Nieruchomości, Encyklopedia prawa

Zadaszenie przydomowego tarasu to praktyczne rozwiązanie, dzięki któremu można spędzać czas na świeżym powietrzu, we własnym ogrodzie, również podczas niepogody, a w słoneczne i upalne dni może ono dodatkowo pomagać w utrzymaniu komfortowej temperatury wewnątrz domu (dzięki większej powierzchni zacienienia). Czy jednak taki dach nad tarasem, można wykonać bez uprzedniego uzyskania wymaganych zgód administracyjnych (takich jak decyzja o pozwoleniu na budowę czy decyzja o warunkach zabudowy) oraz bez dokonania zgłoszenia do właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej? Wszystko zależy przede wszystkim od powierzchni tarasu, nad którym wykonywane będzie zadaszenie, jak również powierzchni samego dachu. Przed poczynieniem takiej inwestycji – lepiej zatem dokładnie sprawdzić przepisy prawa budowlanego, ponieważ samowola budowlana, jaką jest wykonanie obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę lub bez wymaganego zgłoszenia – to spory koszt dla właściciela nieruchomości.

W rządzie trwają zaawansowane prace nad projektem ustawy, który wprowadza szereg nowych obowiązków dla wynajmujących mieszkania i domy na okres krótszy niż 30 dni, jednorazowo, w stosunku do jednego klienta (czyli świadczący usługi najmu krótkoterminowego). Wśród nich, znalazł się m.in. obowiązek zgłoszenia nieruchomości (która udostępniana jest przez właściciela osobom trzecim, w ramach wspomnianego najmu krótkoterminowego) do centralnego wykazu, na podstawie którego wynajmujący uzyska indywidualny numer identyfikacyjny obiektu. Za niedopełnienie powyższego obowiązku, jak również za niezamieszczenie ww. numeru w ogłoszeniu o wynajmie – Ministerstwo Sportu i Turystyki przewidziało wysokie kary administracyjne, które będą mogły być nakładane w drodze jednostronnej decyzji marszałka województwa.

Choć zadaszenie miejsca postojowego wydaje się nieskomplikowane od strony technicznej – zdecydowanie nie jest takie w świetle prawa budowlanego i w praktyce – wiele wiat (zarówno tych samochodowych, jak i przeznaczonych do przechowywania drewna, czyli tzw. drewutni) znajdujących się przy polskich domach, posadowionych jest niezgodnie z przepisami i może zostać zakwalifikowanych jako samowola budowlana, która może znacznie uszczuplić portfel właściciela takiej wiaty. Zabronione jest zwłaszcza „stawianie” wiat w zbyt bliskiej odległości od granicy nieruchomości i okien domu sąsiada (co bywa w Polsce częstą praktyką).

Nadchodzą nowe ograniczenia w wynajmie nieruchomości. W rządzie trwają prace nad nowymi przepisami, na podstawie których samorządy zyskają nowe uprawnienie: będą mogły, w drodze uchwał rady gminy stanowiących akty prawa miejscowego, wyznaczać strefy, w których zakazany będzie najem nieruchomości na rzecz jednego klienta na okres krótszy niż 30 dni jednorazowo, czyli wynajem krótkoterminowy.

Po nowelizacji ustawy o podatkach i opłatach lokalnych z 2025 roku niektóre wieloletnie problemy podatników zostały rozwiązane, ale niestety w zamian pojawiły się nowe. Jednym z nich jest opodatkowanie instalacji fotowoltaicznych? Czy trzeba je o opodatkować?

Wiele osób żyjących w związkach nieformalnych decyduje się na budowę domu na działce jednego z partnerów z myślą o wspólnym tam zamieszkiwaniu. Wzniesiony ze wspólnych pieniędzy dom stanowi część składową gruntu zgodnie z treścią art. 47 kodeksu cywilnego, a więc w całości własność tego z nich, do którego należy działka. W przypadku rozpadu związku pojawia się problem wzajemnych rozliczeń poczynionych w ten sposób nakładów przez partnera niebędącego właścicielem nieruchomości. Niejednokrotnie dodatkowo rozliczenie to rodzi niepewność co do skutków podatkowych jak wywołuje ów zwrot równowartości tych nakładów.

W dniu 14 kwietnia 2026 r. rząd przyjął projekt ustawy o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw, który od 1 stycznia 2027 r. wprowadza istotne ograniczenia w wydawaniu decyzji o warunkach zabudowy, a konkretnie – w zakresie podmiotów, które są uprawnione do uzyskania decyzji WZ. Projekt został następnie przekazany do Sejmu, gdzie spotkał się z uznaniem sejmowej Komisji Infrastruktury oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej. To już kolejna (w ostatnim czasie) duża zmiana w zakresie zasad ustalania warunków zabudowy – od 1 stycznia 2026 r. bowiem nie uzyska się już bezterminowej decyzji o warunkach zabudowy.

