REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Dożywocie. Co to za umowa i jakie ma skutki?

Wioleta Matela-Marszałek
Autorka licznych publikacji o tematyce prawnej
Dożywocie. Co to za umowa i jakie ma skutki?
shutterstock

REKLAMA

REKLAMA

Na czym polega umowa o dożywocie? Czy prawo do dożywocia przechodzi na spadkobierców? Co z zachowkiem? Prezentujemy najważniejsze informacje. 
rozwiń >

Czym jest umowa o dożywocie?

Najprościej rzec ujmując umowa dożywocia polega na przeniesieniu przez zbywcę na rzecz nabywcy prawa własności nieruchomości w zamian za zapewnienie dożywotniego utrzymania.

REKLAMA

W braku odmiennej umowy nabywca powinien przyjąć zbywcę  jako domownika, dostarczać mu wyżywienie, ubranie, mieszkanie, światło i opał oraz zapewniać mu odpowiednią pomocy i pielęgnowania w chorobie. 

Nabywca nieruchomości w umowie dożywocia może zobowiązać się do obciążenia jej na rzecz zbywcy użytkowaniem, którego wykonywanie jest ograniczone do części nieruchomości, służebnością mieszkania lub inną służebnością osobistą albo do spełnienia powtarzających się świadczeń w pieniądzach lub w rzeczach oznaczonych co do gatunku. Należy przy tym pamiętać, iż przy użytkowanie, służebność osobista oraz uprawnienie do powtarzających się świadczeń należą do treści prawa dożywocia.

W jakiej formie zawiera się umowę o dożywocie?

Umowa o dożywocie powinna zostać zawarta w formie aktu notarialnego.

Ważne

Uprawnionym z tytułu umowy o dożywocie może być kilka osób. 

Co z dożywociem w przypadku sprzedaży nieruchomości?

Przeniesienie własności nieruchomości na podstawie umowy o dożywocie następuje z jednoczesnym obciążeniem nieruchomości prawem dożywocia. Do takiego obciążenia stosuje się odpowiednio przepisy o prawach rzeczowych ograniczonych.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Każdoczesny właściciel nieruchomości ponosi odpowiedzialność za wykonywanie świadczeń objętych treścią zobowiązania, chyba że wymagalność tych świadczeń nastała w czasie, gdy nieruchomość nie była jego własnością.

Kto może żądać uznania umowy o dożywocie za bezskuteczną?

W praktyce może dojść do sytuacji, gdy na skutek umowy o dożywocie dożywotnik stał się niewypłacalny. W takim przypadku osoba, względem której ciąży na dożywotniku ustawowy obowiązek alimentacyjny może żądać uznania umowy o dożywocie za bezskuteczną w stosunku do niej. Co istotne, uprawnienie to przysługuje bez względu na to, czy dożywotnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, oraz bez względu na czas zawarcia umowy.

Pamiętajmy jednak, iż uznania umowy o dożywocie za bezskuteczną nie można żądać po upływie pięciu lat od daty tej umowy.

Czy prawo dożywocia przechodzi na spadkobierców?

Zgodnie z art. 912 Kodeksu cywilnego prawo dożywocia jest niezbywalne. Nie podlega też dziedziczeniu, ponieważ jest ściśle związane z osobą uprawnionego. Wraz ze śmiercią uprawnionego (dożywotnika) prawo dożywocia wygasa. Ustanowione zaś na rzecz kilku osób ulegnie w razie śmierci jednej z tych osób odpowiedniemu zmniejszeniu.

Co w sytuacji, gdy umiera właściciel nieruchomości obciążonej prawem dożywocia? W takim przypadku obowiązki wynikające z umowy dożywocia przejmą jego spadkobiercy. 

Czy umowa dożywocia zwalnia z zachowku?

REKLAMA

Zachowek jest określoną częścią udziału spadkowego, który przysługuje najbliższym członkom rodziny spadkodawcy, pominiętym w testamencie. Zstępnym (dzieciom, wnukom itd.), małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy należy się połowa wartości udziału spadkowego, który by im przypadał przy dziedziczeniu ustawowym. W przypadku dzieci i niezdolnych do pracy zachowek wynosi 2/3 wartości takiego udziału.  

Zgodnie z Kodeksem cywilnymjeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, bądź w postaci świadczenia od fundacji rodzinnej lub mienia w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.

W orzecznictwie podkreśla się, iż umowa dożywocia nie jest bezpłatnym przysporzeniem tak jak darowizna. Przy obliczaniu substratu zachowku co do zasady nie uwzględnia się zatem wartości nieruchomości przekazanej w drodze umowy o dożywocie (jeżeli oczywiście nie jest to umowa pozorna).

Czy dożywocie można zamienić na rentę?

Jest to możliwe, gdy z jakichkolwiek powodów wytworzą się między dożywotnikiem a zobowiązanym takie stosunki, że nie można wymagać od stron, żeby pozostawały nadal w bezpośredniej ze sobą styczności. Wówczas sąd na żądanie jednej z nich zamieni wszystkie lub niektóre uprawnienia objęte treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę odpowiadającą wartości tych uprawnień.

Ponadto, gdy zobowiązany z tytułu umowy o dożywocie zbył otrzymaną nieruchomość, dożywotnik może żądać zamiany prawa dożywocia na dożywotnią rentę odpowiadającą wartości tego prawa.

