Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Wnioski o ochronę międzynarodową - MSWiA odpowiada RPO

Wnioski o ochronę międzynarodową - MSWiA odpowiada RPO
Wnioski o ochronę międzynarodową - MSWiA odpowiada RPO
Konrad Żelazowski
dziennik.pl
Zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich nieprzyjmowanie wniosków o ochronę międzynarodową w strefie przygranicznej to naruszenie prawa. Jaka jest odpowiedź Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji?

RPO: nieprzyjmowanie wniosków o ochronę międzynarodową w strefie przygranicznej to naruszenie prawa

19 sierpnia 2021 r. przedstawiciele Biura Rzecznika Praw Obywatelskich przeprowadzili niezapowiedzianą wizytację granicy polsko-białoruskiej, w pobliżu miejscowości Usnarz Górny, w miejscu, gdzie przebywa obecnie grupa ok. 30 obywateli Afganistanu, kobiet i mężczyzn, wśród których są osoby deklarujące zamiar ubiegania się o ochronę międzynarodową na terytorium RP.

Deklaracje takie, jednoznaczne i wyraźne, zgłaszane były funkcjonariuszom Straży Granicznej w języku angielskim, w obecności przedstawicieli Biura RPO, a także bezpośrednio w rozmowach cudzoziemców z pracownikami Biura. W chwilach, w których deklaracje te były wygłaszane cudzoziemcy podchodzili do funkcjonariuszy SG, a ci usiłowali nie dopuścić do przekroczenia granicy, w sposób werbalny i niewerbalny wydając polecenia cofnięcia się.

Nie ma zatem wątpliwości, że między funkcjonariuszami polskiej Straży Granicznej a cudzoziemcami nie tylko dochodziło do interakcji, ale też funkcjonariusze SG wykonywali wobec cudzoziemców czynności służbowe, co z kolei uzasadnia opinię, że cudzoziemcy, nawet jeżeli nie wkroczyli na terytorium Polski a jedynie próbowali tego dokonać, znajdowali się pod jurysdykcją polskiej Straży Granicznej.

Prawo do ubiegania się w Polsce o status uchodźcy, zgodnie z postanowieniami Konwencji dotyczącej statusu uchodźców podpisanej w Genewie w dniu 28 lipca 1951 r.,jest prawem konstytucyjnym, gwarantowanym w art. 56 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Prawo to mieści się w konstytucyjnym katalogu praw i wolności człowieka i - jako takie - nie może być w swej istocie ograniczane, ani przepisami ustaw, ani tym bardziej działaniem lub zaniechaniem ze strony organów państwa.

Podobną gwarancję prawa do azylu zawiera również art. 18 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, który choć posługuje się pojęciem azylu, to w swej treści odwołuje się wprost do przywołanej wyżej Konwencji. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej w motywie 25 preambuły precyzuje, że każdy wnioskodawca powinien mieć zapewniony skuteczny dostęp do procedur rozpatrywania wniosku o ochronę międzynarodową. Tę ogólną zasadę uszczegóławia art. 6 ust. 2 dyrektywy, który nakłada na państwa członkowskie obowiązek zapewnienia osobom zamierzającym wystąpić z takim wnioskiem możliwości jak najszybszego jego złożenia.

Obowiązki spoczywające na funkcjonariuszach SG w zakresie przyjmowania wniosków o udzielenie ochrony, służące zapewnieniu skutecznej realizacji wskazanych wyżej praw cudzoziemca, wynikają wprost m.in. z art. 30 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Odstąpienie od tych obowiązków w sytuacji, w której osoba znajdująca się de facto pod jurysdykcją polskiej Straży Granicznej deklaruje zamiar złożenia wniosku o udzielenie ochrony na terytorium RP, stanowi rażące naruszenie ww. przepisów i pozostaje w sprzeczności ze standardami wyznaczonymi przez Konwencję genewską.