Szopa ogrodowa stanowi bardzo praktyczną przestrzeń do przechowywania dla właścicieli przydomowych ogródków. Czy do jej posadowienia na nieruchomości, wymagane jest uzyskanie jakichś zgód administracyjnych i czy może zostać usytuowana w dowolnym miejscu działki?

Z uwagi na fakt, że istnieją w Polsce miejscowości i gminy, w których „powstały wręcz osiedla zbudowane dokładnie po to, żeby osoby przyjeżdżające spoza kraju wegetowały w tych pomieszczeniach i to są z reguły domy jednorodzinne, albo budynki typu bliźniak, w którym mieszka kilkadziesiąt osób w urągających warunkach, bez szacunku dla przepisów sanitarnych i przeciwpożarowych” – Ministerstwo Rozwoju i Technologii (MRiT) przygotowało przepisy wprowadzające rewolucję w wynajmie nieruchomości na cele zamieszkania okresowego. Na powyższy cel będzie można przeznaczyć już tylko 30% powierzchni nieruchomości, a wynajmujący, który nie wywiąże się z nowych obowiązków w zakresie zmiany sposobu użytkowania – będzie mógł zostać obciążony karą finansową do 10 tys. zł.

W dniu 2 grudnia 2025 r. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem w sprawie P 10/16 orzekł, że art. 292 w związku z art. 285 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r. poz. 1071, ze zm.), rozumiane w ten sposób, że umożliwiają nabycie przez przedsiębiorcę przesyłowego lub Skarb Państwa, przed wejściem w życie art. 305(1)-305(4) ustawy – Kodeks cywilny, w drodze zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu, są niezgodne z art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 2 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał uznał, że dotychczasowe orzecznictwo dopuszczające możliwość nabycia służebności odpowiadającej treścią służebności przesyłu naruszyło zasadę numerus clausus praw rzeczowych kreując niespójny systemowo rodzaj służebności, przez co doszło do ograniczenia prawa własności. Właściciele nieruchomości nie byli bowiem w stanie przewidzieć skutków braku swojej aktywności czyli utraty swoich praw względem nieruchomości skoro przed rokiem 2008 r. nie istniała służebność przesyłu. Wyrok ten jest bardzo ważny dla przedsiębiorstw przesyłowych, które nie posiadają tytułu prawnego do posadowionych na nieruchomościach innych osób urządzeń, jak również dla tysięcy właścicieli działek, przez które te urządzenia przebiegają. O ile dla tej drugiej grupy osób to bardzo dobra wiadomość bo otwiera przed nimi nowe możliwości, o tyle dla przedsiębiorstw przesyłowych wyrok Trybunału oznacza duże kłopoty i jeszcze większe koszty.

Coraz więcej Polaków kupuje mieszkania czy domy w Hiszpanii, dlatego rośnie zainteresowanie hiszpańskim systemem podatkowym. Jednym z kluczowych obciążeń w tym państwie jest podatek katastralny, zwany lokalnie IBI (Impuesto sobre Bienes Inmuebles).

Choć każdy przedsiębiorca dąży do uproszczenia procesów w prowadzonej przez siebie działalności i stara się uwzględniać potrzeby klientów i kontrahentów, to jednak takie działanie może mieć nieprzewidziane konsekwencje podatkowe. W szczególności te związane z podatkiem od nieruchomości.

Domy prywatne budują się dużo dłużej niż deweloperskie osiedla mieszkaniowe. Dlaczego? Jak długo trwa cały proces?

Podczas posiedzenia Rady Ministrów, które odbyło się w dniu 14 kwietnia 2026 r., rząd zdecydował o wydłużeniu ważnego dla właścicieli nieruchomości (oraz gmin) terminu w zakresie reformy planowania przestrzennego. W związku z ww. reformą – już niebawem, bo od 1 lipca 2026 r. (a jeżeli nowelizacja przyjęta przez Radę Ministrów wejdzie ostatecznie w życie – od 1 września 2026 r.) – miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego oraz decyzje o warunkach zabudowy będą musiały być zgodne z uchwalanymi przez gminy planami ogólnymi, a tym samym – gminy będą mogły uniemożliwić właścicielowi nieruchomości np. budowę domu na działce, która w ww. planie ogólnym zostanie zlokalizowana w strefie objętej zakazem zabudowy.

Osoby fizyczne mają możliwość uzyskania kolejnej dopłaty z przeznaczeniem na przygotowanie przydomowego systemu gromadzenia i wykorzystania deszczówki. Można upiec dwie pieczenie przy jednym ogniu – zaoszczędzić dzięki mikroretencji i uniknąć kary.

