Rząd zatwierdził zmiany w „Aktywnym rodzicu”: jednocześnie z 1500 zł [lub odpowiednio – 1900 zł albo 500 zł], będzie można pobierać również inne świadczenia

• Od 1 października 2024 r. – rodzice dzieci w wieku do ok. 3 roku życia, mają prawo wyboru jednego z trzech świadczeń (w ramach programu „Aktywny rodzic”)
• Świadczenia z programu „Aktywny rodzic” stanowią dochód w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej – uniemożliwiając pobieranie przewidzianych w niej świadczeń
• Projekt zatwierdzony przez rząd wyłącza świadczenia z programu „Aktywny rodzic” z definicji dochodu – będzie możliwe jednoczesne pobieranie świadczeń z pomocy społecznej
• Jakie świadczenia z pomocy społecznej opierają się na definicji dochodu, z zatem – będą mogły być pobierane jednocześnie ze świadczeniami z programu „Aktywny rodzic”?

Od 1 października 2024 r. – rodzice dzieci w wieku do ok. 3 roku życia, mają prawo wyboru jednego z trzech świadczeń (w ramach programu „Aktywny rodzic”)

W dniu 1 października 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 15.05.2024 r. o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka – "Aktywny rodzic", która dla rodziców dzieci w wieku – co do zasady – od ukończenia 12 do ukończenia 35 lub odpowiednio – 36 miesiąca życia, wprowadziła wsparcie w postaci trzech świadczeń, tj.:

• świadczenia „aktywni rodzice w pracy” (czyli tzw. „babciowego”),

• świadczenia „aktywnie w żłobku” oraz

• świadczenia „aktywnie w domu”,

których celem jest ułatwienie godzenia aktywności zawodowej z rodzicielstwem oraz pomoc w wychowaniu dziecka. Spośród powyższych świadczeń, każdy rodzic może dokonać wyboru tylko jednego z nich, w zależności od swojej aktualnej sytuacji zawodowej i rodzinnej. Jedno świadczenie przysługuje ponadto na jedno dziecko, a nie na jednego rodzica. Oznacza to, że obydwoje z rodziców, nie mogą jednocześnie pobierać świadczenia w pełnej wysokości, na to samo dziecko. Świadczenie przysługuje osobie, która faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem, a jeżeli nad jednym dzieckiem, opiekę sprawuje jednocześnie kilka osób  – osobie, która jako pierwsza złoży wniosek o przyznanie świadczenia. 

Więcej na temat każdego z ww. świadczeń, jego wysokości oraz warunków, które należy spełnić, aby je otrzymać – można przeczytać w poniższym artykule:

Świadczenia z programu „Aktywny rodzic” stanowią dochód w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej – uniemożliwiając pobieranie przewidzianych w niej świadczeń

Prawo do świadczeń z pomocy społecznej, o których mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, zgodnie z jej art. 8 ust. 1 – uzależnione jest od spełnienia określonego kryterium dochodowego oraz wystąpienia co najmniej jednego z określonych powodów lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Aktualnie, tj. od 1 stycznia 2025 r. – kryteria dochodowe dla świadczeń z pomocy społecznej, zostały określone na poziomie:

• 1010 zł – dla osoby samotnie gospodarującej i odpowiednio

• 823 zł – dla osoby w rodzinie,¹

z zastrzeżeniem, że przypadku zasiłku okresowego i celowego – kwoty te, mogą zostać odpowiednio podwyższone, uchwałą rady gminy. 

Za dochód – zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej – uważa się przy tym sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o świadczenie z pomocy społecznej lub – w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym został złożony wniosek – z miesiąca, w którym ww. wniosek jest składany, pomniejszoną o:

• miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu,

• składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach oraz o

• kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Ponadto – zgodnie z art. 8 ust. 4 ww. ustawy – z dochodu, wyłączone są ściśle określone świadczenia (w tym m.in. świadczenie 800 plus). W ww. katalogu świadczeń, które nie podlegają zaliczeniu do dochodu – nie zostały jednak dotychczas uwzględnione świadczenia otrzymywane z programu „Aktywny rodzic”. W praktyce, oznacza to, że otrzymywanie przez rodzica świadczenia w kwocie np. 1500 zł (jest to bowiem „podstawowa” miesięczna kwota świadczenia „aktywni rodzice w pracy”) – w wielu przypadkach, wyłączy możliwość jednoczesnego pobierania jakichkolwiek świadczeń z pomocy społecznej. Bowiem już samo ww. świadczenie – może spowodować przekroczenie ww. progów dochodowych, określonych dla świadczeń z pomocy społecznej.

