Dodatek dla samotnych rodziców – kto może go dostać?

• Dodatek dla samotnych rodziców – kto może go dostać? PODSTAWA PRAWNA
• Kim jest osoba samotnie wychowująca dziecko?
• Jakie dodatki przysługują rodzicom?
• Dodatek dla samotnych rodziców – kto może go dostać?
• Prawo do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka a zasądzone alimenty
• Dodatek dla osoby uczącej się, gdy rodzice nie żyją jak dodatek dla samotnych rodziców
• Dodatek dla samotnych rodziców - ile wynosi?
• Dodatek dla samotnych rodziców - ile wynosi przy dzieciach z niepełnosprawnością?
• Pozostawanie w konkubinacie a samotne wychowywanie dziecka
• Wniosek o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka
• Osoba samotnie wychowująca dziecko - preferencje podatkowe 2026

Dodatek dla samotnych rodziców – kto może go dostać? PODSTAWA PRAWNA

Dodatek dla samotnych rodziców jest uregulowany w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1208, dalej jako: ustawa). Kluczowe w tym zakresie jest również rozporządzenie z dnia 13 sierpnia 2024 r. Rady Ministrów w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna ((Dz.U. z 2024 r. poz. 1238, dalej jako: rozporządzenie).

Kim jest osoba samotnie wychowująca dziecko?

Na gruncie ustawy, przez osobę samotnie wychowującą dziecko - należy rozumieć pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem.

Wykładnia definicji osoby samotnie wychowującej dziecko zaprezentowana w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 czerwca 2017 r., III SA/Gd 385/17, wskazuje, że: fakt zawarcia związku małżeńskiego przez rodzica wychowującego dziecko pochodzące z innego związku, nie ma wpływu na sferę władzy rodzicielskiej i obowiązków alimentacyjnych względem tego dziecka. Dlatego należy uznać, że dziecko wychowujące się w rodzinie rekonstruowanej, nie traci statusu osoby wychowywanej przez samotnego rodzica. Dla takiej oceny nie ma znaczenia bowiem okoliczność, że rodzic ubiegający się o dodatek do zasiłku rodzinnego pozostaje w nowym związku małżeńskim.

Jakie dodatki przysługują rodzicom?

Rodzicom, którzy mają prawo do zasiłku rodzinnego przysługują dodatki z tytułu:

• urodzenia dziecka;
• opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego;
• samotnego wychowywania dziecka;
• wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej;
• kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego;
• rozpoczęcia roku szkolnego;
• podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania.

Dodatek dla samotnych rodziców – kto może go dostać?

Dodatek dla samotnych rodziców może dostać osoba, która pobiera zasiłek rodzinny. To po pierwsze i najważniejsze. Co jeszcze wskazują przepisy? Jak wynika z art. 11a ustawy, który bezpośrednio reguluje dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka, dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ:

• 1) drugi z rodziców dziecka nie żyje;
• 2) ojciec dziecka jest nieznany;
• 3) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone.

Prawo do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka a zasądzone alimenty

Fakt zasądzenia alimentów wyklucza wprawdzie prawo do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, ale daje możliwość ich otrzymywania od osoby zobowiązanej do alimentacji. Z kolei bezskuteczność egzekucji świadczeń alimentacyjnych stwarza osobie samotnie wychowującej dziecko możliwość uzyskania innego niż dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka świadczenia pomocowego ze strony państwa przewidzianego w ustawie o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (zob. teza wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2020 r., I OSK 2368/19).

Dodatek dla osoby uczącej się, gdy rodzice nie żyją jak dodatek dla samotnych rodziców

Dodatek w wysokości 193 zł w 2026 r. przysługuje również osobie uczącej się, jeżeli oboje rodzice osoby uczącej się nie żyją. Jest to traktowane, zgodnie z ustawą, jak dodatek dla samotnych rodziców - w rzeczywistości jest to dodatek dla samotnego dziecka.

Dodatek dla samotnych rodziców - ile wynosi?

