Zakaz wprowadzania psów i innych zwierząt do parku i co dalej? RPO interweniuje

• Rada Miejska w Jędrzejowie wprowadziła zakaz wprowadzania psów i innych zwierząt do tamtejszego parku rekreacyjnego oraz miejsca rekreacyjnego zwanego zalewem
• Petycja do Urzędu Miejskiego w Jędrzejowie w sprawie zakazu wprowadzania psów i innych zwierząt do tamtejszego parku rekreacyjnego oraz miejsca rekreacyjnego zwanego zalewem
• Pismo do Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie zakazu wprowadzania psów i innych zwierząt do parku
• Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach a zakaz wprowadzania psów i innych zwierząt do parku
• NSA: rada gminy (miasta) nie mogła ustanowić całkowitego zakazu wprowadzania psów do obiektu użyteczności publicznej, a jedynie była władna do określenia zasad i trybu korzystania z tego obiektu
• Pismo RPO do Burmistrza Jędrzejowa z 16 czerwca 2025 r.

Właściciele pupili nie są zachwyceni! Prawa zwierząt też muszą być szanowane! Tymczasem w jednym z miast w Polsce Rada Miejska ustanowiła zakaz wprowadzania psów i innych zwierząt do tamtejszego parku rekreacyjnego oraz miejsca rekreacyjnego zwanego zalewem. Jeszcze w 2024 r. do Urzędu Miejskiego wpłynęła petycja dotycząca wprowadzenia zmiany przepisów porządkowych tego zakazu, jednak w uchwale uznano petycję za bezzasadną. Sprawą zajął się więc sam Rzecznik Praw Obywatelskich - szczególnie, że osoby z niepełnosprawnościami mają ustawowo zagwarantowane prawo poruszania się z psami asystującymi w miejscach użyteczności publicznej. Co odpowie Burmistrz na interwencję RPO?

Rada Miejska w Jędrzejowie wprowadziła zakaz wprowadzania psów i innych zwierząt do tamtejszego parku rekreacyjnego oraz miejsca rekreacyjnego zwanego zalewem

W uchwale Nr XXVI/230/20 z 4 września 2020 r. w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Jędrzejów, Rada Miejska w Jędrzejowie określiła obowiązki właścicieli zwierząt domowych. Postanowiono m.in., że na terenach publicznie dostępnych psy powinny być wyprowadzane na smyczy, natomiast psy należące do rasy psów dużych, powinny być wyprowadzane na smyczy oraz w kagańcu. Ponadto na mocy regulaminu osoby utrzymujące zwierzęta domowe zostały zobowiązane do sprawowania właściwej opieki nad zwierzętami, w tym w szczególności niepozostawiania ich bez dozoru oraz do niezwłocznego usuwania zanieczyszczeń pozostawionych przez zwierzęta domowe w obiektach i na innych terenach przeznaczonych do użytku publicznego.

Z kolei zakaz wprowadzania psów i innych zwierząt na teren miejsca rekreacyjnego „zalew” wynika z § 6 ust. 6 uchwały Nr XVI/153/12, Rady Miejskiej w Jędrzejowie z 1 marca 2012 r. w sprawie przyjęcia regulaminu korzystania z miejsca rekreacyjnego „zalew” oraz wydania przepisów porządkowych. W uchwale podjęto na podstawie art. 40 ust. 2 pkt 4 ustawy o samorządzie gminnym. Zakaz wprowadzania zwierząt na teren miejsca rekreacyjnego „zalew” ma charakter bezwzględny, obejmuje bowiem także psy asystujące, przez co jest sprzeczny także z art. 20a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (gwarantuje on osobom z niepełnosprawnościami wraz z psem asystującym prawo wstępu do obiektów użyteczności publicznej).

Skoro zatem zasady postępowania ze zwierzętami w miejscach publicznych unormowano w regulaminie utrzymania czystości i porządku, to regulowanie tej samej materii w akcie prawa miejscowego określającym zasady korzystania z gminnego obiektu użyteczności publicznej, jakim jest park rekreacji, należy uznać za sprzeczne z prawem.

