Czym są prawa zależne w rozumieniu prawa autorskiego?

• Prawa zależne – wprowadzenie do zagadnienia
• Uwaga na prawo zezwalania na wykonywanie zależnego prawa autorskiego
• Warto jest uregulować kwestię praw zależnych w formie pisemnej umowy
• Przeniesienie praw zależnych może być zarówno odpłatne i nieodpłatne

Prawa zależne – wprowadzenie do zagadnienia

W tym miejscu należy wyjaśnić czym właściwie są prawa zależne. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 pr. aut. – opracowanie cudzego utworu, w szczególności tłumaczenie, przeróbka, adaptacja, jest przedmiotem prawa autorskiego bez uszczerbku dla prawa do utworu pierwotnego. Dalej należy wskazać, że rozporządzanie i korzystanie z opracowania zależy od zezwolenia twórcy utworu pierwotnego (tzw. prawo zależne), chyba że autorskie prawa majątkowe do utworu pierwotnego wygasły.

Uwaga na prawo zezwalania na wykonywanie zależnego prawa autorskiego

Zgodnie z art. 46 pr. aut. – jeżeli umowa nie stanowi inaczej, twórca zachowuje wyłączne prawo zezwalania na wykonywanie zależnego prawa autorskiego, mimo że w umowie postanowiono o przeniesieniu całości autorskich praw majątkowych.

Warto jest uregulować kwestię praw zależnych w formie pisemnej umowy

Jeżeli nabywamy utwór, w który z dużym prawdopodobieństwem będziemy ingerować w przyszłości, zawsze powinniśmy zadbać o prawa do ingerencji w ten utwór od pierwotnego twórcy. Powyższe umożliwi swobodną i legalną ingerencję w utwór, często również w ramach jednego wynagrodzenia (tzn. bez konieczności ponoszenia dodatkowych kosztów). Dlatego warto jest uzyskiwać prawo do ingerencji w utwór od twórcy.

Przeniesienie praw zależnych może być zarówno odpłatne i nieodpłatne

W tym miejscu należy wyjaśnić, że przeniesienie praw zależnych może nastąpić za dodatkowym wynagrodzeniem bądź bez takiego wynagrodzenia (np. w ramach wcześniej ustalonego wynagrodzenia za utwór). Warto jest jednak kwestię takiego rozliczenia wprost uregulować w danej umowie.

Podsumowanie

Warto jest pamiętać, że jeżeli dany utwór (np. tekst, grafika, utwór muzyczny etc.), ma być w przyszłości przerabiany przez nowego nabywcę, koniecznym jest zawarcie w umowie postanowienia, które daje nabywcy uprawnienie do ingerencji, korzystania i rozporządzania danym utworem. 

Podstawa prawna

• Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2509).