Zgodnie z § 1 pkt 7) rozporządzenia, od dnia 1 listopada 2024 r. wysokość dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, o którym mowa w art. 11a ustawy, wynosi 193,00 zł miesięcznie na dziecko, nie więcej jednak niż 386,00 zł na wszystkie dzieci.

Dodatek dla samotnych rodziców - ile wynosi przy dzieciach z niepełnosprawnością?

W przypadku dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności kwotę dodatku zwiększa się o 80,00 zł na dziecko, zatem jest to 193 zł + 80 zł, zatem 273 zł. Co ważne nie więcej jednak niż o 160,00 zł na wszystkie dzieci, zatem jest to 386 zł + 160 zł, zatem maksymalnie 546 zł.

Pozostawanie w konkubinacie a samotne wychowywanie dziecka

Jak czytamy w wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2022 r., I OSK 760/19: osoba pozostająca w związku nieformalnym, jakim jest konkubinat, i wychowującą wspólnie z konkubentem co najmniej jedno wspólne dziecko, nie może być uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko w odniesieniu do dziecka z wcześniejszego związku - w rozumieniu art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych.

Warto zwrócić uwagę, na zgoła inną interpretację dotyczącą uznania rodzica pozostającego w związku małżeńskim za samotnie wychowującego dziecko. Jak podkreśla sąd: skoro w świetle art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych negatywną przesłanką uznania osoby za samotnie wychowującą dziecko jest warunek wychowywania wspólnie co najmniej jednego dziecka z jego rodzicem, bez znaczenia jest okoliczność, że jeden z rodziców ubiegający się o dodatek do zasiłku rodzinnego pozostaje w nowym związku, z którego również pochodzą inne dzieci, jakie wychowuje wspólnie z dziećmi z innego związku. W takiej sytuacji rodzic może być uznawany wobec jednego dziecka za rodzica samotnie wychowującego, a wobec dziecka wychowywanego wspólnie z biologicznym rodzicem, za osobę wychowującą dziecko w rodzinie. Wspomniany przepis stanowi bowiem nie o każdej osobie związanej z jednym z rodziców dziecka, ale o rodzicach dziecka, zatem osobie będącej rodzicem tego dziecka. Okoliczność ta nie pozostaje jednak bez wpływu na uprawnienie takiej osoby do świadczeń rodzinnych, ponieważ może spowodować zmianę wysokości dochodu rodziny, a w konsekwencji - przekroczenie kryterium dochodowego (zob. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 czerwca 2020 r., II SA/Lu 268/20).

Wniosek o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka

Na stronie Ministerstwa można znaleźć wzory wniosków, w tym wniosek o zasiłek rodzinny oraz dodatki - wzór wniosku do stosowania na okres 2025/2026. Pliki dostępne są tutaj.

Osoba samotnie wychowująca dziecko - preferencje podatkowe 2026

Osoba samotnie wychowująca dziecko - jesteś osobą samotnie wychowującą dziecko? Sprawdź, jak możesz skorzystać z preferencyjnego rozliczenia. Możesz rozliczyć się w sposób preferencyjny, jeżeli jesteś rodzicem lub opiekunem prawnym samotnie wychowującym dziecko (dzieci), będącym: panną albo kawalerem, wdową albo wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem albo osobą, w stosunku do której sąd orzekł separację w rozumieniu odrębnych przepisów, osobą w związku małżeńskim, a Twój mąż lub żona został(-a) pozbawiony(-a) praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności. Niewystarczające jest samo legitymowanie się określonym stanem cywilnym. Równie istotne jest samotne troszczenie się o byt materialny i rozwój emocjonalny dziecka bez udziału innej osoby, tj. w szczególności ojca lub matki dziecka. Nie możesz rozliczyć się w sposób preferencyjny, jeżeli co najmniej jedno dziecko wychowujesz wspólnie z drugim rodzicem albo opiekunem prawnym. Dotyczy to również sytuacji, gdy dziecko jest pod opieką naprzemienną i obydwojgu Wam zostało ustalone świadczenie wychowawcze zgodnie z odrębnymi przepisami. Szczegóły dostępne są tutaj.