzbaneczniki, szereg roślin drzewiastych (np. z rodziny mahoniowatych, palisandry – rodzaj Dalbergia, bubingi – rodzaj Guibortia), żeń-szeń z Rosji (wyłącznie całe lub posiekane korzenie), rośliny z rodzaju Hoodia.

Jakich okazów może to dotyczyć: egzotyczne rośliny ozdobne, meble i inne przedmioty z drewna (figurki, instrumenty), suplementy diety zawierające składniki z rośliny z rodzaju Hoodia, pamiątki (np. pałeczki deszczowe wytworzone z kaktusów).

Zagrożone gatunki zwierząt i roślin, których w ogóle nie wolno przywieźć do UE

Warto wiedzieć, że niektórych okazów gatunków nie można w ogóle przywozić na teren Unii Europejskiej. Są to na przykład:

• trofea wilka z Białorusi, Mongolii, Turcji; niedźwiedzia brunatnego z wybranych regionów Kanady;
• mors z Grenlandii (a więc również pamiątki z jego kłów)
• wybrane sępy z Indii, Afganistanu, Gwinei; wybrane sowy z Gwinei, Rwandy, Kamerunu (a więc również pióra i przedmioty wytworzone z ich udziałem);
• nierozłączka czerwonogłowa z Demokratycznej Republiki Konga, Wybrzeża Kości Słoniowej, Gwinei, Mali, Togo;
• wybrane kameleony z Madagaskaru, Beninu, Ghany, Tanzanii, Kamerunu, Togo; wybrane warany z Beninu, Tanzanii, Togo, Indonezji, Wysp Salomona
• wybrane dusiciele i pytony z Beninu, Togo, Indonezji, Chin;
• wybrane żółwie z Indonezji, Malezji, Laosu, Wietnamu, Beninu, Ghany, Togo, Mozambiku;
• wybrane drzewołazy z Peru;
• liczne gatunki koników morskich z Indonezji, a także: Brazylii, Senegalu, Chin;
• skorpion cesarski z Beninu, Ghany, Togo;
• niektóre motyle z Wysp Salomona;
• skrzydelnik olbrzymi (jego muszle są popularną pamiątką) z Grenady i Haiti, niektóre muszle przydaczni m.in. z Wietnamu, Mozambiku, Wysp Salomona, Fidżi, Kambodży, Tonga;
• niektóre storczyki z Korei Południowej, Chin, Wietnamu, Laosu, Belize.

Warto wiedzieć, jaką pamiątkę z urlopu możemy przywieźć, aby nasze wakacje były niezapomniane tylko w pozytywnym znaczeniu. Podnoszenie naszej świadomości w zakresie istnienia zagrożeń dla fauny i flory może okazać się najcenniejszą pamiątką z podróży.

Źródło: Konwencja Waszyngtońska, Ministerstwo Klimatu i Środowiska