Polityka senioralna a podatek od nieruchomości. Co dalej z różnicami w wysokości stawek?

• Prywatny dom opieki to działalność gospodarcza
• Różnice w wysokości podatku są istotne

Zmiany demograficzne zachodzące w Polsce sprawiają, że polityka senioralna wysuwa się na czoło wśród priorytetów rządzących. W przestrzeni publicznej dużo mówi się o rozwiązaniach, nad którymi już toczą się prace ustawodawcze oraz o tych, które jeszcze pozostają w sferze bardzo wstępnych planów. W tym kontekście powraca też problem, który jest znany od co najmniej kilku lat, a dotyczący stawek podatku od nieruchomości dla prywatnych domów opieki. Prowadzący je przedsiębiorcy próbują zwrócić uwagę na to, że prywatne podmioty prowadzące domy opieki są na gruncie podatkowym traktowane gorzej niż podmioty publiczne mające taki sam profil działalności.

Prywatny dom opieki to działalność gospodarcza

Tematyka stawki podatku od nieruchomości właściwej dla budynków, w których prywatne podmioty prowadzą domy opieki, czy to dla osób starszych, czy też dla osób niepełnosprawnych, wielokrotnie była przedmiotem rozstrzygnięć sądów administracyjnych. Wydawane w tych sprawach wyroki tworzą jednolitą, niekorzystną dla podatników linię orzeczniczą, która nie pozostawia wątpliwości co do tego, że w takich przypadkach należy stosować najwyższą stawkę właściwą dla nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z 28 lipca 2017 r. (sygn. akt I SA/Wr 990/16), budynek w części zamieszkałej przez pensjonariuszy jest faktycznie wykorzystywany na cele prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej mającej za przedmiot prowadzenie domu opieki społecznej (spółka uzyskuje przychód z umów zawieranych z pensjonariuszami, świadcząc im konkretne usługi). Fakt zamieszkiwania w budynku opieki społecznej pensjonariuszy nie sprawia, iż budynek ten należy opodatkować stawką właściwą dla budynków mieszkalnych. Zajęcie tego budynku pod działalność gospodarczą skutkuje bowiem opodatkowaniem go wg wyższej stawki podatku. Tak samo na sprawę zapatrywał się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z 22 lutego 2012 r. (sygn. akt I SA/Gd 1/12), który również potwierdził, że budynek wykorzystywany przez przedsiębiorcę na cele prowadzenia prywatnego domu opieki społecznej nie może być opodatkowany jako budynek mieszkalny.

Różnice w wysokości podatku są istotne

Dlaczego przedsiębiorcy prowadzący domy opieki kwestionują takie rozwiązanie? Chodzi oczywiście o to, że stawki podatku od nieruchomości dla budynków mieszkalnych, pozostałych i związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej istotnie się różnią. Choć ostatecznie o ich wysokości decyduje rada gminy w stosownej uchwale, to analiza wartości stawek maksymalnych obowiązujących w tym zakresie, obrazuje poziom różnic w zakresie obciążeń podatkowych. W 2026 r. stawki maksymalne od budynków lub ich części to w przypadku budynków:
a) mieszkalnych - 1,25 zł od 1 m² powierzchni użytkowej,
b) związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz od budynków mieszkalnych lub ich części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej - 35,53 zł od 1 m² powierzchni użytkowej,
c) pozostałych, w tym zajętych na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego - 12,00 zł od 1 m² powierzchni użytkowej.
Jak z tego wynika, w przypadku budynku o powierzchni użytkowej 200 m² dom opieki prowadzony przez gminną jednostkę organizacyjną jest w 2026 roku zobowiązany do zapłaty podatku od nieruchomości w wysokości 2400 zł (najczęściej znajduje w tym wypadku zastosowanie stawka dla budynków pozostałych) albo 250 zł (jeśli istnieje podstawa do zastosowania stawki dla budynków mieszkalnych). Prywatny dom opieki płaci natomiast w takiej sytuacji podatek w wysokości 7106 zł. Różnice w poziomie obciążeń podatkowych są więc istotne, a w ostatecznym rozrachunku obciążają seniorów (osoby niepełnosprawne) i ich rodziny, bo wpływają na kalkulację ceny świadczonych przez te podmioty usług.