Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Pozaodsetkowe koszty kredytu konsumenckiego w nowym wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE

Kancelaria RK Legal
Od 13 lat wspieramy biznes naszych klientów
Pozaodsetkowe koszty kredytu konsumenckiego w nowym wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE
Pozaodsetkowe koszty kredytu konsumenckiego w nowym wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE
fot. Shutterstock
26 marca 2020 r. Trybunał Sprawiedliwości UE w sprawie C-779/18, pochylając się nad ustawodawstwem polskim oraz jego zgodnością z prawem unijnym w zakresie pozaodsetkowych kosztów kredytów konsumenckich, wydał istotne rozstrzygnięcie, porządkując tym rozbieżności jakie zaistniały w tym obszarze w orzecznictwie sądów polskich. Powołany wyrok TSUE ma nie tylko doniosłe znaczenie dla samego konsumenta, pozostającego w sporze sądowym z kredytodawcą, ale również dla podmiotów udzielających kredytów konsumenckich.

Postępowanie przed TSUE zainicjował Sąd Rejonowy w Siemianowicach Śląskich, który rozpoznając sprawę o zapłatę przeciwko konsumentowi, powziął wątpliwości odnośnie zapisu umowy wskazującego prowizję (pozaodsetkowe koszty kredytu) ustaloną między stronami umowy pożyczki. W ocenie Sądu kwestią do rozważenia i wyjaśnienia na szczeblu europejskim, jest okoliczność czy zapisy umowy dotyczące prowizji, choć wyliczone zgodnie z wzorem wskazanym w ustawie z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim[1], mogą być przedmiotem indywidualnego badania sądu w danym postępowaniu oraz czy przepisy prawa polskiego nie stoją w sprzeczności z prawem unijnym, w szczególności z dyrektywą Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich[2]

Co istotne na gruncie niniejszej sprawy koszty kredytu w rozpatrywanej sprawie o zapłatę zostały obliczone na podstawie wzoru określonego przez krajowe ustawodawstwo w art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim i nie przekraczają dozwolonej kwoty maksymalnej. Pomimo tego Sąd ten wyraził wątpliwości, co do zgodności z dyrektywą 2008/48 tak ustalonych pozaaodsetkowych kosztów kredytu. W szczególności czy przepisy krajowe, wprowadzające pojęcie „pozaodsetkowych kosztów kredytu”, które nie występują w tej dyrektywie, nie naruszają przypadkiem celów określonych w dyrektywie 2008/48. Sąd podkreślił również, iż ustawowy wzór wyliczenia pozaodsetkowych kosztów kredytu oderwany jest od usług rzeczywiście świadczonych i zasobów wykorzystanych przez przedsiębiorcę. Nie ma więc możliwości, by konsument zapoznał się z prawdziwymi kosztami kredytu i został należycie poinformowany o swej sytuacji prawnej w dniu zawarcia umowy.

Kolejne wątpliwości Sądu skupiły się na zagadnieniu, czy w przypadku klauzul zgodnych z przepisami krajowymi dotyczącymi maksymalnych dozwolonych kosztów dyrektywa 93/13 ma zastosowanie. Zwraca on uwagę, że przyjmując art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim, polski ustawodawca zmierzał do zagwarantowania granic kosztów, jakimi obciąża się konsumentów, wskazując, iż całkowity koszt kredytu z wyłączeniem odsetek nie powinien przekraczać 55% całkowitej kwoty kredytu w skali 1 roku, 85% w skali 2 lat i dalej 100% niezależnie od dalszego okresu kredytowania.

Tak niejasno ustalony górny limit kosztów pozaodsetkowych zdaniem Sądu, prowadzi do tego, iż w praktyce przedsiębiorcy często ustalają pozaodsetkowe koszty kredytu w kwocie maksymalnie dozwolonej ustawą, w konsekwencji istnieje obawa, że przedsiębiorca będzie czerpał nadmierną i nieuzasadnioną korzyść kosztem konsumenta. Wobec tego czy poszczególne zapisy umowy dotyczące kosztów pozaodsetkowych mogą zostać zbadane przez Sąd pod kątem ich zgodności z zasadami współżycia społecznego i uczciwości, każdorazowo w rozpoznawanej przed sądem sprawie.

W tym celu Sąd Rejonowy zawiesił postępowanie o zapłatę przeciwko konsumentowi a powyższe wątpliwości stanowiły przedmiot dwóch pytań prejudycjalnych skierowanych do TSUE. 

Co w praktyce oznacza wyrok Trybunału?

