Rzecznik Praw Obywatelskich, Dyskryminacja

Współczesne miejsce pracy staje przed wyzwaniem budowania otoczenia, które jest wolne od wszelkich form dyskryminacji. Dążenie do równości i inkluzji nie tylko promuje etyczne standardy, ale także sprzyja efektywności organizacji. 

Równość płci w miejscu pracy to temat, który stał się jednym z kluczowych aspektów współczesnego społeczeństwa. Walka o równość i sprawiedliwość stała się jednym z głównych nurtów dyskusji na temat praw człowieka, a miejsce pracy stanowi centralną arenę tej walki. Pomimo ogromnych postępów w dziedzinie praw kobiet, nadal istnieją wyraźne nierówności płciowe, które wymagają uwagi, analizy i działań naprawczych. 

3000 zł kary grzywny za niezatrudnienie kandydata na pracownika. Pracodawcy mają się czego obawiać, bo do inspekcji pracy ciągle trafiają przypadki dyskryminacji przy nawiązywaniu stosunku pracy i rozmowach rekrutacyjnych. Czy posypią się kary?

Praca zdalna, po wygaśnięciu możliwości świadczenia pracy na warunkach telepracy to jedyna przewidziana przepisami forma wykonywania pracy poza siedzibą pracodawcy. Sytuacja, w której część pracowników zatrudnionych u pracodawcy pracuje zdalnie, a część – stacjonarnie może prowadzić do podziałów wśród personelu, a nawet nierównego traktowania pracowników przez pracodawcę. Kodeks pracy zawiera przepisy, które mają zapobiegać dyskryminacji ze względu na wykonywanie pracy zdalnej. Pracodawca, który dopuści się dyskryminacji zapłaci dyskryminowanemu pracownikowi ponad 4 tys. zł!

W mentalności pracodawców funkcjonują stereotypy dotyczące osób z niepełnosprawnościami, osób starszych, czy cudzoziemców – wskazał rzecznik praw obywatelskich Marcin Wiącek podczas debaty eksperckiej poprzedzającej III Kongres ESG. RPO uwagę, że osoby te mają często trudności ze znalezieniem pracy, mimo wyższego wykształcenia.

Ableizm (z ang. -able w disable – niepełnosprawny) to dyskryminacja i uprzedzenia wobec osób z niepełnosprawnością lub tych, którzy różnią się zdolnościami fizycznymi czy umysłowymi od normy społecznej. Termin ten odnosi się do postaw, które deprecjonują osoby z niepełnosprawnością, traktując je jako mniej wartościowe, zdolne lub ważne niż osoby pełnosprawne. Ableizm może objawiać się na różne sposoby, w tym w postaci barier architektonicznych, komunikacyjnych czy też w postawach i zachowaniach innych ludzi.

Ageizm, czyli dyskryminacja ze względu na wiek, stanowi poważne wyzwanie w dzisiejszym społeczeństwie. Dotyka on nie tylko życia codziennego, ale także miejsc pracy. Ageizm może prowadzić do nierównego traktowania pracowników, ograniczać ich szanse na rozwój zawodowy i wpływać negatywnie na atmosferę w firmie. 

Zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich wciąż nie wiadomo, jakie będą zasady udzielania od 1 stycznia 2024 r. świadczenia wpierającego dla osób z niepełnosprawnościami.

W odpowiedzi udzielonej Rzecznikowi Praw Obywatelskich Państwowa Komisja Wyborcza stwierdziła, iż obecnie obowiązujące przepisy prawa wyborczego nie przewidują możliwości korzystania przez wyborców z kopert w trakcie oddawania głosu w lokalu wyborczym.

„Dostrzegając wagę problemu zróżnicowania ponoszonych przez rodziców kosztów gorącego posiłku dla uczniów w szkołach, Ministerstwo Edukacji i Nauki rozważa możliwość zmiany przepisów prawa oświatowego w tym zakresie” – poinformował resort w odpowiedzi udzielonej Rzecznikowi Praw Obywatelskich.

Rzecznik Praw Obywatelskich zwraca uwagę na potrzebę doprecyzowania przesłanek umożliwiających dokonanie legalnego zabiegu aborcji po wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Przepisy regulujące tryb waloryzacji świadczenia nie przewidują dwukrotnej podwyżki w ciągu roku. Zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich powinno to ulec zmianie. Ministerstwo rodziny nie prowadzi prac nad zmianą tych zasad.

Molestowanie (prawo pracy) – niepożądane zachowanie, którego celem lub skutkiem jest naruszenie godności pracownika i stworzenie wobec niego zastraszającej, wrogiej, poniżającej, upokarzającej lub uwłaczającej atmosfery.

Rzecznik Praw Obywatelskich przyłączył się do postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie dotyczącej braku prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla wnuka opiekującego się osobą z niepełnosprawnością.

Czy to koniec luki płacowej i dyskryminacji między kobietami a mężczyznami w zatrudnieniu? Dzięki nowym unijnym przepisom pracodawcy będą musieli podawać informacje, które ułatwią pracownikom porównywanie wysokości wynagrodzeń i umożliwią identyfikację różnic płacowych. Ponadto oferty pracy będą musiały być neutralne płciowo a same procesy mają być niedyskryminacyjne - nie można np. pytać kobiety czy zamierza mieć potomstwo.

