REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Finlandia 31. członkiem NATO. Największego sojuszu wojskowego na świecie

NATO
Finlandia 31. członkiem NATO
Konrad Żelazowski
dziennik.pl

REKLAMA

REKLAMA

Finlandia 31. członkiem NATO, największego na świecie sojuszu wojskowego, założonego przez Stany Zjednoczone i 11 innych krajów po II wojnie światowej. Przypominamy kluczowe wydarzenia w historii NATO.

NATO

NATO, czyli Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego powstała w 1949 roku, a jej pierwszymi członkami były Stany Zjednoczone, Kanada, Wielka Brytania, Belgia, Dania, Francja, Islandia, Włochy, Luksemburg, Holandia, Norwegia i Portugalia.

REKLAMA

REKLAMA

Podczas pierwszego rozszerzenia do sojuszu dołączyły w 1952 r. Grecja i Turcja. Trzy lata później Niemcy Zachodnie przystąpiły do NATO, a w odpowiedzi Związek Radziecki i siedem krajów Europy Wschodniej utworzyły Układ Warszawski.

Cel NATO

Celem NATO, jak ujął to jego pierwszy sekretarz generalny, Hastings Lionel Ismay, było „to keep Russians out, the Americans in and the Germans down” (trzymać Rosjan z daleka, Amerykanów przy sobie, a Niemców pod kontrolą). Zgodnie z pierwszym punktem tej zasady, europejscy sojusznicy USA schronili się pod amerykańskim parasolem nuklearnym, niezbędnym wobec przewagi wojsk Układu Warszawskiego w Europie. Powstanie paktu gwarantowało pozostanie sił amerykańskich w Europie.

Artykuł 5 NATO

Fundamentem sojuszu jest zasada, że atak na któregokolwiek z członków uważa się za atak na wszystkich – porównywany z „zasadą d'Artagnana” z „Trzech Muszkieterów” czyli: „Jeden za wszystkich, wszyscy za jednego”. W NATO sformułowano ją w artykule 5. Traktatu Waszyngtońskiego, który w wypadku agresji na państwo członkowskie zobowiązuje pozostałe do „pomocy zaatakowanemu krajowi przez natychmiastowe podjęcie, indywidualnie lub z innymi krajami, działań, jakie uznają one za konieczne, z użyciem sił zbrojnych włącznie, aby przywrócić i utrzymać bezpieczeństwo obszaru północnoatlantyckiego”.

REKLAMA

W okresie zimnej wojny szeregi NATO zasiliła jeszcze w 1982 roku Hiszpania. Pod koniec tej epoki na terenie RFN stacjonowało ok. 900 tys. żołnierzy sojuszu, z czego prawie połowę stanowiły siły USA.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

NATO po rozpadzie ZSRR

Po rozpadzie ZSRR i rozwiązaniu Układu Warszawskiego w USA pojawiły się głosy za samolikwidacją sojuszu wobec zaniku dotychczasowego zagrożenia. Zwyciężyła opcja wzmocnienia politycznego wymiaru NATO, które miało się odtąd stać strażnikiem stabilizacji w Europie; był to też sposób wciągania państw byłych członków bloku sowieckiego do wspólnoty krajów liberalno-demokratycznych.

Spełnieniem roli stabilizatora ładu międzynarodowego stały się w latach 90. operacje NATO na Bałkanach. Naloty na pozycje Serbów bośniackich doprowadziły do rozejmu w wojnie w Bośni i Hercegowinie i pokoju w Dayton. Bombardowania Serbii w 1999 r. doprowadziły do uznania niepodległości Kosowa.

Idea dalszego rozszerzenia NATO nie znajdowała z początku poparcia w USA. Przeciwko była większość mediów i ekspertów od polityki zagranicznej. Argumentowali oni, że przyjęcie do NATO krajów Europy Wschodniej zrujnuje współpracę z Rosją.

Polityczny establishment w USA przekonywał się do rozszerzenia NATO wraz z postępami demokratycznych reform w Polsce i innych aspirujących krajach. W Madrycie w lipcu 1997 r. przywódcy państw NATO zaprosili Polskę, Republikę Czeską i Węgry. Obawy Moskwy uśmierzano, tworząc Radę NATO-Rosja. W 1998 r. Senat USA ratyfikował wymaganą do rozszerzenia zmianę Traktatu Waszyngtońskiego, a 12 marca 1999 r. trzy wspomniane kraje zostały członkami sojuszu.