Każda osoba, która przebywając na granicy RP zgłosi funkcjonariuszowi SG wykonującemu wobec niej jakiekolwiek czynności służbowe zamiar przekroczenia granicy w celu ubiegania się w Polsce o ochronę międzynarodową, powinna zostać wpuszczona na terytorium Polski, a funkcjonariusze właściwej miejscowo Placówki Straży Granicznej zobowiązani są przyjąć od niej odpowiedni wniosek. Obowiązek ten powinien być realizowany niezależnie od tego, czy obecność cudzoziemców na granicy polsko – białoruskiej jest skutkiem celowej polityki władz białoruskich.

Rzecznik prosi zatem Prezesa Rady Ministrów o niezwłoczne podjęcie działań w celu rozwiązania sytuacji na granicy polsko-białoruskiej i zapewnienie cudzoziemcom przebywającym w okolicy Usnarza Górnego, deklarującym zamiar ubiegania się w Polsce o ochronę międzynarodową, możliwości złożenia stosownych wniosków, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Równocześnie Rzecznik zwraca uwagę premiera na dramatyczne warunki, w jakich przebywa wspomniana grupa cudzoziemców i apeluje o podjęcie pilnego dialogu z przedstawicielami władz Republiki Białorusi na temat niezwłocznego zapewnienia cudzoziemcom podstawowej pomocy w postaci wody, pożywienia, środków higieny, niezbędnych leków oraz umożliwienia im dostępu do przenośnych toalet i w razie konieczności dostępu do opieki medycznej.

Odpowiedź Bartosza Grodeckiego, podsekretarza stanu MSWiA

W nawiązaniu do wystąpień Pana Rzecznika: z 20 sierpnia 2021 r. dotyczącego sytuacji cudzoziemców przebywających na granicy polsko-białoruskiej w pobliżu miejscowości Usnarz Górny, z 25 sierpnia 2021 r. w sprawie zobowiązania Straży Granicznej do umożliwienia cudzoziemcom dostępu do procedury uchodźczej, w oparciu o obowiązujące prawo krajowe, a także o międzynarodowe zobowiązania wynikające z zawartych umów i z 25 sierpnia 2021 r. dotyczącego wprowadzonych zmian w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie czasowego zawieszenia lub ograniczenia ruchu granicznego na określonych przejściach granicznych (sygn. XI.540.9.2020.AS) uprzejmie przedstawiam, co następuje:

Cudzoziemcy, o których mowa w wystąpieniach Pana Rzecznika przebywają na terytorium Republiki Białorusi, tym samym odpowiedzialność za udzielenie im pomocy spoczywa na władzach białoruskich. Rząd RP 22 sierpnia 2021 r. skierował do władz Białorusi notę dyplomatyczną, zawierającą propozycję natychmiastowego dostarczenia cudzoziemcom przebywającym na terytorium tego kraju pomocy rzeczowej. Strona białoruska nie zezwoliła na wjazd konwoju humanitarnego, co obecnie uniemożliwia udzielenie wsparcia ww. cudzoziemcom.

Kwestie dotyczące udzielania ochrony międzynarodowej na terytorium naszego kraju reguluje ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z jej przepisami cudzoziemiec osobiście składa wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (UdSC) za pośrednictwem komendanta oddziału Straży Granicznej albo komendanta placówki SG.

Procedura przyjmowania wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej nie przewiduje sytuacji ich składania poza terytorium RP, tj. gdy cudzoziemiec przebywa po drugiej stronie granicy państwowej, na terytorium innego państwa ani za pośrednictwem pełnomocnika. Straż Graniczna nie może ingerować i prowadzić swoich działań na terytorium innego państwa.

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji nie podziela opinii wyrażonej w wystąpieniu Pana Rzecznika, że ewentualny kontakt werbalny pomiędzy osobami przebywającymi na terytorium Białorusi a funkcjonariuszami Straży Granicznej, samodzielnie konstytuuje relację jurysdykcji państwa polskiego nad tymi osobami w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.

Wszyscy cudzoziemcy poszukujący w naszym kraju ochrony międzynarodowej mają prawo do złożenia wniosku o jej udzielenie w przejściu granicznym podczas kontroli granicznej (również w sytuacji, gdy nie spełniają warunków wjazdu i pobytu na terytorium Polski).