W zakresie pierwszego pytania, TSUE wskazał, że prawo unijne nie zawiera pojęcia „pozaodsetkowych kosztów kredytu”, ani nie obejmuje kwestii ograniczania kosztów kredytu czy podziału tych kosztów między przedsiębiorcę a konsumenta. Przepisy te nie przewidują obowiązku informowania o pozaodsetkowych kosztach kredytu lub o metodzie ich obliczania. Sąd krajowy powinien zatem zbadać, czy przepisy krajowe nie nakładają dodatkowych obowiązków informacyjnych.

Powyższe oznacza, że przepisy unijne nie stoją na przeszkodzie krajowym regulacjom ustalającym maksymalne koszty pozaodsetkowe, o ile te nie wprowadzają dodatkowych obowiązków informacyjnych ponad te, które określono w dyrektywie, a które objęte są pełną harmonizacją. Wobec czego rozwiązanie przyjęte przez Trybunał jest niezwykle istotne dla Pożyczkodawców, którzy zgodnie z dotychczasowymi przepisami, nie są zobowiązani do szczegółowego informowania, co wchodzi w skład pozaodsetkowych kosztów kredytu, ponad obowiązek wskazania kwoty takiego kosztu w umowie.

Kwestia ta w praktyce jest często poruszana przez konsumentów w procesach, co więcej bardzo często sądy wzywały do szczegółowego wykazania, co wchodzi w skład dochodzonej w procesie prowizji pod rygorem zawieszenia. A brak wykazania takich okoliczności, często stanowił jedyną podstawę do oddalenia roszczenia w zakresie prowizji. Niemniej jednak z uwagi na całokształt wyroku, w szczególności potwierdzenie możliwości każdorazowej oceny sądowej danego kosztu pozaodsetkowego, pod kątem jego uczciwości, w umowach winna znaleźć się tabela opłat i prowizji, precyzująca wysokość prowizji.

W odniesieniu do drugiego pytania, Trybunał wskazał, że z zakresu zastosowania dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich wyłączone są przepisy odzwierciedlające bezwzględnie obowiązujące przepisy ustawowe lub wykonawcze. W ocenie Trybunału art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim nie wydaje się być tego typu przepisem (ostateczną ocenę pozostawiając sądowi krajowemu), gdyż sam w sobie nie określa praw i obowiązków stron umowy, lecz poprzestaje na ograniczeniu ich swobody ustalania pozaodsetkowych kosztów kredytu powyżej pewnego poziomu. Powyższe nie stałoby zatem na przeszkodzie, by sąd krajowy zbadał, czy warunek umowny jest nieuczciwy, nawet jeśli przewidziane w umowie koszty kredytu nie przekraczają ustawowego limitu.

Opisany wyrok pozwala konsumentowi na zakwestionowanie wysokości danego kosztu pozaodsetkowego, nawet jeśli wysokości mieści się w ustawowym limicie, jeśli ten wykaże, że koszt jest nieuczciwy.  Do tej pory orzecznictwo było bowiem podzielone, część sądów wyłączała spod badania warunków umowy w tym zakresie, o ile opłata mieściła się w limicie ustawowym. Konsument zyskuje kolejny argument przeciwko zbyt wygórowanym prowizjom, określonym w umowach kredytów konsumenckich. Po stronie instytucji udzielających kredytów konsumenckich z kolei rodzi obowiązek wykazania, iż prowizja jest adekwatna nie tylko w stosunku do ustawodawstwa, ale również do niedookreślonego pojęcia uczciwości, zgodności z zasadami współżycia społecznego.

adw. Katarzyna Konieczna, Head of Dispute Team, B2C Credit Management Division, RK Legal

Katarzyna Konieczna, adwokat

[1] (Dz.U. nr 126, poz. 715)

[2] (Dz.U. 1993, L 95, s. 29) i dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG (Dz.U. 2008, L 133, s. 66; sprostowania: Dz.U. 2009, L 207, s. 14; Dz.U. 2010, L 199, s. 40; Dz.U. 2011, L 234, s. 46)