Proces rozszerzenia NATO

Proces rozszerzenia NATO trwa do dziś. W 2004 r. przyjęto do NATO Bułgarię, Estonię, Litwę, Łotwę, Rumunię, Słowację i Słowenię, w 2009 r. Albanię i Chorwację. W 2017 r. członkiem została Czarnogóra, a w 2020 r. Macedonia Północna.

Postanowienia artykułu 5. o wspólnej obronie zaatakowanego kraju po raz pierwszy zrealizowano po ataku Al-Kaidy na USA 11 września 2001 r. Inwazja na Afganistan, gdzie ukrywał się szef tej terrorystycznej organizacji Osama bin Laden, odbyła się jako akcja koalicji sił sojuszu pod dowództwem USA. Podobny charakter miała misja NATO w Libii w 2011 r., przyspieszająca upadek dyktatury Muammara Kadafiego. W nowej doktrynie strategicznej sojusz ogłosił, że podejmuje teraz operacje „poza obszarem” pierwotnego działania, czyli Europą i Ameryką Północną, a więc staje się sojuszem globalnym.

W reakcji na rosyjską aneksję Krymu w 2014 r. utworzono siły bardzo wysokiej gotowości, zdolne do reagowania w przeciągu zaledwie kilku dni, nazywane popularnie szpicą NATO. Od chwili swego powstania funkcjonują jako element strategii odstraszania Rosji. W ich skład wchodzą żołnierze w najwyższej gotowości alarmowej, delegowani na zasadzie rotacji przez państwa członkowskie. Żołnierze ci pozostają w swych macierzystych jednostkach, ale muszą być zdolni do udania się w ciągu 48-72 godzin w dowolne miejsce, gdzie potrzebna jest szpica.

Napaść na Ukrainę w 2014 r. sprawiła, że NATO powróciło do swej pierwotnej roli tarczy przeciw zewnętrznej agresji.

Kwatera główna sojuszu jest w Brukseli w Belgii, a Sojusznicze Dowództwo Operacji NATO znajduje się w belgijskim Mons.

Połączone siły zbrojne wszystkich członków NATO obejmują około 3,5 miliona żołnierzy i personelu wojskowego. Łączne wydatki wojskowe członków w 2020 r. stanowiły ponad 57 proc. sumy globalnej. Ponadto kraje członkowskie zgodziły się do 2024 r. osiągnąć lub utrzymać wydatki na obronę na poziomie co najmniej dwóch procent ich PKB.

Struktura NATO obejmuje dwa piony. Na pion cywilny składają się m.in. Rada Północnoatlantycka złożona z reprezentantów krajów NATO, a na pion wojskowy: Komitet Wojskowy NATO, wydający Radzie Północnoatlantyckiej zalecenia w sprawach strategii wojskowych, Sojusznicze Dowództwo Operacyjne odpowiedzialne za operacje wojskowe NATO i Sojusznicze Dowództwo ds. Transformacji zajmujące się planowaniem obronnym i rozwojem zdolności wojskowych.

baj/ tebe/

Więcej ważnych informacji znajdziesz na stronie głównej Inforu

Źródło: PAP

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

REKLAMA

Prawo
Postępowanie w razie zagrożenia i ogłoszenia alarmu. Czy rodzice mogą odebrać dzieci ze szkół i przedszkoli?

MSWiA razem z MEN przygotowały dla szkół procedurę zachowania się w sytuacji kryzysowej. Dokument rekomenduje, aby podczas alarmu nie wydawać dzieci rodzicom. Odbiór dziecka może stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia dziecka, rodziców, pracowników szkoły oraz działających służb.

Testament notarialny. Jak często można zmieniać, ile to kosztuje i na co uważać?

Czy można zmienić testament notarialny? Jakie są najczęstsze przyczyny podjęcia decyzji o sporządzeniu nowego dokumentu? Oto praktyczne informacje.

Od 1 stycznia 2027 r. obowiązuje wyłącznie PKD 2025. Przedsiębiorcy muszą zaktualizować wpisy do CEIDG, KRS i REGON

Od 1 stycznia 2027 r. będzie obowiązywać wyłącznie nowa Polska Klasyfikacja Działalności 2025. Do 31 grudnia 2026 r. przedsiębiorcy mają czas na dostosowanie swoich wpisów w CEIDG, KRS lub REGON do nowej klasyfikacji. Jakie mogą być konsekwencje braku aktualizacji kodów PKD?

Firmy znów zatrudniają. W których zawodach przybywa ofert pracy?