Petycja do Urzędu Miejskiego w Jędrzejowie w sprawie zakazu wprowadzania psów i innych zwierząt do tamtejszego parku rekreacyjnego oraz miejsca rekreacyjnego zwanego zalewem

W dniu 26 marca 2024 r. do Urzędu Miejskiego w Jędrzejowie wpłynęła petycja w dotycząca wprowadzenia zmiany przepisów porządkowych dotyczących miejsca rekreacyjnego „zalew" oraz „park" zawartych w Uchwale Nr XVI/153/12 Rady Miejskiej w Jędrzejowie z dnia 1 marca 2012r. oraz Uchwale Nr 111/32/15 Rady Miejskiej w Jędrzejowie z dnia 29 stycznia 2015 r. Komisja Skarg, Wniosków i Petycji Rady Miejskiej w Jędrzejowie analizował omawianą petycję na posiedzeniu w dniu 31 lipca 2024 r. wysłuchując stanowiska Zarządcy obiektu „zalew" oraz „park" objętego analizowanymi przepisami porządkowymi. W obowiązujących regulaminach przyjętych przez Radę przywołanymi Uchwałami widnieje „zakaz wprowadzania psów i innych zwierząt". Wnioskodawca w petycji przywołuje przypadek psów przewodników. Zgodnie z art. 20a ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianie osób niepełnosprawnych. Z przepisów wynika, że osoba niepełnosprawna wraz z psem asystującym ma prawo wstępu: do obiektów użyteczności publicznej, w szczególności: budynków i ich otoczenia przeznaczonych na potrzeby administracji publicznej, wymiaru sprawiedliwości, kultury, oświaty, szkolnictwa wyższego, nauki, opieki zdrowotnej, opieki społecznej i socjalnej, obsługi bankowej, handlu, gastronomii, usług, turystyki, sportu, obsługi pasażerów w transporcie kolejowym, drogowym, lotniczym, morskim lub wodnym śródlądowym, świadczenia usług pocztowych lub telekomunikacyjnych oraz innych ogólnodostępnych budynków przeznaczonych do wykonywania podobnych funkcji, w tym także budynków biurowych i socjalnych; do parków narodowych i rezerwatów przyrody; na plaże i kąpieliska.

Zdaniem Rady Miejskiej w Jędrzejowie ze sprawy wynika, że regulamin w obecnym kształcie nie organiczna wprowadzania psów asystujących na teren omawianego obiektu, gdyż ustawa jest przepisem rangi wyższej (nadrzędnym), który swoje zastosowanie posiada pomimo obowiązującego regulaminu. W związku z powyższym Komisja Skarg, Wniosków i Petycji zarekomendowała nie uwzględnienie omawianej petycji. Rada Miejska w Jędrzejowie podzieliła przedstawione wyżej stanowisko Komisji i uznała przedmiotową petycję za niezasadną.

Pismo do Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie zakazu wprowadzania psów i innych zwierząt do parku

Obywatel w piśmie do RPO kwestionuje zgodność z prawem zakazu wprowadzania psów do parku rekreacyjnego w Jędrzejowie. Funkcjonują tam: skatepark, pumptrack-tor rowerowy, dwa place zabaw, urządzenia siłowni zewnętrznej oraz wiata do grillowania. Zdaniem autora pisma, zakaz ten ogranicza prawo obywateli do korzystania z przestrzeni publicznej.

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach a zakaz wprowadzania psów i innych zwierząt do parku

Jak podkreśla RPO w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, że skoro przepis ustawowy (art. 4 ust. 2 pkt 6 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach) zobowiązuje organ samorządu gminnego do ustalenia obowiązków nakładanych na właścicieli zwierząt domowych celem zapewnienia ochrony przed zanieczyszczeniem przez te zwierzęta terenów przeznaczonych do wspólnego użytku, to nie jest dopuszczalne regulowanie tej samej materii i w takim samym zakresie w uchwale podjętej na podstawie art. 40 ust. 2 pkt 4 ustawy o samorządzie gminnym. Ten przepis obejmuje bowiem tylko sprawy, które nie są objęte delegacją ustawową wynikającą z art. 4 ust. 2 pkt 6 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku, a dotyczą zasad i trybu korzystania z urządzeń i obiektów użyteczności publicznej. Zakres delegacji określony art. 4 ust. 2 pkt 6 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku wyłącza zatem wydawanie aktów prawa miejscowego na podstawie art. 40 ust. 2 pkt 4 ustawy o samorządzie gminnym.

Wydanie aktu prawa miejscowego na podstawie art. 40 ust. 2 pkt 4 ustawy o samorządzie gminnym polega bowiem na wprowadzeniu do porządku prawnego nowych przepisów, które albo w ogóle nie mają odpowiednika w przepisach już obowiązujących, albo nie istnieją przepisy uszczegółowiające zakres regulacji w ramach ustawowych upoważnień.

NSA: rada gminy (miasta) nie mogła ustanowić całkowitego zakazu wprowadzania psów do obiektu użyteczności publicznej, a jedynie była władna do określenia zasad i trybu korzystania z tego obiektu

Pismo RPO do Burmistrza Jędrzejowa z 16 czerwca 2025 r.

