Gmina, Samorząd

Jeśli gminy przystąpią do systemu kaucyjnego i zaczną czerpać z tego tytułu korzyści, to być może nie będą musiały podnosić opłaty za śmieci - co masowo teraz zapowiadają. Tym bardziej, że duża grupa Polaków chętniej by zwracała opakowania za kaucją gdyby nie trzeba było je odnosić do sklepów, bo automaty do odzysku kaucji byłyby zlokalizowane w dogodnych miejscach poza sklepami.

Prawo z lat 90. nie przewidziało, że spółki komunalne będą budować muzea, rewitalizować dzielnice i odpowiadać za bezpieczeństwo infrastruktury krytycznej. O tym, co trzeba zmienić – i co już działa – rozmawiamy z Tomaszem Wojtasem, wiceprezesem zarządu Agencji Rozwoju Miasta Krakowa (ARMK sp. z o.o.), w kontekście zbliżającego się 2. Samorządowego Forum Rozwoju, którego jesteśmy patronem medialnym.

Zasady ustalania obowiązku ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi w odniesieniu do części niezamieszkanych nieruchomości o funkcji mieszanej, wciąż są istotnym problemem praktycznym. Co wynika z najnowszej odpowiedzi na interpelację poselską w tej sprawie?

MF pracuje nad rozporządzeniem określającym minimalne walory krajobrazowe, których posiadanie pozwoli gminom na pobór opłaty miejscowej - wynika z informacji na stronie KPRM.  Wśród wskazywanych kryteriów znalazły się m.in. zabytki, parki narodowe, obiekty sportowe, centra biznesowe i szkoleniowe, a także dostęp do wód czy kąpielisk.

Reforma samorządu, rola spółek komunalnych, energia i bezpieczeństwo miast — to główne zagadnienia 2. Samorządowego Forum Rozwoju. Wydarzenie organizowane przez Agencję Rozwoju Miasta Krakowa odbędzie się 28–29 października 2026 r. w Centrum Kongresowym ICE Kraków. Program obejmuje pięć paneli dyskusyjnych i trzy tematy warsztatowe, a nasza redakcja objęła patronat medialny nad tym wydarzeniem.

Czy w szkole samorządowej objętej układem zbiorowym pracy może funkcjonować regulamin wynagradzania pracowników niepedagogicznych? W praktyce takie przypadki się zdarzają, jednak muszą być wówczas spełnione określone warunki.

W szkołach i placówkach dla dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym będzie można tworzyć samorządy uczniowskie. MEN przygotował w tej sprawie projekt rozporządzenia. Zmiana przepisów odpowiada na postulaty RPO, RPD oraz organizacji działających na rzecz osób z niepełnosprawnościami.

Czy wszystkie osoby z niepełnosprawnościami i ich opiekunów należy zwolnić z obowiązku ponoszenia opłat lokalnych zasilających budżet samorządów? Zdania na ten temat są podzielone. Wiemy co na ten temat sądzi Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych.

Co rok w okresie doręczania przez samorządy decyzji wymiarowych w zakresie podatku od nieruchomości pojawiają się pytania dotyczące możliwości zawierania w tym celu umów zlecenia. Ich stroną mają być pracownicy urzędów albo sołtysi.

Z końcem sierpnia rozpoczął się nowy etap reformy planowania przestrzennego. Według danych Ministerstwa Rozwoju i Technologii na 31 sierpnia plany ogólne przyjęło i ogłosiło w dziennikach urzędowych 946 gmin, czyli ponad 38 proc. wszystkich samorządów. Oznacza to, że większość gmin nadal pracuje nad nowymi dokumentami. Od 1 września w gminach, w których plan ogólny nie wszedł w życie, co do zasady nie można wydawać nowych decyzji o warunkach zabudowy. Nie oznacza to jednak inwestycyjnego paraliżu. Dla samorządów rozpoczął się wymagający okres przejściowy, w którym trzeba pogodzić dalsze prace planistyczne z obsługą mieszkańców i inwestorów.

Ośmiu na dziesięciu polskich seniorów najbardziej boi się jednego - stania się ciężarem dla najbliższych. Tymczasem w Polsce brakuje już nawet 50 tysięcy opiekunów osób starszych, a liczba seniorów rośnie z roku na rok. Eksperci wskazują na duński model z gminy Fredericia, który pozwolił ograniczyć koszty opieki i realnie wzmocnić samodzielność seniorów. Jaka jest recepta na uniknięcie katastrofy?

Podczas konferencji „Samorząd w czasie wojny i kryzysu. Jak skorzystać z doświadczeń ukraińskich?” podkreślano rolę samorządów w przygotowaniach do funkcjonowania w warunkach wojny. Szef KPRM Jan Grabiec ostrzegł, że musimy być gotowi do tych najpoważniejszych wyzwań w ciągu kilku tygodni, najbliższych miesięcy.

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej udzieliło odpowiedzi na petycję dotyczącą wprowadzenia dodatku emerytalnego dla radnych gmin, powiatów i sejmików województw. Zdaniem autora petycji wprowadzenie takiego świadczenia byłoby wyrazem szacunku państwa dla idei samorządności.

Pracodawcy z sektora prywatnego wartościują stanowiska pracy by przygotować się na mające wejść w życie regulacje dotyczące równości i przejrzystości płac. A co z sektorem publicznym? W służbie cywilnej wartościowanie to norma od 2007 roku. Samorządy mają to jeszcze przed sobą i często niesłusznie zakładają, że nowe wymogi ich nie dotyczą.

