Związki partnerskie coraz bliżej. Projekty ustaw trafiły do uzgodnień i konsultacji publicznych [PROJEKT]

• Związki partnerskie coraz bliżej. Projekty ustaw trafił do uzgodnień i konsultacji publicznych
• Zawarcie związku partnerskiego [PROJEKT]
• Kto nie będzie mógł zawrzeć związku partnerskiego
• Prawa i obowiązki osób w związku partnerskim
• Majątek w związku partnerskim
• Uczestnictwo w sprawowaniu pieczy

W piątek, 18 października do uzgodnień i konsultacji trafił projekt ustawy o rejestrowanych związkach partnerskich. Projekt ten ma na celu wprowadzenie do polskiego porządku prawnego nowej instytucji rejestrowanego związku partnerskiego. Drugim projektem, który trafił do uzgodnień i konsultacji społecznych jest projekt ustawy wprowadzającej ustawę o rejestrowanych związkach partnerskich. Zakładają one wprowadzenie zmian w ponad 200 obowiązujących ustawach. Chodzi o wprowadzenie do polskiego porządku prawnego rejestrowanego związku partnerskiego. Ma to zapewnić ochronę prawną związkom nieformalnym. Zapewnienie tej ochrony jest realizacją obowiązku wykonania zapadłego przeciwko Polsce wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 12 grudnia 2023 r. Przybyszewska i inni przeciwko Polsce (skarga nr 11454/17 i 9 innych). ETPCz stwierdził naruszenie przez Polskę art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284). W projekcie ustawy o związkach partnerskich nie ma przysposobienia dzieci.

Związki partnerskie coraz bliżej. Projekty ustaw trafił do uzgodnień i konsultacji publicznych

W uzasadnieniu do projektu wskazano, że rejestrowany związek partnerski oparty będzie na zasadach równości i niedyskryminacji, zapewniając wszystkim osobom, niezależnie od płci, możliwość realizacji ich potrzeb i pragnień życiowych. "Zapewnienie możliwości zawarcia rejestrowanego związku partnerskiego przez osoby tej samej i różnej płci będzie chronić te osoby przed wykluczeniem, a także zapewni możliwość jasnego określenia wzajemnych praw i obowiązków. Projekt jest więc odpowiedzią na potrzeby społeczne par tej samej płci, które nie mają dostępu do instytucji małżeństwa, ale także par różnej płci żyjących w związkach nieformalnych, które z różnych przyczyn nie mogą lub nie chcą zawrzeć małżeństwa" – napisano w uzasadnieniu do projektu. Projekt ustawy o związkach partnerskich przewiduje m.in. rejestrację związku partnerskiego w urzędzie stanu cywilnego, możliwość przyjęcia wspólnego nazwiska, dostęp do informacji medycznej, kwestie prawa do decyzji o pochówku, dziedziczenia, wspólność majątkowa, która jest deklaratywna i umożliwia wspólne rozliczanie podatków. "To już oficjalne! Projekty ustaw o rejestrowanych związkach partnerskich, które były omawiane z organizacjami pozarządowymi zostały skierowane do konsultacji publicznych i międzyresortowych. To dla mnie bardzo ważny dzień, bo w Wasze ręce oddaję efekt wielu miesięcy pracy całego naszego zespołu" - napisała na portalu X ministra ds. równości Katarzyna Kotula.

Zawarcie związku partnerskiego [PROJEKT]

Projekt ustawy określa zasady, na podstawie których dochodzić będzie do zawarcia rejestrowanego związku partnerskiego. Związek taki zostanie zawarty gdy dwie osoby złożą przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego zgodne oświadczenia o zawarciu tego związku. W projekcie wskazano, że osoby tej samej płci pozostające w małżeństwie w zawartym ze sobą, zgodnie z prawem innego niż Rzeczypospolita Polska państwa, zawierają związek partnerski przez złożenie przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego zgodnych oświadczeń, aby to małżeństwo wywierało skutki prawne równoważne z zawarciem związku partnerskiego.

