Podatek od deszczu 2026 – właściciele nieruchomości zapłacą, a kościoły nie. Te przepisy już obowiązują

• Podatek od deszczu 2026 – czym jest opłata za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej, wynikająca z ustawy – prawo wodne?
• Podatek od deszczu 2026 – kto zobowiązany jest do uiszczenia opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej, wynikającej z ustawy – prawo wodne? Z daniny od deszczu zwolnione są kościoły i inne związki wyznaniowe
• Podatek od deszczu 2026 – ile wynosi opłata za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej, wynikająca z ustawy – prawo wodne?
• Podatek od deszczu 2026 – gdzie uiszcza się opłatę za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej, wynikającą z ustawy – prawo wodne?
• Podatek od deszczu 2026 r. – jakie konsekwencje grożą właścicielowi nieruchomości za nieuiszczenie opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej, wynikającej z ustawy – prawo wodne?

Podatek od deszczu 2026 – czym jest opłata za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej, wynikająca z ustawy – prawo wodne?

Opłata za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej to jedna z opłat za tzw. usługi wodne, wynikająca z ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (a konkretnie z art. 269 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy). W uproszczeniu – jest to opłata za wspomniane zmniejszenie naturalnej retencji na skutek wykonania na nieruchomości robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem, mających wpływ na zmniejszenie tej retencji.

Ustalając znaczenie pojęcia „obiekt budowlany” należy posłużyć się jego definicją zawartą w art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, zgodnie z którą przez obiekt budowlany należy rozumieć budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych.

Z uwagi na brak definicji „robót” w prawie wodnym – Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, wyjaśniają¹, że przy ustalaniu o jakich „robotach” mowa w art. 269 ust. 1 pkt 1 prawa wodnego, z którego wynika opłata za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej – należy kierować się słownikowym znaczeniem tego pojęcia. Zgodnie ze Słownikiem języka polskiego PWN przez roboty należy rozumieć „zbiorowe prace mające na celu realizowanie jakiegoś przedsięwzięcia”.

Podatek od deszczu 2026 – kto zobowiązany jest do uiszczenia opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej, wynikającej z ustawy – prawo wodne? Z daniny od deszczu zwolnione są kościoły i inne związki wyznaniowe

Wykonanie obiektów budowlanych lub robót, które powodują zmniejszenie naturalnej retencji terenowej, to jednak nie jedyne przesłanki, od których uzależnione jest to, czy właściciel nieruchomości zobowiązany będzie do poniesienia opłaty za usługi wodne, jaką jest opłata za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej.

Definiując pojęcie „powierzchni biologicznie czynnej” należy posłużyć się definicją „terenu biologicznie czynnego” zawartego w par. 3 pkt 22 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, przez który należy rozumieć – teren o nawierzchni urządzonej w sposób zapewniający naturalną wegetację roślin i retencję wód opadowych, a także 50% powierzchni tarasów i stropodachów z taką nawierzchnią oraz innych powierzchni zapewniających naturalną wegetację roślin, o powierzchni nie mniejszej niż 10 m², oraz wodę powierzchniową na tym terenie.

W kwestii ostatniej z przesłanek, od których uzależniony jest obowiązek poniesienia opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej, tj. nieujęcia nieruchomości w funkcjonujący na danym obszarze system kanalizacji otwartej lub zamkniętej – Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, wyjaśniają, że – definiując pojęcie „system kanalizacji otwartej lub zamkniętej” należy kierować się jego słownikowym znaczeniem. Zgodnie ze Słownikiem języka polskiego PWN przez system rozumie się „zespół wielu urządzeń, dróg, przewodów itp., funkcjonujących jako całość”, natomiast określenie kanalizacja oznacza „zespół urządzeń sanitarnych przeznaczonych do odprowadzania ścieków oraz wód opadowych; też: zespół urządzeń do oczyszczania ścieków”. Zatem „system kanalizacji otwartej lub zamkniętej”, którym posługuje się Prawo wodne należy rozumieć jako zespół urządzeń służących do odprowadzania z danego obszaru wód opadowych i roztopowych, którymi mogą być zarówno urządzenia kanalizacji deszczowej, jak i ogólnospławnej. Otwarte systemy kanalizacji deszczowej to urządzenia takie jak np. korytka odwadniające, rynsztoki, rynny, rowy, systemy odwodnień i profili dróg, chodników oraz innych powierzchni utwardzonych. Zamknięte systemy kanalizacji deszczowej to rurociągi oraz zamknięte kanały ściekowe wraz ze studzienkami.