W październiku br. na 50. największych portalach rekrutacyjnych w Polsce opublikowano łącznie ponad 266,12 tys. nowych ofert pracy, czyli prawie o 13 tys. (5 proc.) więcej niż w ubiegłym roku – wynika z danych firmy Grant Thornton, opublikowanych przez „Rz”.

REKLAMA

Koniec wypłaty emerytury po przekroczeniu tej kwoty. Od 1 grudnia ZUS wprowadza nowe limity dorabiania, które zdecydują o losie Twoich pieniędzy

Już od 1 grudnia 2026 roku zaczynają obowiązywać nowe, zaktualizowane progi przychodowe dla tysięcy polskich emerytów i rencistów dorabiających do swoich świadczeń. Choć kwoty poszły w górę, zasady Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pozostają bezlitosne dla osób, które nie dopilnują swoich rachunków. Wystarczy przekroczyć wyznaczony limit o zaledwie kilka złotych, aby przelew z ZUS został drastycznie pomniejszony, a w skrajnym przypadku – całkowicie wstrzymany.

Bon dla seniora wchodzi w życie. Kto otrzyma 2500 zł na opiekę w pierwszej kolejności?

Rada Ministrów przyjęła oficjalne rozporządzenie w sprawie Bonu Senioralnego na lata 2026–2028. Nowe darmowe wsparcie w miejscu zamieszkania ruszy jeszcze w tym roku, jednak w 2026 roku skorzystają z niego wyłącznie mieszkańcy wybranych gmin w Polsce. Sprawdź, jakie kryteria dochodowe trzeba spełnić, ile czasu ma gmina na rozpatrzenie wniosku i kto znajduje się na początku „kolejki”.

O co spierają się współwłaściciele nieruchomości – zarząd, korzystanie, koszty, wynajem. Co wynika z przepisów i czego można się spodziewać w sądzie

Przepisy regulujące współwłasność w częściach ułamkowych z założenia mają zapewnić równoważność praw i obowiązków współwłaścicieli z zachowaniem prawa do rozporządzania swoim udziałem. Współwłaściciele nieruchomości mają prawo do jej współposiadania oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem przez pozostałych współwłaścicieli. Praktyka pokazuje, że współwłasność jest jednak przedmiotem licznych sporów, głównie w obszarze zarządu nieruchomością wspólną, korzystania z niej czy ponoszenia na nią nakładów bądź innych wydatków.

Sejm na żywo 17 listopada 2026 r. [Transmisja online]

17 listopada rozpoczyna się trzydniowe posiedzenie Sejmu. Na wtorek zaplanowano prace nad wnioskiem Rozwoju Plus o odwołanie rządu Donalda Tuska. Posłowie zajmą się też projektem, który ma ułatwić dostępu do leków stosowanych w chorobach rzadkich i projektem ws. zamrożenia cen gazu ziemnego.

REKLAMA

EUR to nie CHF. Kredyty w euro wymagają odrębnej analizy. Tylko częściowo można się sugerować orzecznictwem dot. frankowiczów

Dorobek orzeczniczy dotyczący kredytów denomominowanych lub indeksowanych we frankach szwajcarskich nie może być automatycznie przenoszony na każdy inny produkt kredytowy powiązany z inną walutą. Dr Tomasz Łapaj, radca prawny, Partner w Kancelarii Lawspective wyjaśnia dlaczego.

Black Friday 2026: te triki stosują oszuści podający się za sprzedawców. 9 kluczowych zasad świadomego kupującego w czasie zakupów online

Co roku Black Friday to mnóstwo kuszących promocji i decyzji podejmowanych pod presją czasu – okazyjnych ofert dostępnych czasem tylko przez kilka godzin. Dla cyberprzestępców to świetna okazja do wykorzystania pośpiechu i emocji ułatwiających wyłudzanie pieniędzy i danych. Fałszywe sklepy, reklamy podszywające się pod znane marki, wiadomości o trudnościach z dostawą czy próby wyłudzenia kodów BLIK – to tylko część zagrożeń, które warto umieć rozpoznawać, by skutecznie chronić swoje pieniądze i bezpieczeństwo – nie tylko w okresie promocyjnych zakupów. Jak przygotować się do sezonu wyprzedaży, by okazja nie zmieniła się w stratę i co zrobić, gdy nie wszystko pójdzie zgodnie z planem?

Zapisz się na newsletter
Najlepsze artykuły, najpoczytniejsze tematy, zmiany w prawie i porady. Skoncentrowana dawka wiadomości z różnych kategorii: prawo, księgowość, kadry, biznes, nieruchomości, pieniądze, edukacja. Zapisz się na nasz newsletter i bądź zawsze na czasie.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

REKLAMA