Projekt zatwierdzony przez rząd wyłącza świadczenia z programu „Aktywny rodzic” z definicji dochodu – będzie możliwe jednoczesne pobieranie świadczeń z pomocy społecznej

Powyższa sytuacja może jednak ulec zmianie, w związku przyjęciem w dniu 24 grudnia 2024 r., przez Radę Ministrów – rządowego projektu ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia, który w związku ze zgłoszoną do niego (przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej) autopoprawką (znak: DPR-II.0210.41.1.2024) – wyłącza świadczenia pobierane w ramach programu „Aktywny rodzic”, tj. świadczenie „aktywni rodzice w pracy”, „aktywnie w żłobku” oraz „aktywnie w domu” z definicji dochodu w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. W wyniku powyższego – otrzymywanie ww. świadczeń z programu „Aktywny rodzic” – nie będzie mieć wpływu na prawo do uzależnionych od dochodu świadczeń z pomocy społecznej i innych świadczeń lub form wsparcia, bazujących na definicji dochodu z ustawy o pomocy społecznej. 

Powyższa zmiana ma zostać wprowadzona w ramach art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, poprzez dodanie do niego pkt 22: 

„4. Do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się:

(…)

22) świadczeń „aktywny rodzic”, o których mowa w ustawie z dnia 15 maja 2024 r. o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wy-chowaniu dziecka „Aktywny rodzic” (Dz. U. poz. 858).”

Projektowane rozwiązanie – polegające na wyłączeniu świadczeń z programu „Aktywny rodzic” z definicji dochodu w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej – ma również mieć zastosowanie do spraw o świadczenia z pomocy społecznej lub innych form wsparcia wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.

W przypadku ostatecznego uchwalenia ww. nowelizacji – która trafi teraz do prac w Sejmie – ma ona wejść w życie pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia, ale przepisy wprowadzające ww. zmianę w zakresie świadczeń z programu „Aktywny rodzic” – już w dniu następującym po dniu jej ogłoszenia. 

Jakie świadczenia z pomocy społecznej opierają się na definicji dochodu, z zatem – będą mogły być pobierane jednocześnie ze świadczeniami z programu „Aktywny rodzic”?

Do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, których możliwość otrzymania uzależniona jest m.in. od spełnienia określonego kryterium dochodowego, należą:

• zasiłek stały, który przysługuje pełnoletniej osobie (samotnie gospodarującej lub pozostającej w rodzinie), niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy;

• zasiłek okresowy, który przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie oraz możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego;

• zasiłek celowy, który jest świadczeniem fakultatywnym, przyznawanym na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, a w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania (w tym opału), odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu;

• zasiłek specjalny celowy, który może zostać przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach, osobom o dochodach wyższych niż przyjęte kryterium dochodowe (np. na leki),

• zasiłek i pożyczka na ekonomiczne usamodzielnienie, która może być przyznana w formie jednorazowego zasiłku celowego lub nieoprocentowanej pożyczki,

• pomoc na usamodzielnienie oraz na kontynuowanie nauki, 

• świadczenie pieniężne na utrzymanie i pokrycie wydatków związanych z nauką języka polskiego dla cudzoziemców, którzy mają status uchodźcy, ochronę uzupełniającą lub zezwolenie na pobyt czasowy oraz

• wynagrodzenie dla opiekuna za opiekę, które przyznał sąd.

Jeżeli ww. projekt ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia (nr w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów: UC29) zostanie finalnie przyjęty (a przed tym, zanim trafi na biurko Prezydenta, czeka go jeszcze „droga” przez Sejm i Senat) – świadczenia pobierane w ramach programu „Aktywny rodzic”, nie będą już stanowiły przeszkody do otrzymania ww. świadczeń z pomocy społecznej, jeżeli uprawniony znajdzie się w trudnej sytuacji życiowej i będzie spełniał pozostałe, określone w ustawie przesłanki do ich pobierania. 

¹ zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 12.07.2024 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r., poz. 1044)

Sprawdź >>> Dziennik Gazeta Prawna - subskrypcja cyfrowa

Podstawa prawna:

• Projekt ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia (nr w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów: UC29)

• Ustawa z dnia 15.05.2024 r. o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka – "Aktywny rodzic" (Dz.U. z 2024 r., poz. 858)

• Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1283 z poźn. zm.)