Punkty w decyzji WZON 2025. Jak wpływają na świadczenie wspierające?

• Orzeczenie a decyzja WZON – czym się różnią?
• Jak działa punktacja w decyzji o poziomie potrzeby wsparcia?
• Ile wynosi świadczenie wspierające od marca 2025 r.?
• Komu przysługuje świadczenie wspierające?
• Czy świadczenie wspierające można łączyć z innymi formami pomocy?
• Podstawa prawna

Od 2024 roku w Polsce działa nowy mechanizm wsparcia dla osób z niepełnosprawnościami – świadczenie wspierające. Wprowadzono je ustawą z 7 lipca 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 1429). Nadal obowiązują tradycyjne stopnie niepełnosprawności (lekki, umiarkowany, znaczny), ale to nie one decydują o prawie do świadczenia, tylko odrębna decyzja o ustaleniu poziomu potrzeby wsparcia, wydawana przez Wojewódzkie Zespoły ds. Orzekania o Niepełnosprawności (WZON).

To rozwiązanie ma sprawić, że pomoc finansowa trafi bezpośrednio do osób z niepełnosprawnościami, a jej wysokość zależy od realnych potrzeb w codziennym funkcjonowaniu.

Orzeczenie a decyzja WZON – czym się różnią?

Orzeczenie o niepełnosprawności (lub o stopniu niepełnosprawności) potwierdza formalnie, że dana osoba jest osobą z niepełnosprawnością i określa m.in. stopień – lekki, umiarkowany lub znaczny. Samo orzeczenie nie zawiera punktacji.

Punktacja, która decyduje o prawie do świadczenia wspierającego i jego wysokości, znajduje się w osobnej decyzji o ustaleniu poziomu potrzeby wsparcia, wydawanej przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności (WZON). Tylko na podstawie tej decyzji można ubiegać się o świadczenie wspierające.

Jak działa punktacja w decyzji o poziomie potrzeby wsparcia?

Ocena dokonywana przez wojewódzkie zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności (WZON) opiera się na poziomie potrzeby wsparcia. Każdej osobie przyznaje się wynik w skali od 70 do 100 punktów – im wyższa liczba, tym większe trudności w samodzielnym funkcjonowaniu i większe prawo do pomocy finansowej.

Punktacja tworzona jest w oparciu o zasady ICF – Międzynarodowej Klasyfikacji Funkcjonowania, Niepełnosprawności i Zdrowia. Podkreśla to, że ocena nie ma charakteru wyłącznie medycznego. Liczy się przede wszystkim to, jak osoba radzi sobie w codziennym życiu, czy wymaga wsparcia, jak często i w jakim zakresie.

Analizowane jest 32 obszary życia codziennego, m.in.:

• samodzielne poruszanie się i czynności higieniczne,
• jedzenie, ubieranie się i komunikacja,
• orientacja i podejmowanie decyzji,
• częstotliwość i intensywność potrzebnej pomocy,
• rodzaj wsparcia – od towarzyszącego po szczególne.

Na podstawie tej oceny ustalany jest ostateczny wynik punktowy, który przesądza o prawie do świadczenia wspierającego i jego wysokości.

Kto ocenia – skład komisji

W skład zespołu oceniającego wchodzą co najmniej dwie osoby z różnych zawodów, np. lekarz, psycholog, fizjoterapeuta czy pedagog specjalny. Każdy z członków komisji musi mieć minimum 2-letnie doświadczenie w pracy z osobami z niepełnosprawnościami. Dzięki temu decyzja nie jest jednostronna, a ocena uwzględnia zarówno aspekty medyczne, jak i społeczne oraz psychologiczne.

Etapy wdrażania świadczenia wspierającego

Świadczenie zostało zaplanowane etapami, co oznacza, że nie wszyscy uprawnieni mogą je pobierać od razu:

• 2024 r. – prawo do świadczenia uzyskały osoby z oceną 87–100 pkt (najwyższa potrzeba wsparcia).
• 2025 r. – dołączyły osoby z przedziału 78–86 pkt.
• 2026 r. – świadczenie obejmie także osoby z wynikiem 70–77 pkt.

To bardzo istotne, choć minimalny próg wynosi 70 pkt, nie każda osoba może skorzystać z tego wsparcia już teraz.

Od kiedy można dostać świadczenie wspierające?