"Szanowny Panie Burmistrzu, w ślad za wystąpieniem Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie zakazu wprowadzania psów do parku rekreacyjnego w Jędrzejowie (pismo z dnia 9 czerwca 2025 r., Nr V.7204.32.2025), niniejszym sygnalizuję, że analogiczny zakaz obowiązuje na terenie miejsca rekreacyjnego „zalew”, na co zwrócił uwagę jeden z mieszkańców Jędrzejowa w skardze skierowanej do Rzecznika. Skarżący podnosi, że zakaz przebywania z psami na terenie gminnego obiektu użyteczności publicznej, jakim jest zalew w Jędrzejowie, ogranicza prawa właścicieli psów do korzystania z przestrzeni publicznej. Rzecznik ustalił, że bezwzględny zakaz wprowadzania psów i innych zwierząt na teren miejsca rekreacyjnego „zalew” wynika z postanowień § 6 ust. 6 uchwały Nr XVI/153/12, Rady Miejskiej w Jędrzejowie z dnia 1 marca 2012 r. w sprawie przyjęcia regulaminu korzystania z miejsca rekreacyjnego „zalew” oraz wydania przepisów porządkowych. Przedmiotowa uchwała została podjęta na podstawie art. 40 ust. 2 pkt 4 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1465; dalej: ustawa o samorządzie gminnym), który upoważnia organy gminy do wydawania aktów prawa miejscowego w zakresie zasad i trybu korzystania z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej. Jak już wskazano w wystąpieniu Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 9 czerwca 2025 r., w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, zgodnie z którym, skoro rada gminy ustala obowiązki ciążące na właścicielach zwierząt domowych w celu zapewnienia ochrony przed zanieczyszczeniem przez te zwierzęta terenów przeznaczonych do wspólnego użytku w regulaminie utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, w oparciu o upoważnienie zawarte art. 4 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2024 r. poz. 399 ze zm.; dalej: ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach), to nie jest dopuszczalne regulowanie tej samej materii i w takim samym zakresie w uchwale podjętej na podstawie art. 40 ust. 2 pkt 4 ustawy o samorządzie gminnym. Tego rodzaju dublujące się unormowania prowadziłyby bowiem do wewnętrznej niespójności, a tym samym i sprzeczności systemu prawa (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 9 lutego 2022 r., sygn. II SA/Rz 1335/21). Należy zauważyć, że z woli ustawodawcy na organie stanowiącym gminy ciąży powinność określenia – w drodze regulaminu utrzymania czystości i porządku – nakazów i zakazów skierowanych do posiadaczy zwierząt domowych, do których muszą się oni stosować, w sytuacji, gdy przebywają z tymi zwierzętami w miejscach publicznych. Do terenów przeznaczonych do wspólnego użytku zaliczają się niewątpliwie tereny gminnych obiektów użyteczności publicznej, o których mowa w art. 40 ust. 2 pkt 4 ustawy o samorządzie gminnym. Oznacza to, że unormowania zawarte w regulaminie utrzymania czystości i porządku na terenie gminy określające obowiązki osób utrzymujących zwierzęta domowe dotyczą także zachowań tych osób podczas przebywania na terenie gminnych obiektów użyteczności publicznej. Nie ma zatem potrzeby, aby materia dotycząca obowiązków posiadaczy zwierząt domowych była uregulowana także w uchwale ustalającej zasady korzystania z gminnych obiektów użyteczności publicznej. Całość unormowań dotyczących prawidłowego zachowania się osób utrzymujących zwierzęta domowe w miejscach przeznaczonych do wspólnego użytku, w tym obiektach użyteczności publicznej, powinna znaleźć się w regulaminie utrzymania czystości i porządku, zaś regulowanie tej materii – i to w odmienny sposób – w uchwale wydanej na podstawie art. 40 ust. 2 pkt 4 ustawy o samorządzie gminnym, stanowi naruszenie kompetencji przyznanej radzie gminy w powołanym przepisie ustawy. Wskazać ponadto należy, że ustanowiony przez Radę Miejską w Jędrzejowie zakaz wprowadzania zwierząt na teren miejsca rekreacyjnego „zalew” ma charakter bezwzględny, obejmuje bowiem także psy asystujące, przez co jest sprzeczny z art. 20a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 44), który gwarantuje osobom niepełnosprawnym wraz z psem asystującym prawo wstępu do obiektów użyteczności publicznej. W związku z powyższym, na podstawie art. 16 ust. 2 pkt 1 ustawy z 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1264 ze zm.), zwracam się do Pana Burmistrza z uprzejmą prośbą o podjęcie stosownych działań legislacyjnych w celu wyeliminowania z obrotu prawnego niezgodnych z prawem regulacji prawa miejscowego ustanawiających zakaz wprowadzania zwierząt na teren miejsca rekreacyjnego „zalew” w Jędrzejowie. Z poważaniem Adam Krzywoń Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich /-wydano i podpisano elektronicznie".