Już od września samorządowe organy podatkowe muszą realizować nowe obowiązki w zakresie podatków i opłat lokalnych. Choć zmiana jest korzystna zarówna dla podatników, jak i samych organów, to początkowy okres stosowania nowych zasad może nie być łatwy. Z pewnością będzie to czas wzmożonej pracy, bo przejściowo urzędnicy mają więcej obowiązków. Z czasem jednak sytuacja będzie korzystna dla obu stron.

Najpierw polskie wojsko rozpoczęło operowanie lotnictwa w przestrzeni powietrznej, a chwilę później mieszkańcy części Lubelszczyzny i Podkarpacia otrzymali pilny alert RCB. W Lublinie i Rzeszowie zawyły syreny alarmowe. Działania mają związek z rosyjskimi atakami na zachodnią Ukrainę. Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych zapewnia, że mają one charakter prewencyjny i służą zabezpieczeniu polskiego nieba.

Na Stały Komitet Rady Ministrów, w dniu 10 września 2026 r., trafił rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, który ustanawia nowe kryteria poboru oraz podwyższenia maksymalnej stawki tzw. opłaty miejscowej, uniezależniając je od konieczności spełnienia przez miejscowość kryterium korzystnych właściwości klimatycznych oraz od celu pobytu osoby, którą obciąża opłata. W konsekwencji – danina będzie mogła być pobierana przez miasta, które dotychczas pobierać jej nie mogły, takie jak np. Kraków, zwiększając tym samym dochód budżetu gminy.

Wielkości jednostki samorządu terytorialnego wpływa na sposób organizacji pracy w urzędzie. Z raportu Narodowego Instytutu Samorządu Terytorialnego wynika, iż wraz ze wzrostem liczby mieszkańców rośnie stopień specjalizacji pracowników. Z kolei mniejsze urzędy częściej opierają się na wielozadaniowości.

Gminy i powiaty mogą już składać wnioski o środki na realizację usług asystencji osobistej w 2027 roku. Nabór potrwa do 30 września 2026. Pozyskane środki pozwolą samorządom organizować usługi wspierające osoby z niepełnosprawnościami w codziennym życiu. Do kogo skierowany jest program?

Od 1 września wchodzą w życie ważne zmiany dotyczące decyzji o warunkach zabudowy (WZ). Gminy, które nie mają obowiązującego planu ogólnego, nie będą mogły wydawać nowych decyzji na podstawie wniosków złożonych od tego dnia. Jak wskazuje RynekPierwotny.pl, osoby, które złożyły wniosek wcześniej, nie muszą jednak obawiać się utraty możliwości uzyskania WZ – takie sprawy będą mogły być nadal rozpatrywane.

W kontekście wysokości ogrodzenia nieruchomości – właściciele działek zazwyczaj skupiają się przede wszystkim na wynikających z ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane – 2,2 m, od których uzależnione jest to, czy przed rozpoczęciem robót budowlanych, jakimi jest budowa płotu – konieczne jest dokonanie zgłoszenia do właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej. Nie wszyscy są jednak świadomi, że dla nieruchomości, które objęte są postanowieniami aktu prawa miejscowego, jakim jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (MPZP) – wymogi w zakresie wysokości ogrodzeń (i nie tylko) mogą być dużo bardziej restrykcyjne. Wykonanie płotu niezgodnego z przepisami prawa miejscowego, to natomiast surowe konsekwencje dla właściciela nieruchomości – w tym zagrożenie nakazem rozbiórki ogrodzenia i ukaraniem grzywną.

W kontekście opłat za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej sporo mówi się o kryteriach dochodowych i kręgu osób zobowiązanych. Nie każdy jednak pamięta, iż na zakres tej opłaty wpływa również wywiad środowiskowy. Dlaczego? Odpowiadamy!

Każdy właściciel nieruchomości (ale nie tylko, bo obowiązek ten obejmuje również współwłaścicieli, użytkowników wieczystych i inne podmioty władające nieruchomością), która jest zamieszkała i na której powstają odpady komunalne (potocznie – śmieci), ma obowiązek złożenia do gminy deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i do uiszczania tej opłaty. Nie każdy jednak jest świadomy, że na podstawie jednego oświadczenia, złożonego w ramach ww. deklaracji – każdy właściciel domu jednorodzinnego może skorzystać z ulgi w opłacie za odpady.

Wymagania stawiane kandydatom do pracy w sektorze budżetowym zostały określone w obowiązujących przepisach. Również z przepisów wynikają przedziały oferowanego im wynagrodzenia za pracę. Jakie stanowiska pracy są wolne i na jaką pensją mogą liczyć aplikujący na nie kandydacie?

Według danych Ministerstwa Cyfryzacji w 2025 roku w jednostkach samorządu terytorialnego odnotowano 3249 incydentów cyberbezpieczeństwa. Na utworzenie Lokalnych Centrów Cyberbezpieczeństwa przeznaczono blisko 270 mln zł. Samorządy będą mogły dzięki nim wspólnie budować kompetencje, inwestować w technologie i reagować na zagrożenia. Powodzenie projektu będzie zależało jednak nie tylko od technologii, ale również od właściwego ułożenia współpracy między JST i podziału odpowiedzialności.