Zasiedzenie: Wciąż można doliczać 15 lat do zasiedzenia sprzed 1990 r.

• Poniżej dowód, że sprawy o zasiedzenie odwołujące się do 1990 roku i tej nowelizacji kodeksu cywilnego to bieżące problemy prawne w Polsce
• Opis sprawy o sygn. akt II CSKP 536/22
• Sąd: zasiedzenie nieruchomości państwowych i gminy. Jak gmina może zablokować zasiedzenie swojej działki?
• Zasiedzenie a podatek od nieruchomości
• Jak gmina może się bronić przed zasiedzeniem?
• Zasiedzenie od 1990 r. - podsumowanie

Każdy kto posiadał państwowe grunty przed 1990 r. może do okresu zasiedzenia dodać 10 lat posiadania sprzed 1 października 1990 r. (dobra wiara), a posiadacz w złej wierze – 15 lat. Dlatego okres zasiedzenia dla tych nieruchomości minął odpowiednio:

1) 1 października 2000 r. (dobra wiara) i

2) 1 października 2005 r. (zła wiara).

Nie są to kwestie bez znaczenia 20 lat po wskazanych terminach bo w dalszym ciągu wiele osób nie przeprowadziło w sądach zasiedzenia gruntów państwowych.

Poniżej dowód, że sprawy o zasiedzenie odwołujące się do 1990 roku i tej nowelizacji kodeksu cywilnego to bieżące problemy prawne w Polsce

Sygn. akt II CSKP 536/22, POSTANOWIENIE z dnia 31 stycznia 2023 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący, sprawozdawca)

‎SSN Grzegorz Misiurek

‎SSN Karol Weitz

Opis sprawy o sygn. akt II CSKP 536/22

Sąd Rejonowy podkreślił, że przed dniem 1 października 1990 r. wyłączone było zasiedzenie nieruchomości państwowych. Zgodnie bowiem z treścią art. 177 k.c., obowiązującego do końca września 1990 r., przepisów o nabyciu własności przez zasiedzenie nie stosuje się, jeżeli nieruchomość jest przedmiotem własności państwowej. Ta regulacja utraciła moc z dniem 1 października 1990, wraz z wejściem w życie ustawy z dnia 28 lipca 1990 o zmianie ustawy- Kodeks cywilny. Zgodnie z art. 10 ustawy nowelizującej jeżeli przed dniem jej wejścia w życie istniał stan, który według przepisów dotychczasowych wyłączał zasiedzenie nieruchomości, a według przepisów obowiązujących po wejściu w życie tej ustawy prowadzi do zasiedzenia, zasiedzenie biegnie od dnia wejścia jej w życie; jednakże termin ten ulega skróceniu o czas, w którym powyższy stan istniał przed wejściem w życie ustawy, lecz nie więcej niż o połowę. Działki objęte wnioskiem Spółdzielni Mieszkaniowej […] pierwotnie stanowiły przedmiot własności Skarbu Państwa, a następnie zostały skomunalizowane na rzecz Miasta Stołecznego Warszawy. Z tego względu działki ewidencyjne oznaczone numerami [1]/1, [1]/2, [2]/1, [2]/2, [5], [3], [4], [...]/6, [...]/9, [...]/10, [...]/11, [...]/12, [...]/13, [...]/14, [...]/15, [...]/16, [...]/17, [...]/18, [...]/20, [...]/21, [...]/23, [...]/25, [...]/26 oraz [...]/27 mogły zostać nabyte przez wnioskodawcę w drodze zasiedzenia w razie nieprzerwanego trzydziestoletniego posiadania o charakterze samoistnym, którego bieg rozpoczynał się z dniem 27 maja 1990 r. Jednocześnie okres ten mógł być skrócony maksymalnie o 15 lat poprzez zaliczenia na jego poczet posiadania przed dniem 28 maja 1990r. W konsekwencji zasiedzenie tych działek było możliwe najwcześniej z dniem 27 maja 2005 r. Spółdzielnia wskazując na taki termin zasiedzenia nie kwestionowała, że objęła nieruchomość w posiadanie będąc w złej wierze.

Rozstrzygnięcie (kluczowy argument):

Sąd: zasiedzenie nieruchomości państwowych i gminy. Jak gmina może zablokować zasiedzenie swojej działki?