Obowiązek ponoszenia opłat za zmniejszenie retencji zachodzi w sytuacji, gdy nieruchomość jest nieujęta w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej. Ustawową przesłankę „obszarów nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej”, stanowiącą podstawę do objęcia danej nieruchomości opłatą za zmniejszenie retencji, należy oceniać przez pryzmat tego, czy konkretna nieruchomość objęta jest takim systemem, czy też nie. O zaistnieniu tej przesłanki, przesądza rzeczywisty brak wyposażenia danej nieruchomości w system kanalizacyjny, niezależnie od potencjalnej możliwości przyłączenia nieruchomości do systemu kanalizacyjnego albo funkcjonowania takiego systemu w danej miejscowości.

Podatek od deszczu 2026 – ile wynosi opłata za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej, wynikająca z ustawy – prawo wodne?

Jak wyjaśnia Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie:

1. jednostkowa stawka opłaty, o której mowa w pkt 1 powyżej – ustalana jest z zastosowaniem kompensacji retencyjnej określonej w par. 9 pkt 1-2 lit. a-c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 października 2023 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne;
2. wielkość utraconej powierzchni biologicznie czynnej, o której mowa w pkt 2 powyżej, czyli 70% powierzchni wyłączonej z powierzchni biologicznie czynnej – to próg, którego przekroczenie skutkuje obowiązkiem poniesienia opłaty za zmniejszenie retencji. Podkreślenia wymaga, że opłata jest naliczana za tę część powierzchni nieruchomości, która faktycznie została wyłączona z powierzchni biologicznie czynnej, a nie jedynie za tę część ponad 70% powierzchni wyłączonej (przykładowo: w przypadku wyłączenia 75% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej –opłata jest naliczana za 75% powierzchni, a nie za 25% powierzchni);
3. czas wyrażony w latach, o którym mowa w pkt 3 powyżej – który stanowi ostatnią ze składowych wzoru na obliczenie opłaty za zmniejszenie retencji, wynikającego z art. 272 ust. 8 prawa wodnego.

Okres rozliczeniowy dla opłaty za zmniejszenie retencji wynosi jeden kwartał (art. 272 ust. 10 prawa wodnego), a jednocześnie wzór na obliczenie tej opłaty podany w art. 272 ust. 8 prawa wodnego zawiera wspomnianą powyżej (w pkt 3) składową w postaci „czasu wyrażonego w latach”, z czym koreluje również par. 9 rozporządzenia w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne, który wskazując stawkę w złotych polskich za 1 m² – odnosi się do 1 roku. W związku z powyższym – ustalając wysokość opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej, gmina (tj. wójt, burmistrz lub odpowiednio prezydent miasta) powinna – w pierwszej kolejności – obliczyć opłatę za cały rok, a następnie dokonać jej podziału na cztery części, z których każda winna być uiszczania, przez podmiot obowiązany (czyli m.in. właściciela nieruchomości) raz na kwartał. Zgodnie z art. 272 ust. 22 prawa wodnego – wójt, burmistrz lub odpowiednio prezydent miasta – po ustaleniu wysokości opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej – zobowiązany jest do przekazania informacji o powyższym, podmiotowi obowiązanemu do ponoszenia tej opłaty, uwzględniającej także sposób wyliczenia tej opłaty.

Elementy, która powinna zawierać ww. informacja o opłacie za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej, przekazana właścicielom nieruchomości przez gminę (miasto), to:

• nazwa i adres podmiotu/osoby obowiązanej do ponoszenia opłaty,
• wysokość opłaty za dany kwartał zaokrąglona zgodnie z zasadami określonymi w art. 63 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa,
• sposób obliczenia opłaty (według wzoru z art. 272 ust. 8 prawa wodnego,
• termin wniesienia opłaty, który wynosi 14 dni od dnia doręczenia informacji,
• numer rachunku bankowego urzędu gminy (miasta), na który należy wnieść opłatę,
• pouczenie o tym, że:
• • nieuiszczenie opłaty w terminie 14 dni od dnia doręczenia informacji będzie skutkowało wydaniem decyzji określającej wysokość opłaty stałej,
  • możliwe jest złożenie do właściwego organu wykonawczego gminy reklamacji, gdy podmiot/osoba, której przekazano informację nie zgadza się z wysokością opłaty, w terminie 14 dni od dnia otrzymania informacji,
  • o obowiązku uiszczenia opłaty niezależnie od złożenia reklamacji,
• podpis wójta, burmistrza, prezydenta miasta lub osoby upoważnionej.

