| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJE MOBILNE | KARIERA | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Prawo > Sprawy karne > Prawo karne > Dowody > Znaczenie dowodowe wyjaśnień oskarżonego

Znaczenie dowodowe wyjaśnień oskarżonego

Oskarżony (oraz podejrzany) w procesie karnym w przeciwieństwie do świadków nie składają zeznań, a składają wyjaśnienia. Najpoważniejszą konsekwencją tego stanu prawnego jest to, iż wyjaśnienia te nie są objęte rygorem odpowiedzialności karnej przewidzianej w art. 233 Kodeksu karnego (czyli odpowiedzialności za fałszywe zeznania). Wskazana okoliczność z mocy prawa nie czyni wyjaśnień oskarżonego (podejrzanego) dowodem gorszym od innych dowodów w procesie karnym, aczkolwiek jest to dowód którego wiarygodność sądy oceniają ze szczególną ostrożnością. W procesie karnym nie funkcjonuje również zasada w myśl której samo przyznanie się oskarżonego jest naczelnym dowodem w sprawie.

W procesie karnym istnieje zróżnicowany w skutkach prawnych charakter wypowiedzi uczestnika procesu. Chodzi o to, że świadek składa przed organami procesowymi zeznania, które w razie ich nieprawdziwości objęte są sankcją odpowiedzialności karnej. Składanie fałszywych zeznań jest bowiem przestępstwem i to zagrożonym karą pozbawienia wolności do lat 3.

W kontekście powyższej uwagi należy podkreślić, iż oskarżony (podejrzany) nie składa w procesie karnym zeznań, a wyjaśnienia. Najpoważniejszą konsekwencją tego stanu prawnego jest to, iż wyjaśnienia te nie są objęte rygorem odpowiedzialności karnej przewidzianej w art. 233 Kodeksu karnego (czyli odpowiedzialności za fałszywe zeznania). Oznacza to, iż oskarżony (podejrzany) w imię realizacji prawa do obrony może składać wyjaśnienia odbiegające w swej treści od rzeczywistego przebiegu zdarzeń.

W związku z specyficznym charakterem wyjaśnień oskarżonego (podejrzanego) należy poczynić uwagę odnośnie ich znaczenia dowodowego. Z mocy prawa wyjaśnienia te nie są gorsze od innych dowodów, ale w literaturze jak i w orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się (niewątpliwie słusznie) konieczność wyjątkowej ostrożności sądu przy badaniu kwestii wiarygodności takich wyjaśnień. Należy wskazać, iż paradoksalnie (wbrew przekonaniu, które może powstać) wskazana i zalecana ostrożność w traktowaniu wyjaśnień oskarżonego (podejrzanego) może być dla niego również korzystna.

Nie należy bowiem wykluczyć sytuacji w której sąd nie da wiary pierwotnym wyjaśnieniom podejrzanego złożonym w śledztwie z uwagi na fakt, iż podejrzany był przymuszony do złożenia ich w określonej treści lub z uwagi na fakt, iż składał je przykładowo w stanie upojenia alkoholowego. W podanym kontekście należy podkreślić, iż wyjaśnienia oskarżonego samoobciążające jego samego nie mają w procesie karnym z mocy prawa charakteru dowodu przesądzającego winę oskarżonego.

Zobacz również serwis: Sprawy karne

Reasumując powyższe ustalenia należy dodatkowo wskazać kiedy u danej osoby pojawia się możliwość składania (niekaralnych w myśl przepisu art. 233 KK) wyjaśnień. Ma to miejsce w stosunku do podejrzanego i oskarżonego.

Oskarżonym jest osoba przeciwko której organy prowadzące postępowanie przygotowawcze skierują akt oskarżenia do sądu. Z kolei podejrzanym w toku postępowania przygotowawczego jest tylko osoba, której przedstawione zostały zarzuty. Jeżeli dana osoba jest przesłuchiwana przez prokuraturę (policję lub inne organy) bez przedstawiania zarzutów, wówczas występuje ona w roli świadka i składa zeznania.

Zobacz również serwis: Kodeks karny

W przypadku, w którym dana osoba najpierw składała zeznania jako świadek, a następnie jej procesowa rola została zamieniona i stała się ona podejrzanym to jej zeznania (złożone w charakterze świadka) nie mogą być brane pod uwagę w procesie karnym (traktuje się je jako nieistniejące). Liczą się wówczas tylko jej wyjaśnienia. Należy dodać, iż zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, jeżeli osoba rzeczywiście winna składa zeznania w charakterze świadka i zeznaje fałszywie w celu uwolnienia się od odpowiedzialności karnej, to wówczas nie może być karana za składanie fałszywych zeznań (bo są one elementem jej obrony, a nikt nie może być przymuszony prawnie do autodenucjacji).

reklama

Polecamy artykuły

Narzędzia

POLECANE

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Eksperci portalu infor.pl

Kancelaria Brzezińska Narolski Adwokaci sp.p

Kancelaria prawna

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »