Koniec sprzedaży niektórych używanych aut bez dodatkowych dokumentów. Nowe przepisy UE obejmą także Polskę

• Sprzedaż używanego samochodu. Dokumentacja będzie ważniejsza
• Nie każdy kierowca będzie miał taki sam obowiązek
• Kiedy samochód może zostać uznany za wycofany z eksploatacji?
• Szkoda całkowita będzie miała znaczenie dla statusu samochodu
• Nie każda uszkodzona rzecz będzie od razu odpadem
• Co zmieni się przy sprzedaży przez internet?
• Używane samochody wywożone poza UE. Tu przepisy będą jeszcze bardziej konkretne
• Od kiedy będą obowiązywać nowe zasady?
• Co nowe przepisy oznaczają dla kierowców w Polsce?

Chodzi o rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2026/1738 z 8 lipca 2026 r., opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej 24 lipca 2026 r. Akt ustanawia m.in. wymagania dotyczące pojazdów wycofanych z eksploatacji, przenoszenia własności używanych samochodów oraz ich wywozu do państw trzecich. Najważniejsza zmiana dla rynku samochodów używanych znajduje się w art. 36 rozporządzenia. To właśnie ten przepis określa, jakie dokumenty mają towarzyszyć przeniesieniu własności używanego pojazdu w Unii Europejskiej.

Sprzedaż używanego samochodu. Dokumentacja będzie ważniejsza

Zgodnie z art. 36 ust. 1 unijnego rozporządzenia podmiot gospodarczy, który uczestniczy w przeniesieniu własności używanego pojazdu, ma przedstawić osobie zainteresowanej zakupem dokumentację potwierdzającą, że samochód nie jest pojazdem wycofanym z eksploatacji. Przepis nie uzależnia tego obowiązku od konkretnej formy sprzedaży.

Rozporządzenie wskazuje wprost, że zasada obejmuje różne techniki handlowe, w tym aukcje przeznaczone dla podmiotów gospodarczych, umowy zawierane na odległość oraz platformy internetowe. Dokumentacja ma wykazywać, że pojazd jest zdatny do ruchu drogowego albo zawierać ocenę przeprowadzoną zgodnie z załącznikiem I, potwierdzającą, że samochód nie jest pojazdem wycofanym z eksploatacji.

W przepisie pojawia się sformułowanie: „dokumentację potwierdzającą, że dany pojazd nie jest pojazdem wycofanym z eksploatacji”. To właśnie status samochodu jest jednym z kluczowych elementów nowych regulacji.

Nie każdy kierowca będzie miał taki sam obowiązek

Rozporządzenie odrębnie traktuje osoby fizyczne, które nie są podmiotami gospodarczymi. W ich przypadku dokumentacja wymagana od podmiotów gospodarczych nie będzie konieczna przy każdej sprzedaży używanego samochodu.

Art. 36 ust. 2 wskazuje tylko dwa przypadki, w których osoba prywatna będzie zobowiązana do dostarczenia takiej dokumentacji. Pierwszy dotyczy sytuacji, gdy zakład ubezpieczeń zadeklarował całkowitą szkodę ekonomiczną pojazdu. Drugi występuje wtedy, gdy sprzedaż odbyła się w całości za pośrednictwem platformy internetowej, bez fizycznego przekazania samochodu między sprzedawcą a kupującym lub osobą działającą w ich imieniu.

Oznacza to, że nie można utożsamiać nowych przepisów z obowiązkiem uzyskiwania specjalnego dokumentu przy każdej prywatnej sprzedaży samochodu. Zakres obowiązku został w rozporządzeniu określony znacznie węziej.

Kiedy samochód może zostać uznany za wycofany z eksploatacji?

Rozporządzenie wprowadza także szczegółowe kryteria pozwalające ustalić, czy konkretny samochód jest pojazdem wycofanym z eksploatacji. Znajdują się one w załączniku I rozporządzenia.

W części A załącznika wymieniono kryteria, których spełnienie oznacza uznanie pojazdu za wycofany z eksploatacji. Dotyczą one m.in. pojazdu pociętego na kawałki lub zdemontowanego w celu ponownego użycia części, pojazdu poważnie spalonego oraz pojazdu zanurzonego w wodzie powyżej poziomu tablicy rozdzielczej.

Kryteria odnoszą się również do możliwości naprawy kluczowych elementów samochodu, takich jak komponenty związane z podłożem, zawieszenie, układ kierowniczy i hamulcowy, mocowania siedzeń, poduszki powietrzne, pasy bezpieczeństwa, karoseria, podwozie lub szkielet pojazdu. Za pojazd wycofany z eksploatacji może zostać uznany także samochód, którego konstrukcyjne lub zabezpieczające komponenty mają nieodwracalne wady techniczne uniemożliwiające ich wymianę.

Szkoda całkowita będzie miała znaczenie dla statusu samochodu

Jedno z kryteriów wymienionych w części A załącznika I dotyczy sytuacji, w której zakład ubezpieczeń zgłosił pojazd jako techniczną szkodę całkowitą na podstawie oceny technicznej rzeczoznawcy motoryzacyjnego. Nie oznacza to jednak, że każda szkoda całkowita w rozumieniu ubezpieczeniowym automatycznie oznacza dokładnie to samo w każdym przypadku. Rozporządzenie posługuje się konkretnym kryterium dotyczącym technicznej szkody całkowitej.

Art. 37 przewiduje ponadto, że przy szacowaniu szkód pojazdu uczestniczącego w wypadku zakład ubezpieczeń albo rzeczoznawca motoryzacyjny działający w jego imieniu ocenia również, czy pojazd jest pojazdem wycofanym z eksploatacji zgodnie z załącznikiem I.

