Więcej na szkoły i szpitale, mniej na 800 plus i 13 emerytury w 2026 roku? Ekspert Banku Światowego wskazał drogę

• Nierówności społeczne w Polsce rosną
• Dziura w VAT, PIT i CIT
• Ograniczyć 800 plus? 13 emerytura do likwidacji?
• Ile Polska wydaje na 800 plus?
• Ile kosztuje 13 i 14 emerytura?

Nierówności społeczne w Polsce rosną

- Jest duża grupa wyborców, która oczekuje tego, by państwo ich wspomagało. Jeden pomysł jest po stronie systemu podatkowego - tak by był bardziej progresywny, dawał biedniejszym bodźce, by chcieli się kształcić, pracować, rozwijać. Z drugiej strony - są też potrzebne wysokiej jakości usługi publiczne - powiedział w Gościu Infor.pl. prof. Marcin Piątkowski.

Prof. Piątkowski wskazał na jeden symptomatyczny proces. Coraz więcej rodziców wysyła dzieci do prywatnych szkół, co pogłębia podziały społeczne i sprawa, że bogaci, średniozamożni i biedniejsi wychowują się w separacji społecznej, w ramach różnej jakości kształcenia i innych sposobów spędzania czasu.

- W Warszawie jest to już ponad 5 proc. To jest rozczłonkowanie społeczeństwa. To sprawa, że wielkomiejska elita zaczyna się odrywać reszcie społeczeństwa. Trzeba ten proces zahamować jak najszybciej. Oczywiście - nie likwidując szkoły prywatne, ale zapewniając odpowiednie pieniądze szkołom publicznym, by te mogły uczyć tak dobrze jak prywatne -zauważył ekonomista Banku Światowego, prof. Marcin Piątkowski.

Dziura w VAT, PIT i CIT

Prof. Piątkowski zauważył, że państwo polskie ma ogromne pieniądze w zasięgu ręki, ale nie jest w stanie z nich skorzystać. Przecieka system podatkowy, a rządzący nie maja odwagi by podjąć inne, potencjalnie pożyteczne społecznie kroki.

- Mamy poważny dylemat fiskalny. Teraz, gdy od dwóch lat wydajemy dwa razy więcej niż wcześniej na armię. W międzyczasie nie tylko nie zwiększyliśmy dochodów budżetu państwa, a je obniżyliśmy - z powodu obniżenia składki zdrowotnej i innych reform czy pseudoreform. Musimy wzmacniać państwo, nie je zubażać. Musimy zwiększyć dochody, a na razie mamy dziurę w VAT, ale także dziury w CIT i PIT. To są dziesiątki miliardów do odzyskania. Możemy też zwiększyć dochody, zwiększając np. akcyzę na alkohol, które obecnie jest w Polsce jednym z najtańszych w UE, co nam się nie opłaca, bo generuje koszty na ochronę zdrowia - powiedział prof. Marcin Piątkowski.

Ograniczyć 800 plus? 13 emerytura do likwidacji?

Prof. Piątkowski wskazał drogę, jaką Polska powinna podążać, by zapewnić sobie szybki i długotrwały rozwój. Według ekonomisty Banku Światowego trzeba pomyśleć o ograniczeniu świadczeń bezpośrednich, na rzecz inwestycji publicznych, które podniosą jakość życia i zwiększą innowacyjność.

- Mamy wiele wydatków publicznych jak 800 plus, 13 i 14 emerytura, które często są nieuzasadnione. Na 13 i 14 emeryturę wydajemy 30-40 miliardów rocznie, czyli tyle ile na naukę. To jest dylemat: czy chcemy inwestować w naukę i innowację i być Koreą Południową Europy, czy dotować emerytów, którzy w swojej masie wcale nie są najbiedniejsi - powiedział prof. Marcin Piątkowski z Banku Światowego.

Ile Polska wydaje na 800 plus?

Świadczenie Rodzina 800 plus otrzymuje obecnie około 7 milionów dzieci. Nie ma jednak kryterium dochodowego. Otrzymują je również bogaci rodzice z Konstancina czy Wilanowa. Koszt całego programu w 2025 roku wyniesie 62,5 mld zł.

Ile kosztuje 13 i 14 emerytura?

Koszty "trzynastki i "czternastki" to duży wydatek dla budżetu państwa. W 2025 roku zaplanowano na ten cel 31,5 mld zł. Oznacza to, że na 800 plus oraz dodatkowe emerytury wydamy prawie 100 mld zł.