Tematy - Straż gminna

Przepisy o straży gminnej (miejskiej) zostaną znowelizowane. Projekt przewiduje m. in. zmianę zasad nadzoru nad użyciem broni palnej i stosowania środków przymusu bezpośredniego. Strażnicy będą także mogli rejestrować dźwięk i obraz z przebiegu interwencji.

W dniu 29 września 2026 r. w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów opublikowano założenia nowego projektu ustawy o zmianie ustawy o strażach gminnych oraz niektórych innych ustaw (numer projektu: UD482). Ta nowelizacja ma przynieść gruntowną reformę funkcjonowania straży miejskich i gminnych w Polsce. Obowiązująca ustawa z 29 sierpnia 1997 roku liczy już niemal 30 lat, a jej dotychczasowe, ograniczone nowelizacje przestały odpowiadać współczesnym realiom prawnym i organizacyjnym. Głównym celem przygotowywanego przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) projektu jest ujednolicenie procedur, podniesienie skuteczności działań, podwyższenie standardów ochrony praw człowieka oraz przeniesienie wielu kluczowych regulacji z dotychczasowych rozporządzeń bezpośrednio do ustawy. W innej nowelizacji (rozporządzenia) ma być określony nowy wzór legitymacji służbowej strażnika miejskiego lub gminnego. Zmiany najprawdopodobniej wejdą w życie w 2027 roku.

Strażnicy gminni mogą być powoływani do czynnej służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji. Jednak zdaniem samorządowców straż gminna stanowi element lokalnego systemu bezpieczeństwa. Dlatego w razie wprowadzenia stanu wojennego i w czasie wojny strażnicy gminni powinni pozostawać w dyspozycji jednostek samorządu terytorialnego.

Straż gminna (również straż miejska) to organ wykonawczy gminy lub miasta, który odpowiada za utrzymanie porządku publicznego i czuwa nad bezpieczeństwem jego mieszkańców.

Utrata prawa do kontroli prędkości za pomocą fotoradarów i nakładania mandatów za ujawnione w ten sposób wykroczenia przyczyni się zapewne do zwiększenia tempa likwidacji straży gminnych i miejskich. Jednak zmiana ta wpłynie także na poziom dochodów gmin.

Ewidencja etatów i wyposażenia uległa zmianie na podstawie rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2013 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zakresu i sposobu prowadzenia przez straże gminne (miejskie) ewidencji etatów, wyposażenia oraz wyników działań straży (Dz. U z 2014 r., poz. 56), które weszło w życie 28 stycznia bieżącego roku.

Do tej pory opłata za pobyt w izbie wytrzeźwień ustalana była przez ministra właściwego do spraw zdrowia. Przepis dający mu takie upoważnienie został uznany jednak przez TK za niekonstytucyjny. Dlatego też dnia 1 stycznia weszła w życie ustawa z dnia 4 stycznia 2013 r. o zmianie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Główna zmiana dotyczyła upoważnienia jednostek samorządu terytorialnego, a w zasadzie ich organów stanowiących do określania wysokości opłaty za pobyt w izbie wytrzeźwień.

Strażnicy miejscy (gminni) mają prawo do korzystania ze stacjonarnych urządzeń rejestrujących przy wykonywaniu czynności z zakresu ruchu drogowego. Uprawnienia Inspekcji Transportu Drogowego w tym zakresie nie wyłączają uprawnień straży gminnych.

Coraz częściej ujawniane są pojazdy pozostawione bez tablic rejestracyjnych, lub których stan wskazuje na to, że nie są używane czy też których używanie może zagrażać bezpieczeństwu lub porządkowi ruchu drogowego. Może także zaistnieć sytuacja w której konieczne będzie usunięcie pojazdu utrudniającego prowadzenie akcji ratowniczej.

Stabilność zatrudnienia, a w niektórych służbach również uprawnienia emerytalne, są pokusą dla chętnych do pracy w formacjach mundurowych. W celu podjęcia służby każdy kandydat musi poddać się postępowaniu kwalifikacyjnemu. Ma ono na celu ustalenie, czy spełnia on określone przez przepisy warunki umożliwiające przyjęcie do danej służby, jak również pozwala określić jego predyspozycje.

O utworzeniu lub likwidacji straży gminnej będzie decydować rada gminy, po zasięgnięciu opinii wojewódzkiego komendanta Policji i powiadomieniu wojewody. Jeżeli opinia z Policji nie dotrze w ciągu 14 dni, radni będą mogli rozstrzygać sami.

Jak obecnie obowiązujące przepisy regulują uprawnienia straży miejskiej w przypadku zakłócenia porządku? Na jakiej podstawie dopuszczalna jest interwencja strażników gminnych?

Straż gminna uzyska prawo dokonywania przeszukań osób oraz bagaży. Będzie także mogła zatrzymywać nieletnich i doprowadzać ich na policję.

W dużym mieście organem kompetentnym do wyegzekwowania grzywny nałożonej mandatem straży miejskiej jest prezydent miasta, a nie naczelnik urzędu skarbowego - uznał NSA.

Zaostrzono kary dla pseudokibiców. Grzywny, a nawet kary pozbawienia wolności za ekscesy chuligańskie podczas imprez masowych mają ograniczyć agresywne zachowania.

Straż gminna

Nowelizacja ustawy o strażach gminnych (miejskich) - nowe uprawnienia strażników

Duża zmiana przepisów dla straży miejskich - nowe uprawnienia także w zakresie ruchu drogowego. Strażnik w kasku, z prawem nagrywania interwencji, z nową legitymacją i 5 dniami dodatkowego urlopu w nagrodę za wzorową służbę

Mobilizacja w czasie wojny bez straży gminnej? Samorządowcy chcą wyłączenia strażników od obowiązku służby wojskowej

Straż gminna

Mandatowy deficyt budżetowy

Ewidencja etatów i wyposażenia straży gminnej

Opłata za pobyt w izbie wytrzeźwień

Straż miejska może korzystać z fotoradarów

Usuwanie pojazdów

Warunki stawiane kandydatom do służby w formacjach mundurowych

Strażnicy gminni uzyskają nowe uprawnienia

Jakie są kompetencje straży gminnych w przypadku zakłócania spokoju

Straż miejska przeprowadzi rewizję osobistą

Mandat musi wyegzekwować prezydent miasta

Mniej wybryków chuligańskich na stadionach