Chcesz dowiedzieć się więcej, sprawdź »
Czas pracy 2022
Czas pracy 2022
Tylko teraz
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Prawo
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Do 31 maja rodzice mogą starać się o dofinansowanie do pobytu dziecka w żłobku
    Złożenie wniosku o dofinansowanie pobytu w żłobku w terminie 1 kwietnia - 31 maja br. to gwarancja przyznania dofinansowania od 1 stycznia 2022 r. - poinformowało w piątek na Twitterze Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej.
    Partie polityczne - obowiązek prowadzenia rejestrów wpłat i umów od 1 lipca 2022 r. Wzory rejestrów
    W dniu 1 lipca 2022 roku wejdą w życie przepisy ustawy o partiach politycznych, które zobowiązują je do prowadzenia rejestrów wpłat i umów. Minister Finansów wydał już rozporządzenia, które zawierają wzory takich rejestrów.
    Mobilny odpowiednik dowodu osobistego - będą nowe przepisy
    Dokument elektroniczny, obsługiwany przy użyciu aplikacji „mObywatel” ma służyć jako mobilny odpowiednik dowodu osobistego.
    Nieuczciwe promocje, fałszywe opinie. Co zmienią unijne przepisy?
    Unijna dyrektywa Omnibus ma ukrócić nieuczciwe promocje. Konsumenci będą też chronieni przed fałszywymi opiniami o produktach i usługach.
    Zakup drewna w Lasach Państwowych - ułatwienia dla konsumentów
    Lokalni mieszkańcy mają pierwszeństwo w kupnie drewna najniżej jakości w Lasach Państwowych. Nowe wytyczne Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych stanowią reakcję na wzrost cen energii oraz materiałów opałowych.
    Spór z UE o wymiar sprawiedliwości. Czy zmiany w SN uratują unijne fundusze dla Polski?
    Pozostaje mieć nadzieję, że uchwalenie nowelizacji ustawy o Sądzie Najwyższym to koniec sporu z Komisją Europejską oraz UE nt. wymiaru sprawiedliwości, że obszar sporu został zawężony do KPO - podkreślił w piątek sekretarz generalny PiS Krzysztof Sobolewski. Jednak wątpliwości pozostają
    Izba Odpowiedzialności Cywilnej w Sądzie Najwyższym
    Uchwalona przez Sejm nowelizacja ustawy o Sądzie Najwyższym zakłada likwidację Izby Dyscyplinarnej. W SN ma zostać utworzona Izba Odpowiedzialności Zawodowej.
    Praca zdalna a awans pracownika. Czy pracując zdalnie trudniej awansować?
    Pracownicy zdalni i hybrydowi nie mają łatwego życia. Mimo że ich wydajność często jest większa, to są oni pomijani podczas rozdawania zadań oraz awansów i nagród. To oczywiście wpływa na zarówno na samych pracowników, jak i na firmę. Przez takie zachowanie menedżerów morale zespołu spada, a sami pracownicy mogą szukać lepszego traktowania u innych pracodawców – a to oznacza utratę talentów, które można było znacznie lepiej wykorzystać.
    Ochrona lokatorów a podwyżka czynszu. Wynajmujący może łatwo obejść limit
    Ochrona lokatorów związana z ograniczeniem skali podwyżek czynszowych dotyczy tylko trwających umów najmu. Zawarcie kolejnej umowy wynajmu, na przykład na rok pozwala właścicielowi mieszkania znacząco podwyższyć czynsz. W odpowiedzi na obecną sytuację rynku najmu, może wzrosnąć popularność wynajmu okazjonalnego oraz instytucjonalnego.
    Zarobki i wykształcenie kobiet wpływają na poczucie atrakcyjności
    Czym Polki więcej zarabiają i mają lepsze wykształcenie, tym bardziej czują się atrakcyjnymi kobietami. Tak wynika badania przeprowadzonego przez UCE RESEARCH i platformę ePsychlodzy.pl.
    Marszałek Grodzki rozważa przyspieszenie obrad Senatu ws. zmian w ustawie o SN
    Marszałek Senatu Tomasz Grodzki rozważą przyspieszenie obrad Senatu w związku z planowanym uchwaleniem w Sejmie zmian w ustawie o Sądzie Najwyższym. Rozważam, jest to w tej chwili w trakcie uzgodnień - powiedział marszałek. Nie wykluczył, że Senat zbierze się w przyszłym tygodniu
    Ponad 71 tys. osób otrzymuje świadczenie "Mama 4 plus"
    "Mama 4 plus", czyli rodzicielskie świadczenie uzupełniające przysługuje w wysokości minimalnej emerytury. Kto otrzymuje takie wsparcie?