Należy podkreślić, że SG jest zobligowana do strzeżenia nienaruszalności granicy państwa i nie może celowo zezwolić na jej przekroczenie wbrew prawu. W świetle obowiązujących przepisów prawa nie ma możliwości przekraczania granicy państwowej, stanowiącej granicę zewnętrzną Unii Europejskiej (UE), poza czynnymi przejściami granicznymi. Zgodnie z art. 5 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen) przekraczanie granic zewnętrznych dozwolone jest jedynie na przejściach granicznych i w ustalonych godzinach ich otwarcia.

Zarówno Konwencja dotycząca statusu uchodźców, sporządzona w Genewie w dniu 28 lipca 1951 roku, jak i uzupełniający ją Protokół dotyczący statusu uchodźców, sporządzony w Nowym Jorku dnia 31 stycznia 1967 roku, a także gwarancja prawa do ubiegania się w Polsce o ochronę międzynarodową wynikająca z art. 56 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, nie stoją w sprzeczności z ochroną porządku prawnego, w tym zasadami ochrony granicy państwowej i zewnętrznej UE.

Zgodnie z Konwencją państwa-strony są zobowiązane do niewydalania i niezawracania uchodźców do granicy państw, w których ich życiu zagrażałoby niebezpieczeństwo ze względu na rasę, religię, obywatelstwo, przynależność do określonej grupy społecznej lub poglądy polityczne, z wyjątkiem sytuacji, gdy stanowią oni zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa. To zobowiązanie jest przestrzegane przez służby realizujące zadania w zakresie ochrony granicy państwowej.

Odnosząc się do kwestii dotyczącej zmian w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie czasowego zawieszenia lub ograniczenia ruchu granicznego na określonych przejściach granicznych, uprzejmie wyjaśniam, że to rozporządzenie zostało wprowadzone do porządku prawnego w celu minimalizowania zagrożeń dla zdrowia publicznego na terytorium RP, z uwagi na ogłoszony stan epidemiologiczny, a następnie stan epidemii, wywołany wirusem SARS-Cov-2.

Głównym celem rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 sierpnia 2021 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie czasowego zawieszenia lub ograniczenia ruchu granicznego
na określonych przejściach granicznych było doprecyzowanie kwestii osób niemieszczących się w kategorii uprawnionych do przekraczania granicy państwowej, które pomimo obowiązujących restrykcji deklarują chęć przekroczenia granicy, lub też wbrew obowiązującym przepisom ją przekraczają.

Wprowadzone zmiany stanowią o pouczeniu osoby o obowiązku niezwłocznego opuszczenia terytorium RP oraz o zawróceniu do linii granicy państwowej. Przepisy nowelizacji regulują przedmiotową materię w sposób komplementarny, zarówno w odniesieniu do osób pojawiających się bezpośrednio w przejściu granicznym, na którym ruch graniczny został zawieszony lub ograniczony, jak i do tych ujawnionych poza zasięgiem terytorialnym przejścia granicznego.

Powyższe jest podyktowane koniecznością zapewnienia ochrony zdrowia publicznego w kontekście narastającego zjawiska nielegalnej presji migracyjnej na polsko-białoruskim odcinku granicy państwowej. Tak zintensyfikowany, nieuregulowany napływ obywateli państw trzecich niespełniających warunków wjazdu i pobytu, w tym osób zakażonych wirusem SARS-Cov-2, w sposób bezpośredni może prowadzić do zwiększenia ryzyka zakażeń na terytorium naszego państwa.

Należy podkreślić, że ww. rozporządzenie nie odnosi się do zapisów Konwencji oraz ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP pozostając tym samym, jako akt prawny niższego rzędu, bez uszczerbku dla ich stosowania.

Tym samym cudzoziemiec znajdujący się na terytorium RP, a nienależący do kategorii osób wymienionych w § 3 ust. 2 ww. rozporządzenia, który samodzielnie zadeklaruje chęć ubiegania się o udzielenie ochrony międzynarodowej, będzie miał możliwość złożenia wniosku w tej sprawie do Szefa UdSC, za pośrednictwem organu SG. Taki wniosek zostanie przyjęty przez organy SG oraz niezwłocznie w ciągu 48 godzin przesłany do Szefa UdSC celem jego dalszego procedowania.