Warto również nadmienić, że zgodnie z art. 299 ust. 5 prawa wodnego, wpływy z tytułu opłat za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej – stanowią w 90% przychód Wód Polskich, a w 10% dochód budżetu gminy właściwej ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Wpływy z tytułu ww. opłaty, gminy przekazują na rachunek bankowy Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, w terminie do końca miesiąca następującego po miesiącu ich wpływu na rachunek bankowy urzędu gminy (lub odpowiednio – miasta).

Podatek od deszczu 2026 – gdzie uiszcza się opłatę za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej, wynikającą z ustawy – prawo wodne?

Na podstawie art. 552 ust 2b pkt 2 prawa wodnego – podmioty obowiązane do ponoszenia opłaty za usługi wodne, jaką jest opłata za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej (czyli m.in. właściciele nieruchomości, wobec których spełnione są przesłanki, o których mowa w art. 269 ust. 1 pkt 1 prawa wodnego) – obowiązane są składać do gminy właściwej ze względu na miejsce położenia nieruchomości (czyli wójtowi, burmistrzowi lub odpowiednio – prezydentowi miasta) oświadczenie za poszczególne kwartały, w celu ustalenia wysokości ww. opłaty (za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej). Oświadczenia te, właściciele nieruchomości zobowiązani są składać w terminie 30 dni od dnia, w którym upływa dzień przypadający na koniec każdego kwartału, tj.:

• za I kwartał 2026 r. – zobowiązani byli złożyć je do 30 kwietnia 2026 r.,
• za II kwartał 2026 r. – zobowiązani są złożyć je do 31 lipca 2026 r.,
• za III kwartał 2026 r. – do 31 października 2026 r.,
• i za IV kwartał 2026 r. – wyjątkowo do 14 stycznia 2027 r.

Oświadczenia te należy składać na wzorze udostępnionym przez urząd gminy (lub miasta), właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości.

Podatek od deszczu 2026 r. – jakie konsekwencje grożą właścicielowi nieruchomości za nieuiszczenie opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej, wynikającej z ustawy – prawo wodne?

Jak zostało już wspomniane powyżej – nieuiszczenie, przez właściciela nieruchomości, opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej, w terminie 14 dni od dnia doręczenia mu informacji wójta (burmistrza lub odpowiednio prezydenta miasta) o ww. opłacie – zgodnie z art. 272 ust. 24 prawa wodnego – skutkować będzie wydaniem przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta decyzja administracyjnej określającej wysokość tejże opłaty. Właściciel nieruchomości, będzie miał wówczas ponownie 14 dni na wniesienie opłaty na rachunek bankowy właściwego urzędu gminy (miasta). Jeżeli tego nie uczyni – ww. decyzja administracyjna, określająca wysokość opłaty, będzie podlegała przymusowemu ściągnięciu w trybie egzekucji administracyjnej, a do opłaty będą mogły zostać doliczone odsetki za zwłokę (za każdy dzień zwłoki, po upływie terminu płatności, wynikającego z decyzji administracyjnej wójta, burmistrza lub prezydenta miasta).

Zgodnie z art. 273 prawa wodnego – podmiot/osoba zobowiązana do ponoszenia opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej, jeżeli np. nie zgadza się z jej wysokością lub zasadnością jej naliczenia – w terminie 14 dni od dnia otrzymania informacji o opłacie od wójta, burmistrza lub prezydenta miasta – może złożyć od niej reklamację do ww. organu, który wydał tą informację. Należy jednak podkreślić, że złożenie ww. reklamacji nie wstrzymuje obowiązku zapłaty i nie powstrzyma egzekucji administracyjnej, jeżeli zostanie wydana w tym przedmiocie decyzja administracyjna, a opłata nadal nie zostanie uiszczona przez zobowiązanego właściciela nieruchomości.

¹ Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, Materiał pomocniczy dla gmin w sprawie ustalania opłat za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 960 z późn. zm.)
• Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 524)
• Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 1225 z późn. zm.)
• Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 października 2023 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2023 r., poz. 2471)
• Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 622)