Kto nie będzie mógł zawrzeć związku partnerskiego

Związku partnerskiego nie mogą zawrzeć osoby, które w chwili składania oświadczenia o zawarciu związku partnerskiego nie ukończyły 18 lat, osoby, które nie posiadają zdolności do czynności prawnej, a także krewni w linii prostej oraz rodzeństwo. Ponadto, nie mogą go także zawrzeć osoby pozostające ze sobą w stosunku przysposobienia, osoby pozostające w związku małżeńskim lub w związku partnerskim, z wyjątkiem osób, które pozostają w zawartym ze sobą małżeństwie z wyjątkiem osób tej samej płci, które pozostają w małżeństwie w zawartym ze sobą, zgodnie z prawem innego niż Rzeczypospolita Polska państw. Związku partnerskiego nie mogą także zawrzeć osoby, które w chwili składania oświadczeń o zawarciu związku partnerskiego są: w stanie wyłączającym świadome powzięcie decyzji i wyrażenie woli, pod wpływem błędu co do tożsamości drugiej strony, lub pod wpływem bezprawnej groźby drugiej strony lub osoby trzeciej, jeżeli z okoliczności wynika, że składający oświadczenie może się obawiać, że jemu samemu lub innej osobie grozi poważne niebezpieczeństwo osobiste.

Prawa i obowiązki osób w związku partnerskim

W projekcie wskazano, że osoby będące w związku partnerskim będą miały równe prawa i obowiązki wynikające z zawarcia tego związku. Ponadto, są obowiązane do wzajemnego szacunku, lojalności, pomocy oraz współdziałania dla wspólnego dobra. Mogą także nosić wspólne nazwisko będące dotychczasowym nazwiskiem jednej z nich. Każda z osób w związku partnerskim może również zachować swoje dotychczasowe nazwisko albo połączyć z nim dotychczasowe nazwisko drugiej z osób związku partnerskim. Nazwisko utworzone w wyniku połączenia nie może składać się z więcej niż dwóch członów. 

Majątek w związku partnerskim

Każda z osób w związku partnerskim zachowuje zarówno majątek nabyty przed zawarciem związku partnerskiego, jak i majątek nabyty później (rozdzielność majątkowa). Mogą zawszeć umowę w formie aktu notarialnego, by ustanowić wspólność majątkową partnerską lub rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków. Z chwilą zawarcia małżeństwa przez osoby pozostające ze sobą w związku partnerskim ustanowiona między nimi wspólność majątkowa, ulega przekształceniu we wspólność majątkową małżeńską.

Uczestnictwo w sprawowaniu pieczy

Zgodnie z projektem ustawy, osoba w związku partnerskim jest uprawniona do uczestniczenia w sprawowaniu bieżącej pieczy nad wspólnie z nim przebywającym dzieckiem pozostającym pod władzą rodzicielską drugiej z osób w związku partnerskim i jego wychowaniu, w tym podejmowania decyzji w sprawach życia codziennego, chyba, że sprzeciwi się temu, którekolwiek z rodziców wykonujących władzę rodzicielską nad tym dzieckiem. W sprawowaniu bieżącej pieczy powinna kierować się dobrem dziecka oraz poszanowaniem jego godności i praw, a przed podjęciem w jego sprawach decyzji lub działań powinna je wysłuchać, jeżeli rozwój umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości dziecka na to pozwala, oraz uwzględnić w miarę możliwości jego rozsądne życzenia.

Ustanie związku partnerskiego

Zgodnie z projektem ustawy, związek partnerski ustaje w przypadku:

1. śmierci jednej z osób w związku partnerskim;
2. uznania jednej z osób w związku partnerskim za zmarłą;
3. unieważnienia związku partnerskiego;
4. rozwiązania związku partnerskiego.