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Instrukcje VAT. 15 praktycznych procedur dla podatników
Instrukcje VAT. 15 praktycznych procedur dla podatników
Tylko teraz
Źródło: Rzecznik Praw Obywatelskich
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Prawo
    1 sty 2000
    9 gru 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Podwyżki cen gazu zostaną zminimalizowane – prezydent podpisał ustawę
    Podwyżki cen gazu dla gospodarstw domowych zostaną zminimalizowane. Nowe przepisy mają na celu zapobiec skokowym podwyżkom cen gazu w 2022 r. W jaki sposób?
    Reforma prawa karnego w Kościele – zmiana sankcji karnych
    Reforma prawa karnego w Kościele katolickim weszła w życie w środę 8 grudnia 2021 r. Zmianie uległy m.in. przepisy dotyczące pedofilii w kościele. W jaki sposób? Jakie inne przepisy uległy modyfikacji, a jakie dodano?
    Dodatek osłonowy – rząd przyjął projekt ustawy
    Dodatek osłonowy, czyli element tarczy antyinflacyjnej, ma zrekompensować skutki dynamicznego wzrostu cen. Rząd pracuje nad przyjęciem regulacji prawnych.
    Przedświąteczne zakupy - kiedy, ile pieniędzy
    Przedświąteczne zakupy - kiedy Polacy ruszą do sklepów? Ile pieniędzy na nie przeznaczają? Na co zwracają uwagę, dokonując zakupu?
    Inflacja czy lockdown - czego bardziej boją się konsumenci?
    Inflacja czy kolejny lockdown - czego bardziej boją się polscy konsumenci? Jak długo kryzys będzie miał wpływ na nasze finanse? Jak zapewnić bezpieczeństwo finansowe?
    Nowe obostrzenia - grudzień, święta 2021
    Nowe obostrzenia na grudzień 2021 r. i styczeń 2022 r. ogłosił 7 grudnia Minister Zdrowia Adam Niedzielski. Jakie obostrzenia od 15 grudnia wprowadza się w Polsce? Jakie są limity na Święta Bożego Narodzenia?
    Sprzedaż produktów rolnych z własnego gospodarstwa ma być łatwiejsza – nowe regulacje prawne
    Sprzedaż produktów rolnych z własnego gospodarstwa została ułatwiona. Nowe regulacje określa Ustawa o ułatwieniach w prowadzeniu handlu przez rolników i ich domowników. Jakie nowe regulacje przewidział ustawodawcza?
    Rekrutacja zdalna - zmiana trendu [BADANIE]
    Ponad 50% Polaków ubiegających się o pracę brała już udział w rekrutacji online. Czy jest to istotny czynnik dla osób biorących udział w procesach rekrutacyjnych?
    Nieodpłatna pomoc prawna w 2022 r. – planowane zmiany
    Nieodpłatna pomoc prawna w 2022 r. ma być dostosowana do ostatnich zmian przepisów. Czego będą dotyczyły planowane zmiany?
    Ustawa o KZP niedopracowana [KOMENTARZ]
    W dniu 11 października 2021 roku weszła ustawa o kasach zapomogowo pożyczkowych. Ustawa była procedowana bardzo szybko i można powiedzieć, że jest mocno niedopracowana. W tym artykule omówię tylko kilka nieprzemyślanych nieprecyzyjnych rozwiązań.
    Stopień alarmowy ALFA-CRP. Co oznacza?
    Stopień ALFA-CRP został wprowadzony na obszarze całego kraju. Czego dotyczy i co oznacza? Do kiedy obowiązuje?
    Ugody frankowe mBanku - rozpoczęcie pilotażu
    W ramach ugody frankowej klienci mBanku będą mogli przeliczyć zaciągnięty w przeszłości kredyt frankowy na złotówki i odzyskać część wyliczonej różnicy. Jaką część i na jakich zasadach proponuje mBank?
    Święta i Sylwester poza domem – ceny