Państwo albo gmina ma obowiązek kontrolowania nieruchomości  czy nie znajduje się ona w bezumownym posiadaniu, które może doprowadzić do zasiedzenia. Jeżeli tego nie zrobi, to możliwe jest zasiedzenie.

Nawet w sytuacji, w której samoistny posiadacz w złej wierze zwraca się do właściciela lub innej osoby, którą uważa za właściciela, z ofertą nabycia własności posiadanej rzeczy w drodze umowy, jego posiadanie nie traci przymiotu samoistności, chyba że z innych okoliczności wynika, że rezygnuje z samodzielnego i niezależnego od woli innej osoby władania rzeczą.” Dlatego też fakt, że uzyskano wiedzę, że nie są właścicielami działki pozostaje bez znaczenia dla przyjęcia samoistności posiadania.

Zasiedzenie a podatek od nieruchomości

Bez znaczenia dla przyjęcia samoistności posiadania (i zasiedzenia) pozostaje też fakt, że wnioskodawcy nie płacili podatku od nieruchomości. Płacenie podatków nie jest ani warunkiem koniecznym, ani wystarczającym do wykazania samoistnego posiadania nieruchomości ( Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 listopada 2010 r., IV SA/Po 497/10, LEX nr 1098400 ). Płacenie podatku od nieruchomości może, lecz nie musi być czynnikiem wskazującym na samoistność posiadania. Istotne jest faktyczne, samodzielne władztwo nad nieruchomością i zamiar władania rzeczą dla siebie.

Jak gmina może się bronić przed zasiedzeniem?

Bieg zasiedzenia można przerwać. Sięgamy do art. 175 k.c., który stanowi: Do biegu zasiedzenia stosuje się odpowiednio przepisy o biegu przedawnienia roszczeń. Do przerwy biegu zasiedzenia potrzebna jest więc czynność właściciela (np. gminy) o następujących cechach:

1) skierowana przeciwko posiadaczowi (cel: odzyskać prawo własności), 

2) zamanifestowanie prawa własności np.:

• bezpośrednie przeciwstawienie się posiadaniu nieruchomości, 
• powództwo petytoryjne (windykacyjne lub negatoryjne), 
• inne czynności materialnoprawne i procesowe, prowadzące do dochodzenia lub ustalenia prawa własności na drodze sądowej lub przed innym właściwym organem. 

WAŻNE! Nawet jak gmina ogłosi przetarg na działkę, która jest w procedurze zasiedzenia, to nie ma dla niej znaczenia. Przeprowadzenie procedury przetargowej nie prowadzi do przerwy biegu zasiedzenia. Nie jest to bowiem czynność o której mowa w art. 123 k.c. skierowana przeciwko posiadaczowi i zmierzająca do unicestwienia biegnącego zasiedzenia.

Zasiedzenie od 1990 r. - podsumowanie

W październiku 1990 r. weszła ustawa z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy – kodeks cywilny (Dz.U. z 1990 r. Nr 55 poz. 321). Uchyliła przepisy wyłączające możliwość nabycia przez zasiedzenie nieruchomości państwowych. Zgodnie z przepisem art. 10 ustawy, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy istniał stan, który według przepisów dotychczasowych wyłączał zasiedzenie nieruchomości, a według przepisów obowiązujących po wejściu w życie tej ustawy prowadzi do zasiedzenia, zasiedzenie biegnie od dnia wejścia jej w życie; jednakże termin ten ulega skróceniu o czas, w którym powyższy stan istniał przed wejściem w życie ustawy, lecz nie więcej niż o połowę. 

Przykład 

Zasiedzenie rozpoczęło się 7 lipca 1983 r. 30 letni termin zasiedzenia w niniejszej sprawie rozpoczyna swój bieg od 1 października 1990 r. ale został skrócony o czas posiadania istniejący przed tą datą, czyli o okres od dnia 7 lipca 1983 r. do dnia 30 września 1989 r. Dlatego termin zasiedzenia przez wnioskodawców upłynął z dniem 8 lipca 2013 r.

Źródło: I Ns 289/20 - postanowienie z uzasadnieniem Sąd Rejonowy w Kwidzynie z 2021-01-28