Jeżeli pojawią się wątpliwości co do statusu używanego samochodu, właściwe organy mogą zażądać od właściciela dokumentacji potwierdzającej, że pojazd nie jest pojazdem wycofanym z eksploatacji. Dokumentacja może obejmować ocenę zgodną z załącznikiem I albo ważne świadectwo zdatności do ruchu drogowego.

Nie każda uszkodzona rzecz będzie od razu odpadem

Załącznik I rozróżnia kryteria wiążące i orientacyjne. Jeżeli spełnione zostanie co najmniej jedno kryterium z części A, pojazd uznaje się za wycofany z eksploatacji.

Jeżeli żadne z kryteriów części A nie zostanie spełnione, samochód jest oceniany według kryteriów części B. Są one określone jako orientacyjne. Obejmują m.in. sytuacje, w których pojazd został porzucony lub nie można go zidentyfikować, nie jest odpowiednio zabezpieczony podczas magazynowania lub transportu albo koszty koniecznych napraw, po uwzględnieniu jego obecnej wartości, przekraczają szacunkową wartość rynkową po naprawie.

W przypadku zastosowania kryterium orientacyjnego konieczna jest dalsza ocena techniczna dotycząca napraw potrzebnych do uzyskania świadectwa zdatności do ruchu drogowego. Przepisy przewidują więc mechanizm oceny, a nie prostą zasadę, zgodnie z którą każdy uszkodzony lub stary samochód automatycznie staje się odpadem.

Co zmieni się przy sprzedaży przez internet?

Szczególne znaczenie ma sposób zawarcia transakcji. W przypadku podmiotów gospodarczych obowiązek przedstawienia dokumentacji obejmuje także sprzedaż za pośrednictwem platform internetowych.

W przypadku osoby prywatnej przepisy są bardziej szczegółowe. Dokumentacja będzie wymagana wtedy, gdy sprzedaż została przeprowadzona w całości za pośrednictwem platformy internetowej i nie doszło do fizycznego przekazania pojazdu pomiędzy sprzedającym a kupującym ani osobą działającą w ich imieniu.

To ważne rozróżnienie, ponieważ z samego faktu wystawienia ogłoszenia w internecie nie wynika jeszcze, że każda prywatna sprzedaż będzie objęta tym obowiązkiem. Rozporządzenie wiąże obowiązek z określonym sposobem przeprowadzenia całej transakcji.

Używane samochody wywożone poza UE. Tu przepisy będą jeszcze bardziej konkretne

Rozporządzenie zawiera osobny rozdział dotyczący wywozu pojazdów używanych do państw trzecich. Art. 39 stanowi, że od 1 września 2031 r. pojazdy używane przeznaczone do wywozu będą podlegały kontrolom i wymogom określonym w tym rozdziale.

Podstawowa zasada została określona jednoznacznie: „pojazdy używane mogą być wywożone, tylko jeżeli” spełniają wskazane w rozporządzeniu warunki. Jednym z nich jest to, że nie są pojazdami wycofanymi z eksploatacji, a drugim — że są zdatne do ruchu drogowego w dniu złożenia zgłoszenia wywozowego, z określonym w przepisie wyjątkiem dotyczącym pojazdów o szczególnym znaczeniu kulturowym.

Przy wywozie trzeba będzie również przekazać lub udostępnić organom celnym określone informacje, w tym numer VIN, identyfikację państwa członkowskiego ostatniej rejestracji oraz oświadczenie potwierdzające spełnienie wymogów albo odpowiednie świadectwo.

Od kiedy będą obowiązywać nowe zasady?

Rozporządzenie zostało podpisane 8 lipca 2026 r. i opublikowane w Dzienniku Urzędowym UE 24 lipca 2026 r. Zgodnie z informacją na portalu EUR-Lex rozporządzenie weszło w życie 13 sierpnia 2026 r., przy czym poszczególne przepisy mają różne terminy zastosowania.

Co istotne, art. 36 dotyczący przeniesienia własności pojazdów używanych w Unii jest wymieniony w przepisach dotyczących częściowego stosowania rozporządzenia. Nie należy więc utożsamiać daty wejścia całego aktu w życie z datą rozpoczęcia stosowania każdego obowiązku przewidzianego w jego treści.

Natomiast przepisy dotyczące kontroli i wymogów związanych z wywozem używanych samochodów do państw trzecich będą stosowane od 1 września 2031 r.

Co nowe przepisy oznaczają dla kierowców w Polsce?

Rozporządzenie jest aktem prawa Unii Europejskiej i obejmuje swoim zakresem m.in. pojazdy kategorii M1 i N1, a więc zasadniczo samochody osobowe i lekkie pojazdy użytkowe wskazane w przepisach. Jego przepisy dotyczą rynku pojazdów używanych w całej Unii, a więc również Polski.

Najważniejsze jest jednak właściwe odczytanie nowych regulacji. Nie wprowadzają one generalnego obowiązku, aby każda osoba prywatna przy sprzedaży używanego samochodu przedstawiała specjalne zaświadczenie. Taki obowiązek wobec osoby prywatnej został w art. 36 ust. 2 ograniczony do dwóch wskazanych przypadków: deklaracji całkowitej szkody ekonomicznej przez ubezpieczyciela oraz sprzedaży przeprowadzonej w całości przez platformę internetową bez fizycznego przekazania pojazdu.

Jednocześnie podmioty gospodarcze uczestniczące w handlu używanymi samochodami będą musiały uwzględniać nowe wymagania dotyczące dokumentacji statusu pojazdu. Dla całego rynku istotne będą również kryteria z załącznika I, ponieważ to one pozwalają rozstrzygnąć, kiedy samochód należy traktować jako pojazd wycofany z eksploatacji.