W dniu 30 marca 2026 r. rozpoczął się nabór wniosków w ramach nowego programu rządowego, uruchomionego przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, w którym można uzyskać dofinansowanie m.in. do wiaty samochodowej posadowionej na swojej nieruchomości. Jednym z warunków przyznania dotacji jest jednak m.in. to aby, taka wiata – w swojej konstrukcji – zawierała ogniwa fotowoltaiczne, ponieważ jest to program skierowany do osób fizycznych, które inwestują w mikroinstalacje fotowoltaiczne i magazyny energii elektrycznej. Z ubieganiem się o dofinansowanie trzeba się pospieszyć, bo nabór wniosków potrwa tylko do wyczerpania budżetu programu (nie dłużej niż do 24 kwietnia 2026 r.).

W ramach rządowego programu „Mieszkanie bez wkładu własnego” największą dostępność lokali spełniających warunki programu odnotowano w Poznaniu i Łodzi – w obu miastach to około tysiąca mieszkań – wynika z danych portalu RynekPierwotny.pl. W Warszawie oferta jest znacznie skromniejsza i obejmuje ponad 290 takich lokali.

Każdy, kto będzie chciał osiedlić się na terenie wiejskim, będzie musiał zostać notarialnie poinformowany o tym, z jakiego rodzaju uciążliwościami może się to wiązać. Będzie też musiał oświadczyć, że jest świadomy tego, jakie konsekwencje może pociągać za sobą działalność rolnicza prowadzona po sąsiedzku.

Rok 2025 przyniósł drugi z rzędu wzrost liczby pozwoleń na budowę oraz obiektów objętych tymi decyzjami. Eksperci portalu GetHome.pl zwracają jednak uwagę, że choć statystyki Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego (GUNB) wskazują poprawę, to jej skala wciąż jest wyraźnie mniejsza od załamania, z jakim sektor budowlany musiał się zmierzyć w latach 2022–2023. Ponadto dane o produkcji i nastrojach firm studzą nadmierny optymizm.

Praktyka screeningu najemców już dziś funkcjonuje w obrocie, tyle że w formie rozproszonej i prywatnej, często w oparciu o niejednolite standardy i ograniczoną transparentność. Wprowadzenie modelu publicznego nie tworzyłoby więc nowej jakości, lecz raczej cywilizowałoby i standaryzowało już istniejące mechanizmy, nadając im przejrzyste ramy prawne.

Zakup mieszkania to jedna z najważniejszych decyzji finansowych w życiu. Warto dokładnie sprawdzić nie tylko cenę czy lokalizację, ale także stan prawny nieruchomości, koszty utrzymania czy plany zagospodarowania okolicy. Eksperci podkreślają, że pominięcie kilku kluczowych kwestii może w przyszłości oznaczać poważne problemy – zarówno finansowe, jak i prawne.

Dzięki nowym przepisom, wprowadzonym ustawą z dnia 21 listopada 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo o notariacie oraz ustawy o księgach wieczystych i hipotece – spadkobiercy będą mieli mniej formalności związanych z dziedziczeniem nieruchomości. Zwiększy się również bezpieczeństwo obrotu nieruchomościami, dzięki „sprawniejszemu” ujawnianiu w księgach wieczystych aktualnego stanu prawnego nieruchomości.

Podatek od nieruchomości bywa istotnym obciążeniem dla budżetu, szczególnie w przypadku podmiotów, które dysponują złożonymi obiektami. Czy w przypadku prowadzenia działalności niosącej szczególne korzyści dla społeczności lokalnej, powinny one mieć możliwość skorzystania w tym zakresie z odpowiedniego zwolnienia? O tym musi zdecydować gmina.

Rozniecenie ogniska w celu wypalania trawy, słomy lub pozostałości roślinnych, nawet jeżeli dokonywane jest w obrębie własnej nieruchomości – w określonych w ustawie przypadkach – jest kategorycznie zabronione. Do procederu tego – na temat którego, nadal krąży mit, iż może on mieć pozytywne skutki w postaci bujniejszego odrostu traw i użyźnienia gleby, a tak naprawdę jest katastrofalny w skutkach dla ekosystemu i może sprowadzić poważne zagrożenie dla ludzi – dochodzi najczęściej na przełomie zimy i wiosny. Od 2 stycznia 2026 r. Ministerstwo Sprawiedliwości zaostrzyło sankcje za wypalanie, aby „wzmocnić ochronę środowiska i bezpieczeństwo mieszkańców”.

Polski rynek deweloperski stoi u progu konsolidacji i w najbliższych latach można się spodziewać fali fuzji i przejęć - wynika z raportu JLL Living i CRIDO. Eksperci wskazali, że choć polski rynek mieszkaniowy jest jednym z najdynamiczniejszych w Europie, to jednocześnie jest rozdrobniony.