    Święta i Sylwester poza domem – ceny. Ktoś, kto dawno nie wyjeżdżał do hotelu może być w szoku. Stawki za dobę w polskich kurortach są często o 20-30% wyższe niż przed epidemią. Dotyczy to sylwestrowego weekendu, który jest szczególnie drogi – prawie o połowę droższy niż np. Wigilia.
    Zakupy przedświąteczne – jak dbać o bezpieczeństwo?
    Zakupy przedświąteczne mogą wykorzystać oszuści. Policja podpowiada na co uważać i jak zadbać o bezpieczeństwo.
    Całkowity zakaz aborcji - projekt odrzucony w pierwszym czytaniu
    Sejm odrzucił w pierwszym czytaniu obywatelski projekt ustawy całkowicie zakazującej aborcji. Jakie były założenia projektu?
    Rodzinny kapitał opiekuńczy od 2022 r.
    Rodzinny kapitał opiekuńczy od 1 stycznia 2022 r. będzie przysługiwał na drugie i każde kolejne dziecko w rodzinie w wieku od ukończenia 12. do 36. miesiąca życia.
    Zboczenie działania oraz błąd co do osoby przy dokonaniu zabójstwa
    Zapewne każdy karnista spotkał się z pojęciami: „Aberratio ictus vel iactus (z łac. „zboczenie działania” oraz „error in persona” (z łac. „błąd co do osoby”).
    Emerytury i renty z KRUS - kwoty przychodu od 1 grudnia 2021 r.
    Od 1 grudnia 2021 r. zmieniły się kwoty miesięcznego przychodu powodujące zmniejszenie lub zawieszenie świadczeń emerytalno-rentowych z KRUS.
    KE zamknęła postępowanie naruszeniowe przeciwko Polsce
    Komisja Europejska zamknęła postępowanie naruszeniowe przeciwko Polsce dotyczące regulacji emerytalnych dla sędziów Sądu Najwyższego.
    Wniosek o paszport – planowane zmiany
    Wniosek o paszport nie będzie składany w papierowej formie. To jedna z wielu zmian, jakie zakłada nowa ustawa o dokumentach paszportowych.
    Nowelizacja ustawy o cudzoziemcach szansą na reset urzędów wojewódzkich?
    W cieniu kontrowersyjnych zmian dotyczących nielegalnego przekraczania granicy rząd przygotowuje znaczne zmiany w udzielaniu zezwoleń na pobyt w Polsce. Na ujawnienie końcowego projektu musieliśmy czekać wiele miesięcy, a poprzednie zmiany przepisów migracyjnych miały charakter doraźny i dotyczyły głównie sytuacji na wschodniej granicy Polski.
    Jakie warunki należy spełnić, aby ogłosić upadłość konsumencką?
    Upadłość konsumencka to coraz częściej pojawiające się sformułowanie zarówno w mediach jak i pośród najbliższych. Wielu zadłużonych Polaków zadaje sobie pytanie, czy ich problemy finansowe są „wystarczające”, aby móc się oddłużyć, czy dłużnik musi spełniać jakieś warunki, a nawet niejednokrotnie sądzą, że to rozwiązanie nie jest odpowiednim do pozbycia się swoich problemów. Jak wygląda to w praktyce?
    Krajowy Rejestr Zadłużonych - nowe przepisy weszły w życie
    Weszły w życie przepisy o Krajowym Rejestrze Zadłużonych. Jakie dane znajdą się w nowym systemie?
    Ochrona sygnalistów – przepisy, zakres. Kto i jak będzie chroniony?
    Ochrona sygnalistów. Firmy czekają nadal na wejście w życie ustawy o ochronie osób zgłaszających naruszenia prawa, która stanowić ma implementację dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937 z dnia 23 października 2019 r. w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii. Przepisy chroniące sygnalistów, zgodnie z wymaganiami dyrektywy, powinny zostać implementowane do polskiego porządku prawnego najpóźniej 17 grudnia 2021 r.
    Rosnącej inflacji obawia się większość konsumentów [RAPORT]
    Z raportu Intrum ”European Consumer Payment Report 2021” wynika, iż 8 na 10 konsumentów w Polsce obawia się rosnącej inflacji.