MRPiPS: Zasiłek pogrzebowy będzie wypłacany w ciągu 14 dni bez decyzji ZUS - gdy koszty pogrzebu poniosła jedna osoba z rodziny zmarłego. Już w 2025 roku?

• 7000 zł zasiłku pogrzebowego od 2026 r.
• Kolejne zmiany w zasiłku pogrzebowym - formalności i termin wypłaty
• Kiedy nowe przepisy wejdą w życie?

7000 zł zasiłku pogrzebowego od 2026 r.

Warto przypomnieć, że od 1 stycznia 2026 r. zasiłek pogrzebowy wzrośnie z 4 tys. do 7 tys. zł. Nowelizację ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przygotowało Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, a na początku czerwca podpisał ją prezydent Andrzej Duda.

Kolejne zmiany w zasiłku pogrzebowym - formalności i termin wypłaty

W dniu 16 czerwca 2025 r. w wykazie prac legislacyjnych rządu pojawiły się założenia projektu deregulacyjnego tzw. ustawy emerytalnej, który zmienia zasady wypłaty zasiłku pogrzebowego.

Jak jest obecnie

W obecnym stanie prawnym ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1631, z późn. zm.), zwana dalej „ustawą emerytalną”, nie zawiera szczególnych przepisów odnoszących się do wydawania decyzji w sprawie zasiłku pogrzebowego oraz zasad wypłaty tego zasiłku.

Ustawa emerytalna nie reguluje także możliwości pośrednictwa zakładów pogrzebowych przy składaniu wniosku o zasiłek pogrzebowy. Praktyka przyjęta przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) polega na dopuszczeniu możliwości występowania zakładów pogrzebowych w imieniu swoich klientów, na podstawie udzielonego przez nich upoważnienia, do ZUS w sprawie wypłaty zasiłku pogrzebowego zakładowi pogrzebowemu za udzielone usługi. ZUS przyjął ten tryb wyjątkowo, tylko w odniesieniu do wniosków składanych przez członków rodziny. Zdaniem Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej konieczne jest zatem uregulowanie tej kwestii w ustawie emerytalnej.

Aktualnie - na podstawie art. 118 ust. 1 ustawy emerytalnej termin na wypłatę zasiłku pogrzebowego wynosi 30 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do stwierdzenia uprawnień do zasiłku.

Zdaniem Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, z uwagi na to, że zasiłek pogrzebowy wypłacany jest w szczególnych okolicznościach, z powodu śmierci osoby bliskiej, a organizacja pochówku łączy się z koniecznością pokrycia jego kosztów - należy wprowadzić do ustawy emerytalnej krótszy termin na wypłatę tego świadczenia.

Jakie zmiany proponuje MRPiPS

Zasiłek bez decyzji ZUS

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, które przygotowuje omawiany projekt nowelizacji ustawy emerytalnej, chce wprowadzić nowe przepisy, w myśl których - co do zasady - ustalenie prawa do zasiłku pogrzebowego oraz jego wysokości nie będzie wymagało wydania decyzji przez ZUS.
Jednak zgodnie z przyjętym wyjątkiem decyzja taka będzie wydawana w razie poniesienia kosztów pogrzebu przez:
1) więcej niż jedną osobę lub podmiot (pracodawca, dom pomocy społecznej, gmina, powiat, osoba prawna kościoła lub związek wyznaniowy), tj. gdy zasiłek pogrzebowy ulega podziałowi między te osoby lub podmioty – proporcjonalnie do poniesionych kosztów pogrzebu,
2) inną osobę niż członek rodziny, pracodawcę, dom pomocy społecznej, gminę, powiat, osobę prawną kościoła lub związku wyznaniowego, tj. gdy zasiłek pogrzebowy przysługuje w wysokości udokumentowanych kosztów pogrzebu (nie wyższej niż określona w art. 80).

W związku z powyższą zmianą, za nienależnie pobrane świadczenie będzie również uważany zasiłek pogrzebowy wypłacony z przyczyn niezależnych od organu rentowego osobie nieuprawnionej.

Wniosek za pośrednictwem zakładu pogrzebowego

Proponuje się również wprowadzenie na poziomie ustawy regulacji, zgodnie z którą wniosek w sprawie przyznania zasiłku pogrzebowego będzie mógł zostać złożony bezpośrednio do organu rentowego lub za pośrednictwem zakładu pogrzebowego. Dzięki temu nastąpi uregulowanie trybu pośrednictwa zakładów pogrzebowych we wnioskowaniu o zasiłek pogrzebowy.

Jak wyjaśnia MRPiPS, to rozwiązanie to wpisuje się w model składania wniosków o świadczenia emerytalno-rentowe. W ustawie emerytalnej przyjęto bowiem, że wnioski w sprawie przyznania świadczeń zgłasza się w organie rentowym bezpośrednio lub za pośrednictwem płatnika składek. Tryb ten będzie dotyczył wszystkich wniosków o zasiłek pogrzebowy, w tym także wniosków składanych przez inne osoby niż członkowie rodziny. Natomiast upoważnienie udzielane przez świadczeniobiorcę (wnioskodawcę) zakładowi pogrzebowemu obejmować będzie, tak jak obecnie, prawo do złożenia w imieniu świadczeniobiorcy wniosku o zasiłek wraz z dokumentami oraz do wypłaty zasiłku pogrzebowego na rachunek bankowy tego zakładu.
Szczegółowe zasady określające tryb składania wniosków o zasiłek pogrzebowy, dane jakie powinien zawierać wniosek oraz załączniki i oświadczenia składane z tym wnioskiem zostaną określone w projekcie rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalnorentowe (Dz. U. poz. 1412). W związku z tym proponuje się także wprowadzenie regulacji, zgodnie z którą wypłata zasiłku pogrzebowego w całości lub w części będzie mogła nastąpić na konto bankowe zakładu pogrzebowego wskazane w upoważnieniu.

Krótszy termin wypłaty zasiłku pogrzebowego

W kwestii terminu na wypłatę zasiłku pogrzebowego, proponuje się skrócenie tego terminu do 14 dni, co jest korzystne dla osób uprawnionych do zasiłku. Projektowane rozwiązanie przewiduje wprowadzenie zasady gwarantującej wydanie decyzji w sprawie prawa do zasiłku pogrzebowego w ciągu 14 dni od dnia wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania tej decyzji. Jeżeli w wyniku decyzji zostanie ustalone prawo do zasiłku pogrzebowego oraz jego wysokość, ZUS wypłaci zasiłek również w ciągu 14 dni od dnia wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania tej decyzji. Natomiast w przypadku gdy ustalenie prawa do zasiłku pogrzebowego oraz jego wysokości nie wymaga wydania decyzji, zasiłek będzie wypłacony w ciągu 14 dni od dnia wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do ustalenia prawa do zasiłku.

Kiedy nowe przepisy wejdą w życie?

Planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów i skierowanie do Sejmu to lipiec 2025 r. Jest więc całkiem możliwe, że nowe przepisy wejdą w życie w III kwartale 2025 roku.

Źródło: Projekt ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (UDER65)