Praca zdalna wykonywana przez niektórych pracowników firmy może prowadzić do podziałów wśród personelu, różnego traktowania pracowników stacjonarnych i zdalnych, a nawet dyskryminacji. Ustawodawca przewidział takie niebezpieczeństwa i wprowadził przepisy, które mają do nich nie dopuścić.

Za pożyczkę w wysokości 3419 zł firma pożyczkowa zażądała od obywatelki łącznie 10 332 zł – czyli 302 % udzielonej kwoty. Sąd rejonowy na wniosek firmy wydał w 2013 r. nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym. Nie zbadał jednak z urzędu umowy pożyczki z 2012 r., choć powinien był to uczynić pod kątem jej potencjalnej niedopuszczalności. Rzecznik Praw Obywatelskich wnosi w 2023 r. skargę nadzwyczajną od prawomocnego nakazu zapłaty. Zawnioskował też o wstrzymanie egzekucji.

Czy obciążenie obywateli obowiązkiem finansowana składki zdrowotnej w całości właściwie wpisuje się w ciążący na władzy publicznej konstytucyjny nakaz zapewnienia ochrony zdrowia? Takie pytanie zadał rzecznik praw obywatelskich Marcin Wiącek ministrowi zdrowia Adamowi Niedzielskiemu. Nie można podzielić stanowiska, że zmiany legislacyjne wprowadzone ustawą Polski Ład doprowadziły do stanu niekonstytucyjności regulacji składki zdrowotnej lub prawnego systemu publicznej opieki zdrowotnej – odpowiedział 8 marca 2023 r. minister zdrowia.

Polka na rynku pracy. Aż 71,13 proc. kobiet zmieniłoby pracę, gdyby dowiedziało się o niesprawiedliwej luce płacowej w ich firmie – wynika z raportu ADP „People at Work 2022: A Global Workforce View”. W Polsce od ponad 100 lat obowiązują prawa kobiet, jednak wciąż wiele aspektów na rynku pracy wymaga poprawy. W Międzynarodowy Dzień Praw Kobiet wyniki raportu ADP wskazują najważniejsze kierunki zmian.

Na czym polega zakaz dyskryminacji w miejscu pracy? Czy możliwy jest ograniczony dostęp do zatrudnienia – ze względu na religię czy wyznanie? Czy w miejscy pracy mogą wisieć symbole religijne? Czy pracownik może poprzez swój strój i symbole religijne uwidaczniać swoją wiarę?

Od 28 lat notariusze praktykują doliczanie podatku od towarów i usług do taksy notarialnej. Zdaniem Ministra Finansów jest to nieprawidłowe ale resort finansów nie podjął działań ani w celu zmiany przepisów ani w celu zmiany praktyki notariuszy. Także zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich obowiązujące prawo nie pozwala na podwyższenie wynagrodzenia notariusza o VAT. Po wyjaśnieniach Krajowej Rady Notarialnej, Ministra Finansów oraz Ministra Sprawiedliwości Marcin Wiącek zwrócił się do posłów i senatorów o podjęcie inicjatywy ustawodawczej w celu doprecyzowania przepisów. Sprawę zainicjował portal infor.pl. 

Kodeks pracy gwarantuje pracownikom równe prawa z tytułu jednakowego wypełniania takich samych obowiązków. Dotyczy to w szczególności nakazu równego traktowania mężczyzn i kobiet w zatrudnieniu. Sprawdź, jakie przesłanki mogą świadczyć o dyskryminacji w zatrudnieniu, a kiedy „faworyzowanie” pracownika jest dopuszczalne.

Czy obciążenie obywateli obowiązkiem finansowana składki zdrowotnej w całości właściwie wpisuje się w ciążący na władzy publicznej konstytucyjny nakaz zapewnienia ochrony zdrowia? Rzecznik Praw Obywatelskich Marcin Wiącek pisze w tej sprawie do ministra zdrowia Adama Niedzielskiego w kontekście likwidacji możliwości odliczenia od podatku składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Kolejne zmiany w prawie pracy w 2023 r.! Oprócz uprawnień rodzicielskich, zwolnień od pracy z powodu siły wyższej, zmian w umowach na czas określony i na okres próbny – będą wprowadzone zmiany w zakresie dyskryminacji. Pracownicy zyskają dodatkową ochronę w zatrudnieniu – jaką i czy pracodawcy mają się czego obawiać?

“Choć intencja zwiększenia frekwencji wyborczej oraz transparentności procesu wyborczego zasługuje na aprobatę, to nie wszystkie z zaproponowanych rozwiązań są w pełni adekwatne do osiągnięcia tego celu lub są sformułowane w sposób, który może prowadzić do naruszenia konstytucyjnych praw i wolności obywateli.” - czytamy w opinii Rzecznika Praw Obywatelskich skierowanej do Marszałka Senatu. Co do jakich zmian RPO ma wątpliwości?