• 2024 r. – w pierwszym etapie świadczenie przysługiwało osobom z najwyższą punktacją, czyli 87–100 pkt. Dodatkowo, wyjątkowo mogły je otrzymać osoby z 70 pkt, jeśli ich opiekunowie pobierali wcześniej świadczenie pielęgnacyjne.
• 2025 r. – od stycznia katalog uprawnionych rozszerzono o osoby z wynikiem 78–86 pkt. Dzięki temu z pomocy korzysta dziś znacznie szersza grupa dorosłych osób z niepełnosprawnościami.
• 2026 r. – świadczenie obejmie także osoby z oceną 70–77 pkt. To oznacza, że od tego momentu wszystkie osoby pełnoletnie, które uzyskają w decyzji WZON co najmniej 70 pkt, będą mogły skorzystać z tej formy wsparcia.

Ile wynosi świadczenie wspierające od marca 2025 r.?

Od 1 marca 2025 r. renta socjalna wynosi 1878,91 zł brutto, a na jej podstawie przeliczane są progi świadczenia wspierającego. Aktualne kwoty:

• 95–100 pkt – 220% renty socjalnej, czyli ok. 4134 zł brutto.
• 90–94 pkt – 180% renty socjalnej, czyli ok. 3382 zł brutto.
• 85–89 pkt – 120% renty socjalnej, czyli ok. 2255 zł brutto.
• 80–84 pkt – 80% renty socjalnej, czyli ok. 1503 zł brutto.
• 75–79 pkt – 60% renty socjalnej, czyli ok. 1128 zł brutto.
• 70–74 pkt – 40% renty socjalnej, czyli ok. 752 zł brutto.

Kwoty zaokrągla się zawsze w górę do pełnych złotych.

Przykładowe obliczenia dla konkretnych wyników

Dla lepszego zobrazowania mechanizmu można wskazać przykłady:

• Osoba z 79 punktami otrzymuje 1128 zł miesięcznie.
• Przy 87 punktach świadczenie wynosi 2255 zł miesięcznie.
• Osoba z 92 punktami ma prawo do 3383 zł miesięcznie.

Różnice te pokazują, że nawet kilka punktów w decyzji WZON przekłada się na realną zmianę finansową, w skali roku to często kilkanaście tysięcy złotych dodatkowego wsparcia.

Komu przysługuje świadczenie wspierające?

Świadczenie wspierające zostało zaprojektowane jako bezpośrednia pomoc finansowa dla dorosłych osób z niepełnosprawnościami, które uzyskały w decyzji ocenę punktową w skali 70–100 pkt. Nie trafia ono, jak w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego, do opiekuna, ale bezpośrednio do osoby z niepełnosprawnością, co ma wzmocnić jej samodzielność i poczucie niezależności.

Mogą się o nie ubiegać osoby pełnoletnie, które posiadają decyzję wojewódzkiego zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności (WZON) z określoną liczbą punktów. Przyznanie świadczenia zależy od progu punktowego, im wyższy wynik, tym wyższa kwota. W praktyce świadczenie obejmuje zarówno osoby całkowicie niesamodzielne, jak i te, które potrzebują częściowej pomocy w codziennym funkcjonowaniu.

Świadczenie wspierające nie przysługuje dzieciom i młodzieży poniżej 18. roku życia. W ich przypadku obowiązują nadal świadczenia opiekuńcze dla rodziców lub opiekunów, np. świadczenie pielęgnacyjne czy specjalny zasiłek opiekuńczy. Dopiero po osiągnięciu pełnoletności i uzyskaniu punktacji w WZON mogą samodzielnie ubiegać się o świadczenie wspierające.

Czy świadczenie wspierające można łączyć z innymi formami pomocy?

Tak. Prawo do świadczenia wspierającego nie wyklucza korzystania z innych źródeł wsparcia:

• dodatku pielęgnacyjnego,
• renty socjalnej (jeżeli spełnione są kryteria),
• pomocy z MOPS i PCPR (zasiłki, usługi opiekuńcze),
• dofinansowań z PFRON na sprzęt, rehabilitację czy turnusy.

Najważniejszą zmianą jest to, że pieniądze trafiają bezpośrednio do osoby z niepełnosprawnością, a nie do jej opiekunów, jak miało to miejsce wcześniej.

Podstawa prawna

• Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. 2023 poz. 1429).
• Rozporządzenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z 23 listopada 2023 r. w sprawie ustalania poziomu potrzeby wsparcia (Dz.U. 2023 poz. 2581).