    Matki stanowią 6 proc. dłużników alimentacyjnych [BADANIE]
    Dane zgromadzone przez Rejestr Dłużników BIG InfoMonitor umożliwiają stworzenie swoistego portretu tzw. „alimenciarza”. Kim jest „typowy” dłużnik alimentacyjny?
    Sejmowe komisje pozytywnie zaopiniowały rządowy projekt ustawy o czternastej emeryturze
    Połączone sejmowe komisje Polityki Senioralnej oraz Polityki Społecznej i Rodziny pozytywnie zaopiniowały w środę projekt ustawy o czternastej emeryturze. Rząd szacuje, że koszt wypłaty kolejnego dodatkowego rocznego świadczenia pieniężnego w 2022 r. to około 11,4 mld zł.
    Mandat i zakaz wejścia na pokład samolotu za głupi żart na lotnisku
    28-letni Polak podczas odprawy na lotnisku w podkrakowskich Balicach skłamał, że ma trotyl w bagażu. Głupi żart spowodował działania ochrony lotniska, straży granicznej i przeszkolonego psa. Mężczyzna został ukarany mandatem i zakazem wejścia na pokład samolotu do Barcelony.
    Sklep internetowy - jak wybrać wiarygodny?
    W praktyce 98% sklepów internetowych szanuje uprawnienia konsumentów i z zasady uwzględnia reklamacje. Pozostałe 2% to jednak przysłowiowe „czarne owce”. Na co warto zwracócić uwagę podczas zakupów?
    Klubiki dla dzieci z Ukrainy - kiedy powstaną?
    Na pewno od lipca pierwsze klubiki dziecięce powstaną. Przepisy są tak elastyczne, że działania związane z powstawaniem tych klubów będą mogły podejmować samorządy – powiedział podczas konferencji prasowej wiceminister MSWiA Paweł Szefernaker.
    "Sąd w smartfonie" i dalsza informatyzacja sądownictwa
    Ministerstwo Sprawiedliwości zmierza do pełnej cyfryzacji w polskim sądownictwie. W realizacji jest m.in. projekt "sąd w smartfonie". Resort zapowiada też "zdalny dostęp" sądów do informacji pochodzących z rejestrów państwowych.
    Premier: litera prawa to niewystarczający komponent budowania sprawiedliwej rzeczywistości
    Litera prawa, która była tak kurczowo przestrzegana w czasach III RP, jest niewystarczającym komponentem budowania sprawiedliwej rzeczywistości; także duch prawa i wola narodu musi być brany pod uwagę - powiedział w środę premier Mateusz Morawiecki
    Jak nie chronić danych osobowych?
    Na niewiele zdadzą się różnego rodzaju zabezpieczenia, jeśli sami udostępnimy wrażliwe informacje - przypomina Urząd Ochrony Danych Osobowych. Czy wiemy jak zadbać o swoje dane? Oto wyniki badania przeprowadzanego przez serwis ChronPESEL.pl i Krajowy Rejestr Długów pod patronatem UODO.
    Okoliczności łagodzące w wyroku karnym - planowane zmiany
    W Sejmie procedowany jest projekt ustawy zmieniającej przepisy Kodeksu karnego w zakresie dotyczącym m.in. dyrektyw wymiaru kary (druk sejmowy nr 2024).
    Müller: nie będzie zgody polskiego rządu, by sędziowie łamiący prawo mogli dalej orzekać
    Przytłaczająca większość zakończonych postępowań dyscyplinarnych wobec sędziów dotyczy spraw pospolitych; nie będzie zgody polskiego rządu, by sędziowie, którzy łamią prawo, mogli dalej orzekać - powiedział we wtorek rzecznik rządu Piotr Müller
    Dyrektywa Omnibus od 28 maja 2022 r. Jakie prawa zyskają konsumenci?
    Od 28 maja 2022 r. zacznie obowiązywać unijna dyrektywa Omnibus, której celem jest zwiększenie ochrony praw konsumentów w handlu internetowym. Polska wersja tej ustawy na razie jest w powijakach, nie zdejmuje to jednak z polskich przedsiębiorców obowiązku podporządkowania się prawu UE. Niestety dostosowanie e-sklepów do nowych regulacji może kosztować - w zależności od sytuacji wyjściowej i rozmiaru sklepu może to być od tysiąca do nawet ponad 10 tys. zł.
    Waloryzacja zasiłku dla bezrobotnych od 1 czerwca 2022 r.
    Kwota zasiłku dla bezrobotnych podlega corocznej waloryzacji. Ile wyniesie świadczenie od 1 czerwca 2022 r.?
    Fundusz Wsparcia Kredytobiorców - jaka pomoc?
    Fundusz Wsparcia Kredytobiorców to jedno z narzędzi przewidzianych dla kredytobiorców w trudnej sytuacji materialnej. Kto może skorzystać z pomocy?