RPO potwierdził lukę w przepisach o świadczeniu wspierającym i pielęgnacyjnym. Po kieszeni dostały nie osoby niepełnosprawne, a opiekunowie

• W rodzinach osób niepełnosprawnych obawa o płacenie za wizyty u lekarza i leczenie (operacje) w szpitalu
• Odebranie wstecz ubezpieczenia - jak to możliwe, że autorzy przepisów doprowadzili (za poprzedniego rządu) do tej sytuacji?
• RPO zwraca się do rządu o rozwiązanie problemu braku ubezpieczenia opiekuna osoby niepełnosprawnej
• Przyznanie świadczenia wspierającego (osoba niepełnosprawna) to utrata ubezpieczenia zdrowotnego i emerytalnego (opiekun).
• Nie działa mechanizm osłonowy związany ze świadczeniami przedemerytalnymi dla osób pobierających do tej pory świadczenie pielęgnacyjne

Po uzyskaniu świadczenia wspierającego opiekun, poza obowiązkiem zwrotu świadczeń opiekuńczych, będzie musiał zwrócić koszty świadczeń zdrowotnych, z których korzystał w tym czasie. Tak stwierdza Rzecznik Praw Obywatelskich. Pełne jego wystąpienie pod tym linkiem. Cała ta sprawa wynika z przewlekłości postępowania w sprawie przyznania świadczenia wspierającego.

O tej luce pisaliśmy w poniższym artykule tydzień temu:

Zazwyczaj opiekun (pobierał stare świadczenie pielęgnacyjne - podstawa ubezpieczenia), to członek rodziny osoby niepełnosprawnej (dziś świadczenie wspierające). Stąd:

W rodzinach osób niepełnosprawnych obawa o płacenie za wizyty u lekarza i leczenie (operacje) w szpitalu

W artykule omawiamy taką sytuację. Jest skomplikowana bo dotyczy zwrotu świadczenia pielęgnacyjnego przez opiekuna i jego problemów z utratą ubezpieczenia w NFZ z mocą wsteczną (tak twierdzą MOPS, zobaczymy co na to powiedzą sądy).

1) Osoba niepełnosprawna - w grudniu 2024 r. złożyła wniosek o świadczenie wspierające i otrzymała je z mocą wsteczną (to legalne) od stycznia 2024 r.

2) Opiekun - symetrycznie do nabycia prawa do świadczenia wspierającego przez osobę niepełnosprawną - traci z mocą wstecz prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Musi oddać świadczenie pielęgnacyjne za okres styczeń - grudzień 2024 r. MOPS zabiera też ubezpieczenie zdrowotne za ten okres.

3) w lipcu mamy pobyt opiekuna w szpitalu - koszt około 55 000 - 60 000 zł (bez ubezpieczenia - kto płaci za leczenie, skoro nie ma ubezpieczenia zdrowotnego.

O tym zadecydują sądy. Moim zdaniem sądy orzekną (jeżeli szpital pójdzie do sądu po pieniądze od opiekuna osoby niepełnosprawnej), że decyduje moment leczenia w szpitalu. I przekonanie opiekuna, że ma ubezpieczenie zdrowotne - na ten moment było ubezpieczenie i bez znaczenia jego późniejsze odebranie. Tak wynika z logiki, ale pewności, że tak będzie nie ma nikt.

Odebranie wstecz ubezpieczenia - jak to możliwe, że autorzy przepisów doprowadzili (za poprzedniego rządu) do tej sytuacji?

Po prostu na czas potrzebny na przyznanie świadczenia wspierającego osobie niepełnosprawnej jej opiekun może pobierać świadczenie pielęgnacyjne. Dopiero w momencie przyznania świadczenia wspierającego następuje korekta co do pobrania podwójnych świadczeń za ten sam okres – świadczenia pielęgnacyjnego i świadczenia wspierającego.

Korekta polega na tym, że opiekun zwraca świadczenie pielęgnacyjne (na przykład za 6 – 12 miesięcy). Jeżeli opiekun zwraca świadczenie pielęgnacyjne, to zabierane mu są:

1) składki zdrowotne

2) składki emerytalne.

Nikt nie przewidział, że ww. korekty będą dotyczyły okresu jednego roku (bo opóźnia się niewiarygodnie procedura przyznania świadczenia wspierającego).

Po tej korekcie opiekun osoby niepełnosprawnej jest traktowany jako osoba, która nie była ubezpieczona w NFZ i ZUS przez okres na przykład jednego roku. Co jeżeli w tym okresie skorzystała z tego ubezpieczenia?

RPO zwraca się do rządu o rozwiązanie problemu braku ubezpieczenia opiekuna osoby niepełnosprawnej

Idea świadczenia wspierającego polega na tym, że osoba niepełnosprawna otrzymuje to świadczenie, a opiekun może np. iść do pracy krok. Nie ma więc opcji kumulowania w jednej rodzinie dwóch świadczeń, czyli równoległego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego (opiekun) i świadczenia wspierającego (osoba niepełnosprawna).

Przepisy uwzględniają jednak, że:

1) osoba, która nie pracuje dalej udziela wsparcia osobie uprawnionej otrzymującej świadczenie wspierające, wspólnie z nią mieszka i gospodaruje - więc ZUS opłaca składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe;

2) opiekun osoby niepełnosprawnej, który stracił prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (bo osoba ma świadczenie wspierające) otrzyma świadczenie przedemerytalne.

Przyznanie świadczenia wspierającego (osoba niepełnosprawna) to utrata ubezpieczenia zdrowotnego i emerytalnego (opiekun).

Przewlekłość przyznawania od 2024 r. świadczenia wspierającego powoduje negatywne skutki także dla zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (opiekun) i świadczenia wspierającego (osoba niepełnosprawna). Jak wspomniano powyżej, konsekwencją ustalenia prawa do świadczenia wspierającego jest bowiem uchylenie z mocą wsteczną decyzji o ustaleniu świadczenia pielęgnacyjnego.

I tu Rzecznik Praw Obywatelskich:

Mamy więc opiekunów, których krewny albo osoba bliska (najczęściej syn/córka albo rodzic, mąż, żona) znalazł się w systemie świadczenia wspierającego, ale sami opiekunowie są bez składek. Za jakie miesiące?

Prawo do opłacania za osobę - która nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ze względu na potrzebę wsparcia osoby uprawnionej do świadczenia wspierającego wspólnie mieszkającą i gospodarującą - przez ZUS składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe przysługuje na zasadach ogólnych.

Z uwagi na uchylenie z mocą wsteczną, często za kilka miesięcy, prawa do świadczenia opiekuńczego, następuje uchylenie decyzji o objęciu ubezpieczeniem zdrowotnym i w konsekwencji zobowiązaniem opiekuna do zwrotu NFZ kosztów udzielonych świadczeń zdrowotnych.

Nie działa mechanizm osłonowy związany ze świadczeniami przedemerytalnymi dla osób pobierających do tej pory świadczenie pielęgnacyjne

Czyli, osoba ze świadczeniem wspierającym ma rozwiązany problem opóźnienia w przyznaniu świadczenia wspierającego w ten sposób, że świadczenie to przysługuje od dnia złożenia wniosku do WZON (o określenie poziomu wsparcia). Ale inaczej jest z opiekunami.