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Wynagrodzenie minimalne 2023 [quiz]
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/15
Kiedy będą miały miejsce podwyżki minimalnego wynagrodzenia w 2023 roku?
od 1 stycznia i od 1 lipca
od 1 stycznia i od 1 czerwca
od 1 lutego i od 1 lipca
Następne
Prawo
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Wakacyjne zakazy ruchu w Polsce i w Europie 2024 - zmiany już od 21 czerwca. Sprawdź, gdzie nie wjedziesz! Jakie kary za złamanie zakazu?

Okres wakacyjny stanowi spore wyzwanie dla przewoźników. Poza brakami kadrowymi spowodowanymi urlopami firmy transportowe muszą wnikliwie planować trasy przejazdu ciężarówek, aby terminowo wykonywać załadunki i dostawy towarów pomimo wakacyjnych zakazów ruchu. Kluczowe w tym okresie jest także znalezienie komfortowych i bezpiecznych miejsc postoju ciężarówki zarówno w Polsce, jak i na głównych europejskich szlakach komunikacyjnych. 

Wakacje za granicą dorosłych i dzieci 2024. Gdzie trzeba mieć paszport a gdzie wystarczy dowód osobisty. Co z prawem jazdy, ubezpieczeniem?

Krajowa Administracja Skarbowa udzieliła wyjaśnień odnośnie tego jakie dokumenty trzeba posiadać podczas wyjazdu zagranicznego. Zarówno w przypadku dorosłych jak i dzieci.

Zasiłek opiekuńczy w 2024 i 2025 roku

Czym jest zasiłek opiekuńczy i komu przysługuje? Ile wynosi? Jak długo można go pobierać?

1000 zł brutto dla pracowników pomocy społecznej od 1 lipca 2024 r.

Jest już decyzja w sprawie uchwał, umożliwiająca wprowadzenie programów, które pozwolą na wypłatę już od 1 lipca 2024 roku dodatków w wysokości 1000 zł brutto. Dodatki przysługują pracownikom pomocy społecznej, pieczy zastępczej, a także instytucji opieki nad najmłodszymi dziećmi.

REKLAMA

870 zł – o tyle wzrośnie od 1 lipca 2024 r. maksymalna kwota tego świadczenia. W 2025 r. będzie kolejna podwyżka. Od kiedy?

870 zł – o tyle wzrośnie od 1 lipca 2024 r. ważne świadczenie. Jeszcze większy wzrost będzie od 1 stycznia 2025 r. Wszystko to za sprawą minimalnego wynagrodzenia. Różnica w wysokości świadczeń wypłacanych w czerwcu 2025 r. i czerwcu 2024 r. wyniesie aż 5760 zł.

MRPiPS: od 1 lipca dodatkowe 1000 zł miesięcznie dla pracowników socjalnych, pieczy zastępczej oraz opiekunów w żłobkach

Ministerstwo Rodziny Pracy i Polityki Społecznej poinformowało w komunikacie z 19 czerwca 2024 r., że pracownicy pomocy społecznej, jednostek wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej, prowadzący rodzinne domy dziecka oraz zawodowi rodzice zastępczy, a także pracownicy publicznych żłobków i klubów dziecięcych już od 1 lipca 2024 r. będą mogli liczyć na 1000 zł dodatku do wynagrodzenia. Rada Ministrów przyjęła w środę uchwały w sprawie ustanowienia rządowych programów umożliwiających ich wypłatę od 1 lipca br. do końca 2027 roku.

Nowe pieniądze dla małych gospodarstw rolnych. Równowartość 225 EUR na hektar, maksymalnie 1125 EUR na gospodarstwo. Można już składać wnioski

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi poinformowało w komunikacie, że 18 czerwca 2024 r. weszła w życie ustawa o zmianie ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. poz. 885). Przepisy ustawy wdrażają na lata 2024-2027, w ramach płatności bezpośrednich, dwie nowe płatności: Płatność dla małych gospodarstw oraz Płatność do ekoschematu Grunty wyłączone z produkcji. Zmiany w zakresie możliwości wnioskowania o przyznanie tych płatności zostały już wprowadzone do aplikacji eWniosekPlus. Wnioski można składać do 31 sierpnia 2024 r.

Renta wdowia z ograniczeniami. Próg maksymalny i model kroczący

Wysokość renty wdowiej będzie ograniczona progiem maksymalnym. Nie będzie mogła przekroczyć trzykrotności przeciętnej emerytury wypłacanej przez ZUS. Poza tym ograniczeniem, ustawodawca chce również wprowadzić tzw. model kroczący, dochodzenia do pełnego świadczenia.

REKLAMA

Zasiłek celowy w 2024 i 2025 roku

Kto może otrzymać zasiłek celowy i ile wynosi? Gdzie składa się wniosek? Czy w 2024 i 2025 roku planowane są zmiany w przyznawaniu tego świadczenia? Odpowiadamy na najważniejsze pytania.

Dofinansowanie bioasekuracji w rolnictwie 2024 (pomoc de minimis). MRiRW podało termin i zasady składania wniosków

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi poinformowało w komunikacie z 19 czerwca 2024 r, że rolnicy (producenci rolni), którzy prowadzą gospodarstwo rolne z hodowlą świń, mogą – od 3 do 26 lipca 2024 r. – składać wnioski o udzielenie pomocy o charakterze pomocy de minimis w rolnictwie na refundację 100 proc. wydatków poniesionych w roku 2024 r. na działania związane z bioasekuracją.

REKLAMA